Íslendingur


Íslendingur - 27.10.1950, Blaðsíða 2

Íslendingur - 27.10.1950, Blaðsíða 2
ÍSLENDINGUR Föstudagur 27. október 1950 Úlgeíandi: Útgáfufélag í slendings. Ritstjóri og ábyrgðarmaður: Tómas Tómasson. Auglýsingar og afgreiðsla: Svanberg Einarsson. Skrifstofa Gránufélagsgata 4. Sími 1354. Prentsmiðja Björns Jðnssonar h.f. Hrakfarir kommúnista í ASI. Það var auðséð löngu áður en kosningum til 22. þings Alþýðusam- bands íslands lýkur, að kommúnistar myndu verða þar í algerum minni hluta. Þeir hafa tapað til lýðræðis- sinnaðra verkamanna, hvorki meira né minna en 50—60 fulltrúum írá síðustu Alþýðusambandskosningum 1948, svo að lýðræðissinnar' hafa nú 80—90 fulltrúa meiri hluta á þing- inu. Hrun kommúnista varð langsam- lega mest í Reykjavík. í verkalýðs- félögunum þar biSu þeir hvern stór- ósigurinn á fætur öðrum. Stærstu áföll þeirra voru ósigrarnir í Iðju, félagi verksmiðjufólks, og Þrótti, félagi vörubifreiðastjóra, en þessi félög kjósa samtals 12 fulltrúa á Al- þýðusambandsþing. Alls töpuðu kommúnistar 20 fulltrúum í Reykja- vík. Með þessum ósigrum sínum glötuðu þeir ekki einasta öllum þeim möguleikum, sem þeir höfðu gert sér glæstar vonir með, að fá aft- ur meiri hluta á þingi ASÍ, sem háð verður í næsta mánuði, heldur hafa þeir einnig misst meiri hlutann í fulltrúaráði verkalýðsfélaganna í Reykjavík, en þar hafa þeir lengi verið alls ráSandi, og í skjóli þess hafa þeir m. a. gefið út tímaritið „Vinnuna", en því nafni stálu þeir frá ASÍ, þegar þeir hrökluðust þar frá völdum. Utan Reykjavíkur hefir hrun þeirra og verið áberandi, þó þeir hafi þó hvergi beðið slíkar hrakfar- ir sem í Reykjavík En af kosningun- um varð ljóst, aS svo að segja í hverju einasta verkalýðsfélagi lands- ins er fylgi kommúnista á hverfandi hveli, og verði framhald á þeirri þróun, sem svo verulega er farið að gæta hér á landi nú að ekki verður um villst og sem greinilega hefir verið í nágrannalöndum okkar nú á undanförnum árum, þá líður ekki á löngu þar til áhrif kommúnista verði þurrkuð út úr í&lenzku stjórnmála- lífi, eins og gert hefir verið meðal flestra hinna frjálsu þjóða. ÞaS þarf því engum að koma það á óvart þó kommúnistar tapi fylgi. Slík er þróunin meðal allra lýð- frjálsra þjóða. Og hví skyldu þá ís- lendingar hefta sig í fjötra þessarar öfga- og upplausnarstefnu? Verkamenn hafa séð í gegn um hið ábyrgðarlausa yfirborðsgaspur kommúnista, og séð að þeim var ekki treystandi til þess að leysa þau Hútelstjörinn á K.E.I hefir oröiö. Hr. ritstjóri! Út af tveim greinum, er birzt hafa í blaði yðar, hin fyrri 4. þ.m. og hin síðari 18. sama mánaðar, leyfi ég mér vinsamlegast að biðja yður fyr- ir eftirfarandi athugasemd í blaði yðar, varðandi þau atriði umræddra greina, er snerta mig persónulega eða starf mitt. í blaði yðar eru þessi atriði köll- uð rétlmæt og augljós gagnrýni, en Svo bezt á gagnrýni rétt á sér, að hún sé á rökum reist. Mér hefir í blaði yðar verið blandað inn í stórpólitískar deilur milli tveggja andstæðra stefna og hafi það ekki verið tilgangurinn, sýnist mér að slíkt hefði mátt ógert. Nánar