Íslendingur


Íslendingur - 25.01.1950, Blaðsíða 2

Íslendingur - 25.01.1950, Blaðsíða 2
ÍSLENDINGUR Miðvikudaginn 25. janúar 1950 kfwfci§w Útgefandi: Útgáfufélag íslendings. Ritstjóri og ábyrgðarmao'ur: Jakob Ó'. Pétursson. Auglýsingar og afgreiðsla: Svanberg Einarsson. Skrifstofa Gránufélagsgata 4. Sími 354. Prentsmiðja Björns Jónssonar h.f. Dylgjur DAGS um Hin pólitísko ofsóknartilhneig- ing. Flestir miðaldra menn og eldri muna hinar pólitísku ofsóknir Fram- sóknarmanna, er þeir réðu svo að segja lögum og lofum í landi voru. Öllum eru í minni hinar tilhæfulausu árásir á Magnús heit. Guðmundsson og marga fleiri Sjálfstæðismenn. Þetta gerðist á þeim árum, þegar Framsóknarflokkurinn gat, í skjpli ranglátrar kjördæmaskipunar, setið yfir hlut flestra landsins barna og haft framkvæmdavaldið í hendi sér, þótt flokknum fylgdu ekki að málum nema 25—30 af hverjum 100 kjós- endum landsins. Síðan hefir kjördæmaskipunin verið lagfærð nokkuð í lýðræðisátt, en þó ekki svo, að Framsóknarflokk- urinn hafi ekki ennþá miklu meiri þingstyrk en samræmist fylgi hans hjá þjóðinni. Þrátt fyrir það, hefir hann öll þessi ár talið sig til þess sjálfsagðan að stjórna öllu og ráða. Ofsóknarandinn, sem ríkti í her- búðum Framsóknarflokksins á vel- gengnisárum hans, er enn ekki al- dauða með öllu. Kemur þetta fram jafnt á Alþingi og í bæjarmálum, nú fyrir bæjarstjórnarkosningarnar. Á Alþingi bera Framsóknarmenn fram frumvarp til laga um stór- íbúðaskatt. Þetta frumvarp á að skoðast sem fljótvirk tekjuöflunar- leið fyrir ríkissjóð, en þar sem skatturinn er svo hár, skv. frv., að flestir húseigendur myndu heldur kjósa að selja hús sín og flytja burt úr þeim en að reyna að greiða hann, er hætt við, að ekki verði um miklar tekjur fyrir ríkissjóð að ræða. Er hér um að ræða mjög ó- sanngjarna fjáröflunarleið, þar sem hún bitnar einna helzt á gömlu fólki, sem alið hefir upp marga nýta þjóð- félagsþegna en á erfitt með; þegar börnin eru horfin á braut úr for- eldrahúsum, að opna hús sitt fyrir ókimnum fjölskyldum. Slík löggjöf sem þessi, mun hvergi þekkjast í siðuðum löndum, og má fullvíst telja, að aðrir flokkar Alþingis beri vit til að fella frumvarpið. Enda er það ekkert annað en ofsókn á hend- ur því fólki, sem komið hefir sér upp sæmilega rúmgóðu húsnæði fyr- ir það fé, er það hefir unnið sér inn hörðum höndum á löngum stritsöm- um árum. Frumvarpið er mannúðar- laus árás á friðhelgi heimilanna og mjög veigalítið atriði til úrbóta á útsvarsbyröar KEA FRAMSÓKNARMÖNNUM er orðið það mætavel ljóst, að eðlilegt sé, að þraútpíndir útsvarsgreiðend- ur þessa bæjar líti það illu auga, að annað eins risafyrirtæki og KEA með öllum þess hlutafélögum og öðr- um fylgifyrirtækjum, skuli aðeins greiða tiltölulega óverulegt framlag til bæjarsjóðs. Þeir reyna því af öll- um mætti að breiða yfir þessa stað- reynd með margvíslegum blekking- um, 8em þó reynast þeim oft harla fánýtar. Eitt framlagið til þessarar blekk- ingastarfsemi þeirra á að vera grein, sem birtist í Degi s. 1. laugardag. Hefir þó