Íslendingur


Íslendingur - 28.01.1950, Blaðsíða 1

Íslendingur - 28.01.1950, Blaðsíða 1
XXXVI. árg. Laugardaginn 28. janúar 1950 6. tbl. mmam Dapr ber tramkvæmdastjðra K.E.A. ösannintii á brýn. Enn æsist geð Dagsritstjórans stórlega. í Degi, sem út kom í gær flæddu vanstillingarskrif hans yfir alla barma. Helzta orsökin til þess er samanburður sá, sem ég gerði í síðasta blaði fslendings á Verzlun Eyjafjörður og K.E.A. Er ritstjór- anum nú svo mikið niðri fyrir að hann heldur því blákalt fram, að með tilvitnun minni í ársskýrslu K. E. A. hafi ég farið með þreföld ósannindi. Eg fór þó eingöngu efár þeim upplýsingum, sem er að finna i skýrslu framkvæmdastjórans, og hafi ég í nokkru farið rangt með, þá er það vegna þess, að framkvæmda- stjórinn hefir ekki skýrt rétt frá. — Mér varð það þó á að trúa honum betur en ritstjóra Dags og svo mun fleirum fara, annars geta þeir gert það upp persónulega sín á milli, hvor sé sannsögulli. Eg skal nú rekja þau atriði ur skýrslu framkvæmdastjórans, sem ég byggi þau ummæli mín á, að vöru- sala K.E.A. hafi árið 1948 numið nær 60 millj. króna. Framkvæmdastjórinn s e g i r : „Vörusala félagsins í aðfluttum vör- urn hefir minnkað um ca. 2.5 millj. kr. eða um rúml-. 10%." Nú er 2.5 millj. 10% af 25 milljónum og sam- kvæmt því virðist vörusala félagsins í aðfluttum vörum árið 1947 hafa numið um 25 millj. kr. en árið 1948 ca. 22.5 millj. kr. Síðar í skýrslu framkvæmdastjórans segir svo: „Af- urðasala til útlanda hefir minnkað frá árinu áður um rúml. eina milljón króna og nam heildarútflutningur- inn alls tœpum 6 mUljónum. Sala verksmiðja og afurða innan- lands jókst aftur á móti talsvert eða um tœpar 4 milljónir og nam á ár- inu aUs um 22.5 mUljón króna. Sala frá ýmsum öðrum deUdum og fyrirtœkjum, svo sem umboðs- sala hótelsins, gróðurhúsa, verk- stœða og skipasmíðastöðvar, kassa- gerðar o. fl., nam á árinu 7% millj. króna " Leggi menn þessar tölur saman fá þeir út um 58% millj. kr., en ekki 21.780.590.98 eins og ritstjóri Dags segir vörusöluna vera samkvæmt þessari sömu skýrslu. Geta menn nú velt því fyrir sér, hvor muni fara með réltara mál, Jakob Frímann6- son eða ritstjóri Dags. Eg befi ekki í hðndum neinar skýrslur um vðrusölu hlutafélaga þeirra, sem K.E.A. á, en sé henni bætt við, þá hljóta allir að geta séð, að það muni varlega áætlað að telja heildarvörusölu K.E.A. 40 sinnum meiri en hjá Verzl. Eyja- fjöiður. Kannske annars að ritstjóri Dags vildi gera svo vel að birta svo sem eins og rúmlega þriðja partinn að heildarvörusölu þessara hlutafé- laga, svona til þess að vera sjálfum sér samkvæmur. Hann hlýtur að hafa aðgang að skýrslum um hana. Ritstjórinn reynir að búa sér til hálmstrá til þess að fljóta á með þessa fjarstæðu s'na. Hann segir að ég hafi talið að útsvars- og skatt- skyld vörusala K.E.A. nemi um 60 millj. króna á ári. Það er þó alrangt og ber grein mín það greinilega með sér, að ég á alls staðar við heildar- vörusöluna, og þá einnig hjá VerzL Eyjafjörður. Er það sannarlega hart fyrir rits'jóra Dags, að hann skuli þurfa að ljúga upp á mig ummæl- um, sem ég hefi aldrei viðhaft, til þess síðan að geta sagt mig ljúga. Þá segir ritstjórinn, að ég tali annars vegar um útsvar, sem lagt sé á aðalverzlun K.E.A., en hins vegar um vörusölu