vikið að greinunum. Kvöldgestur yðar segist hafa drukkið kaffi hét á Hótel KEA og fengið með því eina franskbrauðs- sneið og eina jólakökusneið, en þetta hafi kostað kr. 9.20. Ég fæ ekki skil- iS. hvernig þetta getur staðizt, þar eð samkvæmt verðskrá hótelsins mundi þetta kosta kr. 8.60. Hinir tveir svöngu vinir hans, er fengu sér (kaffi og tvær brauðsneiS- ar hvor með sinni kjötflísinni á hvorri á kr. 37.50), virSast mér einnig fara meS rangt mál; því aS samkvæmt verSskrá mundi þetta kosla kr. 31.05. HvaS snertir verðhækkanir yfir- leitt hér á hótelina, er naumast hægt að fetta fingur út í þær, sé á annað borS nokkuS tillit tekiS til hinna gífurlegu verðhækkana er átt hafa sér stað almennt í landinu undan- fariS, þar eS margir liSir hafa alls ekki hækkaS, en aSrir lítillega, eins og upplýst hefir veriS. Mest varS hækkunin á kaffi eSa úr kr. 3.00 í kr. 3.50 án þjónustu- gjalds. I því sambandi vil ég benda ySur á, aS kaffi hefir hækkaS á þessu ári í innkaupi um 300% á sama tíma og hækkunin nemur 100% í úlsöluverSi á þessu hóteli. Þér get- iS svo sjálfur dæmt um, hversu hækkunin er svívirSileg, en minnist þess, að meðan hrákaffi kostaði að- eins y± af því sem þaS nú kostar, kostaSi kaffibollinn á þessu hóteli kr. 1.75 og var þó háSur opinberu verSIagseftirliti. Þér segiS í síSari grein ySar aS kaffi meS venjulegum kökuskammti hafi nærri jafnskjótt lækkaS niSur í kr. 8.00 og dragiS þá ályktun, aS þar hafi orsakaS skrif „Kvöldgests- ins" eða almennar umkvartanir. Mér virðist, að þér eigið ekki erf- itt meS að fullyrSa, en ólíkt skemmti- legra aS fullyrSingar ySar væru á rökum reistar. Sannleikurinn ¦ar sá, aS þegar ég tók viS rekstri Hótel KEA afnam ég vandkvæSi, sem að verkalýðshreyf- ingunni og þjóðinni í heild steSja nú. kaffi meS venjulegum kökuskammti á þeim forsendum, aS gestir vilja allvíSast ráSa sjálfir, hvaSa tegund- ir af brauSi þeir kaupa meS kaffi sínu og studdist ég þar af leiSandi viS verSIista hótelsins. Mér varS hins vegar fljótlega Ijóst, aS slíkt fyrirkomulag mundi í fyrsta lagi torvelda um of af- greiSsluna og í öSru lagi var mér vinsamlega bení á af hér kunnugum manni, aS fólk miindi yfirleitt ekki hér um slóSir kunna aS meta hiS frjálsa val á kökum, heldur mest- negnis óska eftir ákveSnum köku- ?kammti meS kaffinu, er hóteliS til- tæki. AS þessum rckum athuguSum bót!i mér ekki neitt til fyrirstöSu aS aka upp umrædda skömmtun á brauSi og ákvaS ég verðhækkun Sessa skammts kr. 0.90 frá því sem íður hafSi veriS eSa úr kr. 6.10 í 'sx. 7.00 án þjónustugjalds. I sambandi við fast fæSi vil ég segja þetta: Hér á Hótel KEA er ekki og hefir ekki í lengri tíma veriS selt fast fæSi og þar af leiSandi höfum viS enga kostgangara í þeirri merkingu er þér taliS um. ÞaS er rétt hjá ySur, aS í verðlagsákvæðum er til nokkuð sem heitir fast fæSi og háS er verS- lagseftirliti, hámarksverS kr. 550.00 pr. mánuS. Eins og áður er sagt, fer slík fæð- 'ssala ekki fram hér á hótelinu, eins og óvíðast annars staSar á veitinga- húsum landsins. ÞaS er hins vegar ekki rétt hjá ySur aS þetta sé