höfundi hennar óneiíanlega mistekizt hrapallega, og má mikið vera, ef sumir samvinnuleiðtogarnir hefðu ekki heldur kosið, að hún hefði aldrei birzt. Helzta haldreipi greinarhöfundar á að vera samanburður, sem hann húsnæðisvandamálunum eða til fjár- öflunar fyrir ríkissjóð. Telja kunn- ugir menn, að hér á Akureyri mundu lögin ekki ná nema lil 5—7 fjölskyldna, enda munu „stóríbúð- ir" óvíða sjaldséðari en á Islandi. Hér á Akureyri býst Framsókn til kosninga undir forystu KEA-valds- ins. Aðaláhugamál sín telur hún breytingu á framkvæmdastjórn bæj- arins. Hún telur nauðsyn á að losna við núverandi bæjarstjóra, bæjar- verkfræðing, framfærslufulltrúa og forstööumenn úthlutunar- og vinnu- miðlunarskrifstofunnar. Enginn þess ara manna er í Framsóknarflokkn- um. Hins vegar eignar Framsókn sér bæjarverkstjórann, byggingafull- trúann og forstöðumann brunamála, og hefir hún því enga tillögu gert um „hreinsun" í þeim greinum! En svo er ofsóknareðlið ríkt í Framsóknardótinu og um leið taugaóstyrkur yfir því, að samskon- ar ótjálga fyrirfinnist innan annarra flokka, að hún heldur, að sú stefnu- yfirlýsing Sjálfstæðisflokksins, að hann vilji láta framfylgja húsaleigu- lögunum, eigi aðeins að ná til Fram- sóknarmanna og verka 7 ár aftur í tímann! Hvernig þessi fluga hefir komizt inn í höfuð Dagsritstjórans, er ekki gott að vita. Ef til vill hefir hann það á tilfinningunni, að flokk- ur hans hafi öðrum flokkum fremur lokkað fólk inn í bæinn (til að vinna móti „flóttanum" úr sveitunum!), en hitt er víst, að í stefnuyfirlýs- ingu Sj álfstæðismanna felst hvorki það að „béra út fólk", sem flutt er í bæinn fyrir mörgum árum, né held- ur að beita húsaleigulögunum við sérstakan stjórnmálaflokk. Hið póli- tíska ofsóknaræði hefir Sjálfstæðis- flokkurinn enga löngun til að apa eftir Framsókn, og má Dagur vera rólegur þess vegna. gerir á Verzluninni Eyjafjörður h.f. og KEA. Hö.fundurinn gætir þess þó vandlega að segja þar aðeins hálfa söguna, en því aðeins verður samánburðurinn réttur, að sagan sé öll sogð, og skal það því nú gert. | Höfundurinn telur fyrst saman öll þau gjöld frá KEA og fyrirtækj- um þess, sem renni í bæjarsjóð og nefnir þar til tölur, sem samtals nema 271.500 krónum, og segir síð- an, að það séu samtals nærri 300.000 krónur. — Ekki er það nú vel nákvæmt hjá honum blessuðum fremur en margt annað í greininni. — Síðan tekur hann útsvar það, sem Verzlunin Eyjafjörður greiddi s. 1. ár kr. 13.350,00, deilir því á þá heildarupphæð, sem hann telur að KEA og fyrirtæki þess öll greiði til bæjarins, og kemst þannig að þeirri niðurstöðu, að KEA & Co. greiði rúmlega 20 sinnum meira til bæjar- ins, heldur en Verzlunin Eyjafjörð- ur. Svo kemur rúsinan, er hann seg- ir: „Vœri KEA skipt niður í 20 jajnstór jyrirtœki, er a. m. k. aug- Ijóst, að þau myndu ekki greiða neinn stríðsgróðaskatt en 45% af honum falla til bœjarins. Samvinnu- skatturinn myndi þá enginn verða. Bærinn mundi þá a. m. k. skaðast um þau 130 þús. kr., sem þessir skattar nema." — Rétt áður var hann búinn