Faxi - 01.01.1991, Blaðsíða 16

hið margfræga „Bláa lón“. Eins og
áður sagði eru ýmis efni uppleyst í
vatninu, en að magni til er kísillinn
mest áberandi, enda hefir innihald
hans náð mettun við 140 °C, sem
þýðir að hann er í yfirmettun við 70
°C og heldur því áfram að falla út,
eftir því sem vatnið kólnar í lóninu.
Útfeliing kísilsins verður í örsmáum
ögnum, sem svífa í vatninu, áöur en
þær falla endanlega til botns. Það
gætu verið þessar agnir, sem orsaka
hinn blágræna lit lónsins, en stærð
þeirra er trúlega slík að þær endur-
kasta einkum bláa Ijósinu úr dags-
birtunni.
Talið er að heildarmagn þess kísils
sem þarna botnfellur á ári hverju sé
um 4000 tonn. Nú þegar er komin
mikil kísilleðja á botn lónsins og
stærð þess er nú áætluð um 25.000
m11. Kísilleðjan fyllir upp allar smug-
ur í botninum og stíflar frárennsli úr
því og viðheldur þannig talsveröu
dýpi í lóninu án nokkurrar mann-
virkjagerðar. Það er sem sagt þetta
lón sem nú er orðið heimsfrægt.
Frá leikmanns sjónarmiði er ekki
óeðlilegt að lónið veki athygli húð-
sjúkdómasjúklinga, má þar einkum
nefna að þetta mun vera eini staöur-
inn á landinu, þar sem hægt er að
baða sig í heitum sjó.
í öðru lagi er kísilleðjan einkar
þægileg til þess að smyrja henni á
sig.
I þriðja lagi er litur lónsins, en
hann gefur því og umhverfi öllu dul-
arfullan blæ og allt sem er dularfullt
er líklegt til aö draga að sér athygli.
Þaðvarárið 1981, sem fyrsti psori-
asissjúklingur kom til mín og baö
um leyfi til þess að baða sig í „Bláa
lóninu". Eg minnist þess að mér
kom þessi ósk á óvart, ég vissi að
vísu af lóninu, en hafði ákveðnar
Ingólfur Aðalsteinsson.
efasemdir um að það væri hentugt
til almenningsbaða, enda vísast að
slys, sem af því hlytust, myndu
skapa hitaveitunni skaöabóta-
skyldu. Það þarf ekki aö orðlengja
það, að viðmælandi minn sannfærði
mig um að hann tæki á sig allar
skyldur, aðeins ef hann fengi að
gera tilraunir með að baða sig í
þessu litfagra lóni. Fljótlega varð
það á almanna vitorði að blátt lón í
Svartsengi væri þeirrar náttúru aö
lækna fólk af psoriasis og jafnvel
fleiri kvillum ef sjúklingurinn stund-
aði þar böð. Afleiöing varð að sjálf-
sögðu sú að nú fór fólk aö streyma
í hópum að lóninu.
í þeim hópum voru ekki eingöngu
BÍLAKRINGIAN
sjúklingar í leit að lækningu, þar
voru einnig svitastorknir diskódans-
arar, sem vildu kóróna kvöldgleðina
meö þrifabaöi í töframiði Bláa lóns-
ins.
Bein afleiðing ótímabærra vin-
sælda Bláa lónsins varð sú að (il
vandræða liorföi. Lónið var að
verða samkomustaöur næturhrafna
og umhverfi þess var aö nálgast
ruslahaugana, þar sem ægði saman
óhreinum fafnaði og tæmdum
drykkjarílátum.
Ekki fór á milli mála að eigandi og
ábyrgðaraðili þessa fyrirbæris var
Hitaveita Suðurnesja. Hún stóð
þarna frammi fyrir þeim vanda að
ákveða hvort hún ætlaöi að láta vax-
andi ósóma og hiröuleysi afskipta-
laust, eöa ákveða einhverja raun-
hæfa stefnu í framtíð lónsins.
Tvær ákvarðanir komu til greina:
a) að girða lónið vandlega af, eöa
gera það á annan hátt ónothæfl
fyrir almenning.
b) aö setja upp fataskipta aðstöðu
ásamt böðum og hafa fullkomna
gæslu á staðnum.
Hér stóöu menn Irammi fyrir
miklum vanda. Ekki síst þar sem
Ijóst er að lög um Hitaveitu Suöur-
nesja afmörkuðu henni sérstakt
verksviö þ.e. öflun og dreifingu heits
vatns en ekki rekstur baðhúss.
Ekki var þó undan því vikist að
leysa aðsteðjandi vanda enda sýnt
að enginn annar myndi gera það.
Það var síðan 198(1 eftir miklar
vangaveltur og mótbárur aö sam-
þykkt var aö byggja aðstöðu til baða
og fataskipta og girða lónið af. Síðan
var það í febrúar 1987 aö þessi bað-
aðstaða og lónið var leigt út til
einkaaðila og þannig hefur það ver-
ið rekið síöan.