eina hámarksverSiS á matsölu. Veitinga- og gistihúsum er lögum samkvæmt heimilt aS selja skattfrj álsar máltíSir á kr. 10.00 máltíðina, sem er hámarksverð. Þessi háttur á fæðissölu er hafð- ur hér á Hótel KEA eins og flestum öðrum veitingahúsum, aS Hótel Borg undanskilinni. Áf þessu leiSir svo þaS aS mönn- um er frjálst, hvort þeir neyta fæSis- kaupanna eSa ekki. Þér hljótiS því aS fara meS rangt mál, er þér segiS, að hér sé veriS uS fara á bak viS verSlagsákvæSin. Hilt er mér aftur á móti kunnugt um, aS á flestum veitingahúsum er tekið 15% þjónustugjald að skatt- frjálsum máltíSúm, sem er strangt tekiS óheimilt, cn þaS er ekki gert hér á Hótel KEA. Einnig vil ég trúa yður fyrir því, aS fá munu þau hótel'á landinu, er staSið hafa jafn nákvæmlega og Hóíel KEA viS greiSslu á hinum ill- ræmda veitingaskatti, sem er 10% af allri annarri veitingasölu, en skattfrjálsum máltíSum. ViljiS þér hins vegar halda fram, aS maSur sem dvalar sinnar vegna á einhverjum staS borSar í einn mán- uS á veitingahúsi meS ' þessu fyrir- komulagi sé í fastafæSi, vil ég upp- TOGARADEILAN. Eftirfarandi bréf hefir blaSinu borizt frá iSnaSarmanni, sem nefnir sig S. G.: Það er nú orðinn langur tími síð- an verkfall togaranna skall á. Mikið hefir verið um bað ritað í blöðin, fundir haldnir um máliS, nefndir kosnar til samningsgerSar, en hvaS er þaS svo, sem gerst hefir? Frá einni nefndinni kom til dæmis i fregn um þaS, er hún var búin aS bræða saman s'nar ályktanir, að lýsa ySur um aS viShefSuS þér til dæmis slíkt á Hótel Borg, munduS þér þurfa aS greiSa yfir mánuSinn fyrir fast fæSi ki. 2134.50. Hér er miSaS viS tvær mált.Sir á dag og þrisvar kaffi meS brauSi, en verðlag aftur á móti fyrir tveim mánuðum síðan og er mér ókunnugt um, hvort það hefir haldizt þar óbreytt. Hins vegar eru hér aSelns leknar með i reikninginn ódýrustu máltíS- irnar. Hér á Hótel KEA gætuS þér auS- veldlega borSað með sama fyrir- komulagi fyrir kr. 1230.00 yfir mán- uðinn og munduS þér þá neyta hinna skattfrjálsu máltíSa. Nú væri fróSlegt aS viS athuguð- um eitt dæmi. Eitt kg. af beinlausu nautakjöti kostar kr. 24.00. Úr því á að fram- leiða mat handa fjórum mönnum eSa meS öSrum oiSum nota 250 gr. pr. mann. KjötiS í matinn eingöngu kostar því kr. 6.00 pr. mann. Þér hugsið yður svo ef iil vill, að láta afganginn, sem er kr. 4.00 greiða þaS sem hér segir: Súpuna, eitt glas af mjólk, ofurlítiS af brauSi og smjöri, kaffi eftir matinn og náttúr- lega látiS þér ekki manninn borSa kjötiS eintómt, heldur gefiS meS því liilsháttar grænmeti, kartöflur og jafnvel sósu líka. Varla munduð þér bera þetta hrátt á borðið, heldur sjóSa þaS eða steikja, en til þess þyrftuð þér væntanlega vinnuafl ásamt suSutækjum, er eyddu fyrir ySur 21 eyri fyrir hvert kílówa'.t af rafmagni. Eg reikna með aS þér þyrftuS stúlku á fullum launum til aS bera matinn fram ásamt dúk á borSiS handa gestinum, er kostar kr. 1.65 aS þvo pr. stk. og loks þyrftuS þér víSast hvar að greiða húsaleigu, Ijós, hi:a aS ógltymdri ræstingu. Sé nú svo aS þér trejstiS ySur til aS ná þessu út úr afganginum