að segja, að hlutur bæj- arins af stríðsgróðaskatti KEA væri 90 þús. kr. og samvinnuskatturinn væri 30 þús. kr. eða samtals 120 þús. kr. Þarna skeikar honum aðeins um 10 þús. kr. Varla mátti það vera minna. I þessari tilvitnuðu klausu virð- ist greinarhöfundur helzt vilja gefa í skyn, að væri KEA og fylgifyrir- tækjum þess skipt niður í 20 jafn- stór fyrirtæki, þá myndi bærinn við það tapa þessum 130 þús. kr., sem hann svo nefnir. Varla myndu þó þessi 20 fyrirtæki hvert um sig bera minna útsvar, en Verzlunin Eyja- fjörður, a. m. k. ef þau nytu ekki skattfríðinda, og væri þá fengin svipuð upphæð og sú, sem KEA greiðir nú að öllu til tíndu. ; En það sem höfundur vill einnig gefa í skyn með þessum útreikningi sínum, að KEA með öllum fylgi- fyrirtækjum sínum sé aðeins 20 sinnum stærra, en Verzlunin Eyja- fjörður, er stórkostlegasta og ósvífn- asta blekkingin í allri greininni. Til þess að gera sér grein fyrir stærð verzlunarfyrirtækja er eðlilegast að líta á heildarvörusölu þeirra. Vöru- salan hjá Verzl. Eyjafjörður hefir árin 1946—47—48 numið um 1,5 millj. króna árlega. Samkvæmt árs- skýrslu KEA árið 1948 hefir vöru- sala félagsins það ár numið nær 60 millj. króna, og árið áður er hún talin hafa verið um 1 millj. króna minni. Ég hefi ekki í höndunum skýrslu félagsins frá 1946, en þar sem verzlun öll var þá stórum blóm- legri en nú, hefir vörusala KEA vart verið undir 60 millj. króna það ár. Það er því ljóst, að ef skip'a ætti KEA niður í fyrirtæki, sem öll voru jafn stór og Verzl. Eyjafjörður, þá yrðu þau fyrirtæki ekki aðeins 20 heldur 40 talsins. Þar með er þó ekki öll sagan sögð. Hér hefir aðeins verið tekin vörusalan hjá KEA sjálfu og þeim fyrirtækjum, sem þar heyra beint undir. Eru þá enn ótalin önnur fylgi- fyrirtæki KEA, en þau eru sam- kvæmt upptalningu Dags: „Alaska h.f., Kaffibrennsla Akureyrar h.f., Mjöll, þvottahús s. f., Oddi, vél- smiðja h.f., Sameinuðu verkstæðin Marz h.f. og U:gerðarfélag KEA h.f." Ég hefi engar skýrslur um vöru sölu þessara fyrirtækja, en sam- kvæmt útreikningi Dags greiða þessi fyrirtæki nú samtals rúmlega 50 þús. kr. í útsvar á móti rúml. 100 þús. króna útsvari KEA og 13.350,00 kr. útsvari Verzl. Eyjafjörður. Gefa þær tölur nokkra hugmynd um, að úr þessum fyrirtækjum myndi a. m. k. fást rífleg uppbót á áður umrædda skiptingu á KEA, þannig að þót'. hún væri ekki fyllilega nákvæm, þá ætti þó úr öllu saman að fást aldrei færri en 40 fyrirtæki eins stór og Verzl. Eyjafjörður. Gerum nú ráð fyrir, að þessi 40 fyrirtæki hefðu s. I. ár greitt hvert mn sig eins hátt útsvar til bæjar- sjóðs og Verzlunin Eyjafjörður eða kr. 13.350,00, þá hefði sú upphæð samíals numið 534 þús. krónum í stað 271,5 þús. króna, sem Dagur segir að KEA hafi með öllu og öllu greitt til bæjarsjóðs s. 1. ár. Geta menn sjálfir reiknað út muninn. Enn eru þó ekki öll kurl komin til grafar. Ég hefi í útreikningi mín- um á vörusölunni miðað við þriggja ára tímabil, og er rétt að gera það einnig varðandi útsvörin. Verzl. Eyjafjörður greiddi útsvar sem hér