Faxi


Faxi - 01.06.1942, Blaðsíða 6

Faxi - 01.06.1942, Blaðsíða 6
F A X i Valtýr Guðjónsson: Hvað er í Ibúar Reykjanesskagans haia undanfarna daga verið minnt- h á í blöðunum, að þeirra hrjóstruga umhverfi hefur feng- ið þýðingu meiri en litia í aug- um hins erlenda setuliðs. Blöð- in hafa birt uppdrátt af skag- anum, þar sem sýnl er, hvar setuliðið hefur haslað sér völl, og hvar hinir innfæddu mega vera »óhultir«. Uppdrátturinn sýnir markalínur dregnar um mest allt þetta svæði, aðeins eru þorpin eftirskilin, örlitlir reit- ii úti við sjðinn. Sú var tíðin, og eigi fyrir all- löngu, að menn hér syðra> héldu, að hér myndi aldrei gerast neitt, byrjunin benti í þá átt. Nú sjá' menn svart á hvítu, að líklega hvergi á landinu hefur meir verið »þrengt að« byggðinni en hér. Hina ófrjóu heiði, sem ver- ið hefur ósnortin frá upphafi byggðar, af öðrum en sauð- kindum — og meinlausum smöl- um, er nú verið að virkja., Og berjatorfurnar hérna í nágrenn- inu, og hérna inn með veginum, virðast hafa öðlazt sitt annar- lega hlutverk um leið, svo að þar verður ekki hröfnum fært að tína sér ber í sumar, hvað þá íslenzkum börnum. Að vísu þýðir ekki um þetta að fjölyrða í því sambandi, aó hér verði nokkru um þokað af því, sem þegar er ákveðið. Uni það þýðir ekki að sakast, ör því hinn erlendi her telur þetta nauðsyn. En í öðru sambandi er gott, að á þetta sé bent, svo að sérhver geri sér ljðst út í .æsar. Það eru önnur hernaðarsvæði, sem áríðandi er, að ekki verði mörkuð of vítt af setuliðinu. Línurnar um þau mega ekki liggja svo utarlega, að utan þeirra verði örtröð ein þeim til handa er hér eiga sinn óðals- rétt, og hér hafa kosið að fram- fleyta sér og sínum. Kynni og að vera, að við hefðum í þessu efni meiri möguleika til íhlut- vændum? unar, og gætum ráðið nokkuð sjálf hve þröngt básinn er markaður. Uppdrátturinn af hinu bann- lýsta svæði sýnir markalínu, sem liggur hér örskammt ofan við plássið, og nær að norðan fram á brún Bergsins dálítinn spöl fyrir norðan Grófina, og að sunnan í þjóðveginn í nánd við Vatnsnes. Er Ijóst af upp- drættinum, að öllu nær pláss- inu var varla hægt að komast með hið bannaða svæði, ef það á annað borð átti að vera frjálst íbúunum til umferðar og at- hafna. Ef athafnalífi þorpsbúa yrði almarkað hlutfallslega jafn- lítið rúm, — útveginum, iðnað- inum og öðrum verklegum framkvæmdum, sem ættu að geta cátt hér glæsilega framtíð, af 'hálfu heiðarbííanna, þá sýnist vissulega þröngt fyrir dyrum hér, og miklu alvarlegri hætta á ferðum en þótt heiðin og berjatorfurnar séu hernum- in. Það er ekki ólíklegt að hinn erlencli aðili telji sér sem stend- ur hag í því, að fá þetta hern- aðarsvæði sem víðast, að hann sæki um allt það vinnuafl, sem hér er með nokkru móti falt, og tefli fram sínum fjárhags- legu yfirburðum til þess að koma því í kring. Um það þarf eKki að fjölyrða, hvílíkur voði er á ferðum, ef at- vinnuvegir þorpsbúa sjálfra dragast stórlega saman, eða leggjast niður. En við því má bííast, ef menn gera sér ekki grein fyrir hættunni í tíriia. En mundi það þá duga? Ef nóg atvinna er fyrir hendi hjá "íslenzkum atvinnurekend- um á staðnum, ættu þeir að sitja fyrir um það íslenzkt vinnuafl, sem er á boðstólum, að minnsta kosti að öðru jöfnu, þar sem það hlýtur að vera augljóst, að sú vinna gefur margfaldan arð í framtíð, sem stuðlar að þróun og velgengni atvinnuvega og alvinnútækja Islendinga s.jálfra nú, en setuliðsvinnan ekkert nema hið háá kaup í dag. Meðan hætta er á að þetta »hernaðarsvæði« verði fært .jafn-nærri þorpsbúum og hitt, ættu menn að hafa þetta hug- fast. Pað kynni að geta reist rönd við því, að hér verði eng- ar hafnarbætur gerðar í fram- tíð vegna þess að ekki fæst vinnuafl til að byggja höfn, og hér verði engin skolpræsi og engin vatnsleiðsla af sömu á- stæðu. En hins þarf þá líka að gæta að menn séu ekki ginnt- ir með auglýsingum á áberandi stöðum til óarðbærrar hernað- arvinnu frá nauðsynlegum framkvæmdum í þágu .þeirra sjálfra. Á það hefur verið bent bæði í r,eðu og riti að undanförnu, hve nauðsynlegt sé fyrir Is- lendinga að hafa sem minnst afskipti af hinum erlenda her, að leita ekki eftir óþarfa kynn- um við hermennina, að sýna þeim fulla kurteisi, en forðast smjaður og ofkynni við þá. Allt til þessa hafa Suðurnesjamenn ekki þurft að óttast mistök í þessa átt, af þeirri ástæðu, aö möguleiki hefur ekki verið fyr- ir hendi, herinn er tiltölulega nýkominn á þessar slóðir a. m. k. sem nokkru nemur. En nú íefr áreiðanlega að reyna á það hér, hversu yfirgripsmikið »hernaðarsvæði« hinn erlendi aðili kýs að afmarka á þessu sviði. Áreiðanlega er það höfuð- nauðsyn, að hafa það ekki nema í hófi stórt, og er það á valdi okkar allra að takmarka það. Reynslan, hefur sýnt, að börn og óþroskaðir unglingar leita nokkuð eftir kynnum við hina erlendu menn, einmitt þeir að- ilar, sem sízt skyldi. Reynslan hefur líka sýnt, að erfitt er að stemma stigu við þessu að öllu leyti, þó að það að vísu kunni að vera mögulegt með nógu haldgóðum ráðstöfunum. En það er hægt að draga mjög úr hættunni, það er hægt að þrengja mjög línurnar um þetta

x

Faxi

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Faxi
https://timarit.is/publication/678

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.