af matverS- inu og hagnist á oölunni, fæ ég ekki skiIiS, vegna hvers þér setjiS ekki upp matsölu og seljiS jafnvel ódýr- ara. ViSvíkjandi fleiri atriSum í grein- um ySar, vil ég scgja þetta: 1. ÞaS er ekki ré:t, aS hér hafi aS Framhald á 5. síSu. þær væru hiS síSasta, er nefndin gæti gert til aS koma á samkomu- lagi, því aS einn nefndarmanna væri aS fara til útlanda og því ekki hægt aS gera neitt í því máli meira. Svo var gengiS til atkvæSa um tillögurn- ar og allt kolfellt af báSum aSilum. Þetta verkfall er einstakt í sinni röS. Sumir hafa veriS svo djarfir aS segja: Þetta kemur engum viS, nema þehn aSilum, er aS því standa. En ég býst viS, aS þeir menn hugsi ekki djúpt. Því aS þe:ta kemur allri þjóSinni áreiSanlega mikiS viS. Lífsafkoma okkar allra er undir því komin, að við getum aflað okkur gjaldeyris, og hann höfum viS aSal- lega fengiS meS sölu sjávarafurS- anna. Nú hefir þaS ekki veriS skýrt nægilega fyrir þjóðinni, hvers vegna þessi togstreyta er orðin svo lang- stæð. Samningar náðust hér á Ak- ureyri á tiltölulega stu:tum tíma, og báðir aðilar virðast vera vel ánægS- ir. Því er þaS enn óskiljanlegra, aS ekki skuli hægt aS semja í Reykja- vík. Væri nú ekki reynandi fyrir Reykvíkinga aS fá sáttasemjara eSa samninganefnd héSan aS norSan til aS reyna aS leysa þessa deilu, sem okkar fátæku þjóS er orSin til stór- ijóns og álitshnekkis. Togaraeigendur og útgerSar- menn! HaldiS þiS. aS þaS geti orS- iS ykkur til farsældar og blessunar aS binda lífæS þjóSarinnar viS bryggju í Reykjavík? HafiS þiS ekki þurft á aSstoS ríkisins og bankanna aS halda? AlþýSusamband Islands og ráS- andi menn sjómannasamtakanna! HaldiS þiS, aS stöSvun togaranna treysti lífskjör ^kkar og sjálfstæði þjóðarinnar? Nei, öll togstreyta, sem byggS er upp á pólitísku ofstæki, verSur aS víkja. Sé ekki hægt aS semja meS rétt- um aSilum, verSur ríkisstjórnin aS taka til sinna ráSa, því aS viS höf- um ekki efni á aS láta slíkt mál sem þet'a. liggja aSgerSarlaust, þegar þjóSin er þannig stödd, aS hún get- ur varla fætt sig eSa klætt vegna gj aldeyrisskorts. VÍTAVERÐUR LEIKUR. BlaSinu hefir borizt kvörtun frá einni af bifreiSastöSvunum hér í bæ. Þar er sagt frá því, aS mikil brögS hafi veriS aS því aS undanförnu aS unglingsstúlkur hringi á bíla og panti þá hingaS og þangað í bæinn og jafnvel út úr bænum, en þegar bílarnir koma svo á nefnda staSi kannast þar engir viS aS hafa pant- aS bílinn. Þessar stúlkur láta sér ekki nægja aS gabba þannig bíl frá einni bifreiSastöS, heldur hringja iSulega í þær allar þrjár samtímis. ÞaS er ekki einasta aS þe'.ta sé stórfurSulegt tiltæki heldur er þaS og afar vítavert, þar sem þaS kostar bifreiSastjórana mikiS fé og tíma, þegar slíkt enduríekur sig oft, þar eS bæSi benzín og annaS þaS sem til bifreiSa þarf er bæSi dýrt og oft illfáanlegt, fyrir utan alla gjaldeyris- eySslu sem slíkur gárungaháttur hefir í för meS sér.

x

Íslendingur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Íslendingur
https://timarit.is/publication/675

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.