segir á þessu tímabili: Árið 1946...... kr. 30.890.00 — 1947 ...... — 16.880.00 — 1948 ...... — 13.350.00 Meðalútsvar á ári er þannig kr. 20.370.00. KEA greiddi á þessu tímabili út- svör sem hér segir: Árið 1946 ...... kr. 148.620.00 — 1947 ...... — 78.650.00 — 1948 ...... — 101.540.00 Meðalútsvar á ári 109,6 þúsund krónur. Ef KEA hefði þessi þrjú ár verið skipt niður í 40 fyrirtæki jafn stór og Verzl. Eyjafjörður, þá hefðu þessi fyrirtæki samtals greitt í út- svar kr. 814,800,00 árlega, sé tekið meðaltal þessara þriggja ára. Hefðu þau þannig þessi ár borið full 15% heildarútsvaranna í bænum í stað þess að þennan tíma hefir KEA & Co. aðeins greitt um 3% útsvar- anna. Skyldu ekki margir hafa fund- ið muninn? Dagupr reynir að gera mikið úr því, að KEA veiti mörgum mönnum atvinnu og þeir greiði sin gjöld til bæjarsjóðs. í því sambandi nægir aðeins að benda á það, að verzlun- arsvæði Akureyrarkaupstaðar myndi ekkert minnka við það, þótt öll verzlunin yrði rekin af einstakling- um og myndl því þurfa marga starfs- menn við hana eftir sem áður, og þeir myndu eðlilega greiða hér sín útsvör jafnt, þótt þeir væru í þjón- ustu annarra en KEA. Dagur kvartar yfir því, að and- stæðingar hans sýni skattalögunum frá 1942 ekki tilhlýðilega virðingu, og segir það þeim lögum að kenna, að KEA geti með engu móti greitt nema rúmlega 100 þús. kr. í útsvar. Vissulega hefta þessi lög verulega réttinn til útsvarsálagningar, en hvernig vill Dagur þá skýra það, að árið 1946 auðnaðist KEA að fá að greiða 148,6 þús. kr. í útsvar? Var það kannske bara hreint lagabrot, framið fyrir þrábeiðni KEA? Það hefir líklega verið löngunin til þess að sniðganga þessi vondu skattalög, sem hefir gefið ritstjóra Dags hug- myndina um að skipta KEA niður í 20 jafnstór fyrirtæki. Dagur segir ennfremur í skrifum sinum um þessi skaltalög: „A sínum tíma hafði t. d. Kveldúljur h.f. fleiri milljónir í skattskyldar tekjur, I en bar útsvar, sem nam rúmum 100 ' þús. kr." Hverjar voru þá skatt- skyldar tekjur KEA árið 1946 er það greiddi 148 þús. kr. í útsvar? E.J. SJÁLFSTÆÐISKVENNA- FÉLAGIÐ VÖRN beinir þeim eindregnu tilmœlum til félaga sinna og annarra Sjálfstœðis- kvenna í bænum að vinna ötullega og eftir beztu getu að GLÆSILEG- UM KOSNINGASIGRI D-LISTANS Á SUNNUDAGINN KEMUR. Með félagskveðju. FulUrúaráðið. BRÉF Hr. ritstjóri! í tilefni af fyrirspurn í blaðinu Dagur þann 21. þ.m. vildi ég biðja yður að birta eftirfarandi: Þegar ráðið var að ég flyttist með fjölskyldu mína hingað og tæki að mér stjórn þess fyrirtækis, er ég veiti forstöðu, skrifaði ég húsaleigunefnd og bað um leyfi hennar til að taka á leigu húsnæði í bænum. Svar háttvirtrar húsaleigunefndar hefir enn ekki borizt mér, en með því að máltækið segir „Þögn er sama og samþykki", þá þykist ég ekki vera hér í óleyfi nefndarinnar. Með þökk fyrir birtinguna. Einar Kristjánsson.

x

Íslendingur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Íslendingur
https://timarit.is/publication/675

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.