K.E.A. og allra fyrir- tækja þess, hlutafélaga og annarra. Einnig þetta er alrangt hjá honum. Eg segi K.E.A. & Co. greiða nú um 3% ú'.svaranna í bænum. Sjálfur hefir ritstjórinn sagt að K.E.A. og öll fyrirtæki þes6 og hlutafélög hafi s.l. ár greitt samtals rúml. 150 þús. kr. í útsvör. Jafnað var niður alls nær 5.6 millj. kr. og geta menn af því séð að prósentuupphæð sú, sem ég nefndi er fremur of há en hitt. Þá vil ég benda ritstjóranum á, að væri K.E.A. skipt niður í 40 einkafyrirtæki, sem greiddu skatta og útsvör eftir almennum reglum, þá myndi einnig verða skattlagður hjá þeim sá arður, sem þau hefðu af verzlun með innlendar afurðir. Hitt er annað mál, að ég hefi ekki lagt til að skip:a K.E.A. þannig niður, það var ritstjóri Dags, sem braut upp á þessum skiptingarumræðum. Því fer fjarri, að ég vilji láta leggja samvinnufélögin niður, ég vil að- eins svipta þau sérréttindum sínum og gefa þeim kost á að sýna ágæti sitt í frjálsri samkeppni á jafnrétt- isgrundvelli. Eg vil svo biðja riístjóra Dags að sýna fram á það, hvernig hann getur fundið það út úr ársskýrslu K.E.A. 1948, að vörusala félagsins það ár hafi aðeins verið kr. 21.790.590.98, eins og hann segir skýrsluna bera með sér. Eg hefi lesið skýrsluna all- rækilega og get hvergi fundið þar þessa tölu eða nægar upplýsingar til þess að reikna hana út. Annars er ársskýrsla K.E.A. harla undarlegt plagg. I henni er að vísu að finna efnahagsyfirlit, en þar er enginn rekstursreikningur, hvað þá að þar sé birtur sundurbðaður rekstur ein- stakra deilda og fyrirtækja. Félags- menn eiga þó fullan rétt á því að fá að vjka eitthvað meira um rekstur félagsins, en að þeim sé aðeins 6agt, að vörusala hafi aukizt eða minnk- að um ca. þetta eða hitt frá árinu áður. K.E.A. á ekki að vera neitt leynifélag, það á öllum að vera heim- ilt að ganga í það og félagsmenn eiga rétt á að kynnast rekstri þess. Hví birtir það þá ekki reikninga slna? E.J. Afturhaldsstetna Framsóknar Framsókn fjandskapast við fyrrverandi fjár- málaráðherra fyrir að tryggja að sumir nýju togararnir kæmust á veiðar, þar á meðal Sval- bakur og Jörundur. Framsókn vildi heldur binda þá við bryggju. Flestum tnun enn i fersku minni, hversu mjög Framsókn- armenn fjandsköpuðust gegn kaupum á nýsköpunartogurun- um. Þeii* sögðu togarana vera allt að helmingi dýrari, en þeir þyrftu að vera, sem var hreinn þvættingur, enda þorðu þeir ekki annað, eftir að þeir komust sjálf- ir í ríkisstjórn, en að samþykkja kaup á tíu togurum til viðbótar, þótt þeir togarar yrðu miklu dýr ari en hinir fyrri. Þá sögðú Fram sóknarm. að togararnir myndu orðnir úreltir áður en þeir kæmu til landsins, og Skúli Guðmunds- son spáði því jafnvel, »að þeir kærnust aldrei í ganginn.« Nú orðið þekkja allir lands- menn, hvflík happakaup voru gerð, er nýsköpunartogararnir voru keyptir, enda hafa þeir þeg- ar flutt gifurleg verðmæti inn í landið. Eftir að þetta varð öllum landslýð ljóst, þorðu Framsókn- armenn ekki annað en að reyna að breiða yfir sitt rétta hugarfar til þessara mála og hafa jafnvel reynt að bera þá höfuðlýgi á borð fyrir almenning, að þeir hafi jafnan verið togarakaupun- um fylgjandi. Nú fyrir skömmu kom það þó berlega í ljós, að Framsóknar- menn hafa ekkert lært og engu gleymt í þessum efnum, og