Það má vera hverjum manni Ijóst
að sú frumstæða aðstaða, sem við
höfum byggt upp í dag, hlýtur að
vera bráöabirgöa-aðstaöa, sem ein-
göngu veröur nýtt meðan ekki er
völ á öðru betra.
Ég vil hinsvegar benda á og undir-
strika að sem slík, er hún stórkost-
leg auglýsing fyrir Suöurnesin og ís-
land í heild, það er því síst af öllu
hagur Suðurnesjamanna að reyna
að gera Bláa lónið tortryggilegt í
hugum ferðamanna í ræðu og riti.
Bláa lónið er sú ódýrasta auglýsing
sem Suðurnes hafa fengið og
munu nokkurn tíma fá.
Ég hef fariö hér yfir sögu Bláa
lónsins í stórum dráttum, en sú saga
gefur okkur vissulega tilefni til þess
aö skyggnast um og skoða frá hærri
sjónarhól þær staðreyndir, sem
þessu máli eru tengdar, en þar er ég
kominn að því málefni sem ég hefi
fyrst og fremst valiö að kynna hér.
Fljótlega eftir að menn fóru að
sækja böð í Bláa lóniö kom upp sú
hugmynd að gera þessa heilsulind
aö undirstöðu heilsustöövar eða
hressingarhælis. Til þess að koma
þessari hugmynd á framfæri var að
tilhlutan SSS, Psoriasissamtakanna
á Islandi og Hitaveitu Suðurnesja
boðað til kynningarráðstefnu á Hót-
el Loftleiðum 2(i. nóv. 1982. Káð-
stefna þessi var vel sótt og vakti tals-
verða athygli áhugaaðila um heil-
brigðis-og feröamál. Á ráðstefnunni
voru flutt mörg athyglisverð erindi.
I erindi sem Tómas Tómasson spari-
sjóðsstjóri flutti sagði hann m.a.. ^
,,Menn þurfa ekki aö skilja eðli
sköpunarverksins, til þess að skynja
fegurö þess og mikilleik. Menn
þurfa ekki heldur að skilja eöli þess
mikla kraftaverks heilsulindanna, til
þess að dásama í undrun áhrif
þeirra.
Við höfum heyrt vitnisburö fjöl-
margra um undraverðan læknandi
mátt ,,Bláa lónsins" og þá skiptir
þaö í sjálfu sér ekki öllu máli hvort
við lítum á slíkt sem kraítaverk, eða
finnum því skýlausrar skýringar
efnafræði og læknisfræði.
Þegar við lítum til þess sem hér og
áður hefur komið fram, virðist
niargt benda til þess, að i Svarts-
engi geti í mjög náinni framtíö ris-
ið heilsuhæli sem sótt yrði bæði af
útlendingum og lslendingum."
Einn af frummælendum var enn-
frennir Arnbjörn Olafsson læknir,
þar sagði hann m.a.
,,Ég hefi velt þessu verkefni tals-
vert fyrir mér, allt frá þvi að fram-
kvæmdir við Svartsengi bar íyrsl á
góma, og eftir |5ví sem ég hugsa
meira um þetta, þeim mun Ijósara )
sýnist mér að við Svartsengi eigi
sem fyrst að rísa fullkomin endur-
hæfingarstöð, sem byggi starfsemi
sína á þeirri bestu þekkingu, sem nú
stendur til boða og hafi sérhæft
starfsliö á hverju sviöi."
Valdimar Olafsson, formaður
samtaka psoriasis- og exemsjúkl-
inga flutti þarna erindi og segir m.a.
„Hugmynd okkar, sem um þetta
hafa fjallað, er sú aö byggja við
Svartsengi alhliða heilsustöð, ekki
bara lyrir psoriasissjúklinga heldur
alla þá sem hugsanlega gætu haft
not af vatninu í Bláa lóninu. Við vilj-
um meina að þessi stöð þyrfti að
vera allstór, ekki fyrir færri en
200—300 manns í senn. Hótel- og
veitingarekstur ætti að vera á
staðnum, svo og aöstaða fyrir hús-
og tjaldvagna. Byggja þarf yfir
aðstöðuna í Bláa lóninu svo og yfir
útivistarsvæðið þar sem aðstaða
væri fyrir ýmiskonar íþróttir og
trimm. Þá þarf að vera aðstaöa fyrir
sólböð og Ijósaböð. Hjúkrunardeild
þarf að starfrækja á staðnum og /
margvíslega aðra aðstöðu til þess að
dvöl gestanna yrði sem allra
árangursríkust, má þar nefna ýmsa
afþreyingaraöstööu og aðstöðu fyrir
börn og barnagæslu.
Af þessu má sjá að hér er um mjög
stórar hugmyndir aö ræða, sem
þurfa góðan undirbúning og skipu-
lagningu. Og ennfremur, að mörgu
þarf að hyggja áður en hafist er
handa við uppbyggingu stöðvarinn-
ar. Ljóst er að uppbyggingin verður
16 FAXI