Faxi - 01.04.1991, Blaðsíða 26

SKIJIT >l \f;\I SSO\
Um leiklist í Keflavík
til ársins 1975
Leiklist á Íslandi er ekki gömul þá
miðað er við nágrannaþjóðir okkar
og starf þeirra að leiklistarmálum.
Sama er að segja um sjálfa leikritun-
ina. An höfunda verða engin leikrit
til. Það markverðasta í upphafi leik-
ritunar hér á landi eru leikrit Sigurð-
ar Péturssonar háyfirdómara í Gull-
bringusýslu og Kjósarsýslu, Hrólfur
(Slaður og trúgirni), ritað 1796 og
Narfi, ritað 1799. Élsta leikrit sem
þekkist eftir íslenskan höfund mun
vera Sperdill, eftir séra Snorra á
Húsafelli, ritað um 1760. Þar á eftir
mætti nefna leikritið Brand, eftir
Geir Vídalín, síðar biskup.
í Keflavík var fyrst reist samkomu-
hús um 1869. Var það hið svokall-
aða Skothús, sem stóð nokkuð vest-
an við núverandi Ahaldahús Kefla-
víkurbæjar vjð Vesturbraut. Seinna
keypti Jón Ólafsson útvegsmaður
húsið og flutti á lóð sína Vesturgötu
7, og þar endaði Skothúsið ævi sína,
er það var rifið árið 1906. Skotfélag-
ið var samkunda nokkurra betri
borgara í Keflavík og nágrenni,
enda hét félagið á íslenzku: „Skotfé-
lag Keflavíkur & nágrennis". Þetta
er fyrsti vísirinn að félagsstofnun í
þorpinu, sem þá taldi um 200 íbúa.
Mér er ekki kunnugt um hvort fé-
lagsskapur þessi hélt uppi einhverj-
um gleðileikjum, eins og leikrit voru
þá gjarnan nefnd. Ég hef aldrei
fundið um það heimildir.
Hér fyrr á tímum var leikið í pakk-
húsum kaupmanna. Það voru þá
stærstu byggingar, hvers þorps, eng-
in hús voru jafn rúmgóð að þeirra
tíma hætti. í dag þætti okkur varla
verandi í slíkum húsum, þar sem allt
væri angandi af fiski, tjöru og kram-
vöru.
Árið 1891 er þess getið að Jón
Gunnarsson, þáverandi verzlunar-
stjóri Duus-verzlunar í Keflavík, hafi
neitað að lána stúkunni Voninni
pakkhús til að leika í. Vekur það
nokkra furðu, þar sem fyrir hendi
var Góðtemplarahúsið, sem stúkan
reisti rétt eftir stofnun sína, 1885.
Má vera að neitun Jóns hafi
byggst á því, að um þessar mundir
var starfandi pöntunarfélag Rosm-
Leynimelur 13. Frá vinstri: Helgi Skúlason, Guðbjörg Þórhallsdóttir, Þórður Jónsson, Nína Sveinsdóttir, Ólafur Egg-
ertsson, Haukur Þórðarson, Emelía Jónasdóttir, Jón Kristinsson, Herdís Guðmundsdóttir, Sesselja Kristindsóttir og
Gauja Magnúsdóttir.
hvalaneshrepps, og voru margir
stúkumenn þar félagar, svo og aðrir
nágrannar Keflvíkinga. Aðaldrif-
fjöðrin í þeim félagsskap var sjálfur
héraðslæknirinn Þórður J. Thor-
oddsen, sonur þjóðskáldsins Jóns
Thoroddsens. Hann var mikill fé-
lagsmálamaður og koma hans til
Keflavíkur sönn lyftistöng fyrir
plássið.
Hús Vonarinnar stóð þar sem nú
er nýbygging verzlunarinnar Stapa-
fells við Hafnargötu. M.a. var þar
sýndur þáttur úr Manni og konu,
sem hét Kvöldvaka í Hlíð.
í janúarblaði Faxa 1955 er grein
eftir Mörtu Valgerði Jónsdóttur, sem
ber yfirskriftina: „Nýársnóttin í
Keflavík 1884—1885". Er þar nokk-
uð sagt frá þessari fyrstu uppfærslu
á íslenzku leikriti í Keflavík. Mun ég
hér birta nokkrar tilvitnanir úr
grein þessari.
Eyjólfur Guðjónsson hvíslari o.fl., Helgi S. Jónsson leiktjaldamálari, Sveinn
Sæmundsson leiktjaldasmiður.
94 FAXI