Faxi - 01.01.1991, Blaðsíða 3

I Vatnsleysustrandarhreppi var
ekki um aö ræöa bifreiðir fyrr en
eftir að akfær vegur kom á milli
Reykjavíkur og Keflavíkur, sem
varð 1912. Frá mínum fæðingarstað
Brunnastöðum voru um 2 km að
nýja þjóðveginum og sá ég aldrei
vélknúið farartæki fram að 7 ára
aldri. Þá fór ég fór í fóstur að Brekku
í Vogum (undir Vogastapa) vegna
þess að foreldrar mínir voru látnir
úr „Spönsku veikinni" og heimilið
tekið upp og jörðin seld. Við fimm
bræður vorum þá sendir sinn í
hverja áttina til vina og ættingja.
Þegar ég kom að Brekku sá ég bíl
í fyrsta sinn aka til Keflavíkur það
var vorið 1920, en fáir bílar fóru um
veginn enda lítið um bíla og ökufæri
ekki gott þó vegurinn væri nýr, að-
eins „púkkið" en ofaníburð vantaöi.
Púkkvegur fór illa með bílana, sem
engan veginn voru búnir fyrir
svona, enda hristist allt í sundur og
orsakaði skaða og því lítið eftirsótt
að fá „túr“ suður með sjó.
Aður en vegasamband kom milli
Reykjavíkur og Suðurnesja, var all-
ur þungaflutningur fluttur sjóleið-
ina, ýmist komu seglskip erlendis
frá með vörur beint á hafnir kring-
um landið eða það var flutt með ára-
eða seglbátum og síðar vélbátum
frá stærri höfnum og þá til neyt-
enda, eins var um útflutning ef land-
inn var aflögufær og notuð voru
vöruskipti.
Eftir að vegur og bíll var til staðar
í hreppnum voru hús rifin og flutt á
bílum t.d. til Hafnarfjarðar og byggö
þar upp. Þar var þá uppgangur í at-
vinnu, sér í lagi fiskverkun á öðrum
tug aldarinnar og fram yfir 1930.
Áður voru samskonar flutningar á
árabátum og þóttu erfiðir og
áhættusamir enda oft tjón.
Fyrsti mjólkurbíllinn
Fyrsta vélknúið farartæki sem ég
sá og snerti á var T-Ford vörubíll 3A
t árg. 1918. Það var í október 1921.
Þetta mun hafa verið fyrsti mjólkur-
flutningabíll á landinu, sem flutti
mjólk og rekinn var á félagslegum
grundvelli. Bíllinn var eign Mjólkur-
félags Vatnsleysustrandarhrepps, er
var stofnað af bændum í hreppnum
1921, en hét síðar Bifreiðafélag
Vatnsleysustrandarhrepps. Þetta
var hlutafélag og einn hlutur fyrir
hverja kú og tilgangur félagsins var
að flytja mjólk fyrir bændur til Hafn-
arfjarðar og Reykjavíkur. Mjólkur-
flutningar byrjuðu reyndar 21. mars
1920 og var notaður hestvagn sem
flutningatæki og þá fyrst til Hafnar-
fjarðar. Kveikjan að þessum fram-
kvæmdum var auðvitað að ökufær
þjóðvegur var kominn og hvata-
maður að mjólkursölunni var séra
Árni Þorsteinsson prestur á Kálfa-
tjörn f. 16. febr. 1851, d. 14. ág. 1919
enda þótt hann andaðist ári áður en
draumur hans um búbætur fyrir
bændur rættust. Mjólkurflutningar
héldust svo hér allt til ársins 1959
eða í 38 ár. Eftir það tók Mjólkur-
samsalan við, en bændum á Suður-
nesjum hefur farið ört fækkandi og
í dag er nánast enginn kúabóndi á
svæðinu.
Þessi fyrsti bíll í hreppnum var
keyptur af Eiríki Þ. Sigurðssyni bíl-
stjóra í Hafnarfirði og var Eiríkur
jafnframt ráðinn bílstjóri frá 1. okt.
1921. Þá urðu Vogar endastöð
mjólkurflutninga úr hreppnum til
Reykjavíkur. Þessi bíll var með skrá-
setningarnúmer HF-14 og kostaði
kr. 2.500,00 með vörubílshúsi fyrir
tvo þ.e.a.s. eitt sæti auk bílstjóra.
Húsið á þennan bíl var smíðað hjá
Kristni vagnasmið í Reykjavík.
Hann gerði mikið af því að byggja
yfir bíla og síðar yfir stórar „rútur",
enda þvarr að sama skapi vagna-
smíðin. Kristinn var lengi sá eini
sem stóð að smíði bílhúsa og vöru-
palla eða þar til Reykdals-verksmiðj-
an í Hafnarfirði fór að gera slíkt hið
sama. Höfðu þeir hvor sitt lag á hús-
unum, sem sér í lagi auðþekktust
langt að vegna þess að hús Kristins
voru með þakhalla fram af þakinu
en Reykdal var með hallan til
beggja hliða, þó ekki væri um ris að
ræða. Kristinn hafði það umfram
Reykdal að vegna hefðbundinnar
vagnsmíði var jöfnum höndum unn-
ið með tré og járn og það þurfti
einnig við bíla, sérstaklega þegar
um vörupalla var að ræða og „sturt-
ur“ þar við, en það varð Reykdal að
FRAMHALD A BLS.~24~
FAXI 3