að hugur þeirra til togarakaupanna er enn hinn sami og þegar þeir þuldu lygarnar og hrakspárnar ákafast í tíð nýsköpunarstjórn- arinnar. Hafa þeir nú með engu móti treyzt ser til þess að hylja lengur úlfinn í sauðargærunni, þótt brýn hafi þörfin verið, enda er gæran þeirra harla snjáð og slitin. Svo bar til fyrir um hálfum mánuði síöan, að Framsóknar- menn hófu á Alþingi ákafar árás- ir á fyrrverandi fjármálaráð- herra, Jóhann Þ Jósefsson, fyrir það að hann greiddi fyrir því, að kaupendur nokkurra togara gætu komið þeim á veiðar. Gerði hann það með þeim hætti að veita kaupendum gjaldfrest á hluta andvirðis þeirra, þar sem fé stofnlánasjóðs reyndist ekki nægilegt til þess að lána út á alla togarana. Héldu Framsóknar- menn því fram, að ráðherrann hefði gert þetta í heimildarleysi, e.n það er alrangt hjá þeim, eins og svo margt fleira. Þessi ráðstöfun fjármálaráð- herra gerði kaupendum togar- anna það kleift að koma þeim á veiðar, en ella hefði orðið að leggja þeim við hafnarbakka, og geta allir gert sér í hugarlund, hver kosturinn hefði orðið þjóð- inni hagkvæmari. Framsóknar- menn hafa gert mikið veður út af því, að ríkissjóður verði að greiða hærri vexti af því fé, sem hann tók að láni, til þess að lána þannig togarakaupendum aftur, heldur en hann hann fær aftur greidda vexti frá kaupendum tog aranna. Það er að vísu rétt að svo er, en þá ber hins þess að gæta, hvílikan hag ríkissjóður hefir af því að togararnir séu gerðir út, en liggi ekki bundnir við hafnarbakka, og gerir það áreiðanlega stórum betur en að vega upp á móti því vaxtatapi, sem ríkissjóður verður fyrir, vegna ráðstafana fyrrverandi fjármálaráðherra til þess að koma togurunum á veiðar. Er þannig ljóst, að f jármálaráðherr ann hefir með umræddri ráðstöf- un sinni tekið þann kostinn, sem hagkvæmastur var ríkissjóði og þjóðinni í heild. Svo sem vænta mátti, tók Tím- inn þegar undir árásir þing- manna Framsóknar út af þessum málum og sparaði þá ekki stór- yrðin fremur en venjulega. Hins- vegar hefir Dagur séð þann sinn kost vænstan að þegja um þetta fram yfir kosningar og þarf ekki Iangt að leita að orsökinni til þess. Hún er sú, að >í hópi þeirra togara, sem urðu aðnjótandi um- ræddrar aðstoðar fyrrverandi fjármálaráðherra, eru tveir Ak- ureyrartogaranna, Svalbakur og Jörundur. Þessir tveir togarar, auk 5 annarra, væru enn ekki komnir á veiðar, ef farið hefði verið að vilja Framsóknarmanna. Geta nú Akureyringar borið saman annars vegar það, sem fyrrverandi fjármálaráðh., Jóh. Þ. Þósefsson gerði fyrir þá, og hins vegar það, sem Framsókn- armenn vildu láta gera fyrir þá. Munu flestir glöggt finna þann mun, og ættu þeir að sjá sóma sinn i því að Iauna hann að verðleikum. Meðan Tíminn og Framsókn- armenn syðra kyrja í sðfellu fjandskaparsöng sinn gegn fyrr- verandi fjármálaráðherra fyrir að tryggja það, að togararnir kæmust allir á veiðar, er Dagur hér með væmin fleðulæti við tog- araútgerðina og lætur sem Fram- sóknarmenn séu hinir einu sönnu vinlr hennar, sem vilji með öll- um ráðum greiða fyrir henni. Þeir' hafa sannarlega tungur Framh. á 4. síðu.

x

Íslendingur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Íslendingur
https://timarit.is/publication/675

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.