Faxi - 01.09.1991, Blaðsíða 30

SUNDLAUG
NJARÐVÍKUR
Mánud.-föstud.
7-9, 17-18.30, 20-21.30
Laugard. 13—17.30
Sunnud. 8—12.30
BÍ r LAl KRI NGl LAN
GRÓFIN 7og 8 |
í ŒFLAVÍK —4
BOKASAFN
GERÐAHREPPS
í GERÐASKÓLA
Safnið er opið á þriðjudags-
og fimmtudagskvöldum
kl. 19-20,30.
Gengið er inn
að norðvestanverðu
í Gerðaskóla
GERÐAHREPPUR
Þættir af Suðurnesjum
Jónssonar, sem átti heima í
Hvammsvík í Kjós, síðar á Hrafna-
björgum. Hann lá lengi við í Aust-
urkoti í Brunnastaðahverfi hjá Teiti
Þorleifssyni, sem bjó þar þá. Gísli
var mætur maður og lánaðist sæmi-
lega að fiska, lá við á vorin lengi í
Gróttu á Seltjamamesi. Gísli var
bróðir Ragnheiðar, konu Proppé
bakara, sem var fyrsti bakari í
Hafnarfirði, og em Proppébræður
synir hans og Ragnheiðar.
Eins og ég hef áður sagt, var út-
gerðin mikil í Vogunum, fiskurinn
gekk þar stundum æði gmnnt, þó
að hann muni sjaldan hafa gengið
eins gmnnt og vetrarvertíðina
1892. Þá var hlaðafli, jafnt á færi
og í net, alveg inn á legu í Vogavík.
Einn morgun, þegar Kristján
Kristjánsson fór að vitja um net sín,
þá vom allar kúlumar upp úr sjón-
um, en það var á fjöm. En í tross-
unni, sem í vora 8 þorskanet, vom
400 þorskar, Stórir og feitir.
í Vogunum vom 10 grasbýl-
abúendur og 5 tómthúsbýli, en allir
höfðu meiri og minni útgerð, þó að
hún væri æði misjöfn. Vil ég þá
fyrst nefna Jón Jónsson Vogir.
Hann hafði mikla útgerð og
dekkbát um tíma, þó ekki eftir
1876, en mörg skip árlega. Jón var
mikill dugnaðarmaður á landi og
sjó, ágætur aflamaður og vitmaður
góður. Hann átti mörg böm og
þurfti mikils við, enda aflaði hann
oft mikið. Sonur hans er Sigurjón
Vogir, sem nú býr í Stóruvogum,
og á og gerir út tvo vélbáta í félagi
við Jakob á Sólheimum í Vogum.
Sigurjón var yngstur af systkinum
sínum og er einn eftir lifandi af
þeim. Hann hefir lengst búið með
systkinum sínum, en aldrei gifst,
og er nú hátt á sjötugsaldri.
I Austurkoti bjó Egill Hallgnms-
son. Hann var mikill driftarbóndi
og gerði út 4 - 6 skip og þilskipið
Lovísu að auki; það átti hann hálft
á móti Guðmundi ívarssyni á neðri
Brunnastöðum. Það er talið að Lo-
vísa sé fyrsta haffært þilskip í
bændaeign, sem kom hér til Fax-
aflóa. Hún kom á undan Fannýju,
sem Geir Zoega átti. Egill var óv-
analegur framkvæmdamaður og
stjómsamur, réði flestum vel og
engum illa. Hann var ráðríkur og
stórhuga, lánaðist flest vel, enda
var hann um langt skeið talinn rík-
asti bóndi hér á Suðumesjum.
Fremur var hann vínhneigður, en
stjómaði því betur öllu, úti og inni.
Hann var héraðsstytta og sveit-
arsómi, og hann bar hæsta útsvar í
sveitinni árlega, var það 100 dalir.
Stór og tígulegur var hann á velli,
ennið bratt, hár og skegg rauðjarpt,
og það sópaði að honum. Hann var
skapaður til að stjóma og hann
stjómaði öllu vel. Hann var ná-
skyldur Sveinbimi Egilssyni kenn-
ara á Bessastöðum. Egill Hall-
grímsson dó síðast í apríl 1884.
Eftir lát hans tók við búinu bróður-
sonur Egils, Hallgrímur Amason.
Kona hans var dóttir Egils Hall-
grímssonar og hét Guðrún. Þau áttu
3 dætur og tvo sonu. Sá yngri heit-
ir Ami Klemenz og býr í Austur-
koti í Vogum, en sá eldri heitir
fullu nafni Egill Hallgrímsson.
Hann býr í Reykjavík og hefur
stundað þar kennarastörf.
Hallgrímur Ámason rak lengi út-
gerð og reri lengi á stómm og góð-
um áttræðing, var í tölu mestu afla-
manna og ágætur formaður. Hann
var gáfumaður.
Þá bjó á Minnivogum Klemenz
Egilsson. Hann bjó stóm búi og
hafði mikla útgerð. Sjáflur var
hann formaður á áttræðing, góður
aflamaður og átti lengi þilskip.
Hann átti 4 böm, sem öll urðu efn-
ismenn. Klemenz var sonur Egils
Hallgrímssonar.
Þá bjó þar á umræddu tímabili
Nikulás Jónsson í Norðurkoti.
Hann gerði út 2 - 4 skip árlega á
vetrarvertfðinni, og dekkbát á vor-
in. Hann var ekki formaður sjálfur,
en þar aflaðist vel og heimilið
rausnarlegt. Kona hans hét Guðrún.
Hún var frábær rausnarkona og gaf
mikið fátækum. Þau áttu 6 böm.
Guðrún í Norðurkoti var náskyld
Ögmundi skólastjóra í Flensborg.
Þá bjó í Hábæ í Vogum Árni Jóns-
son. Hann rak mikla útgerð og átti
efnisbörn. Þau fóm fjögur til Am-
eríku. Eftir lát Áma tók sonur hans
við búinu. Hann hét Ásmundur og
var mikill efnis- og dugnaðarmaður
og aflaheppinn formaður. Hann
byggði stórt hús í Hábæ, einnig lét
hann smíða sér, 1909. fyrsta vél-
bátinn, sem gekk til fiskjar í Vog-
um, í félagi við Andrés Pétursson
og Eyjólf Pétursson. Ásmundur
varð vel efnaður og var vel látinn.
Þá bjó í Bræðraparti í Vogum
Guðmundur Bjamason. Hann var
góður og heppinn formaður og
gerði út eitt skip. Hann átti 3 efnis-
börn og var vel efnum búinn.
í Tumakoti bjó Pétur Andrésson.
Hann átti 8 böm. sem öll urðu efn-
is- og dugnaðarmenn. Fátækur var
hann, enda hafði hann fyrir stórri
fjölskyldu að vinna. - Hann var
ekki mikið hneigður fyrir sjó. enda
þótt hann ræki útgerð, en hann
hafði yndi af skepnum. Hann var
oft í hestaleit í fjallinu á vorin og
sumrin og fann þá, þó áð aðrir væra
gengnir frá að leita. Það var eins og
hann vissi. hvar þeir væm, þó að
enginn annar fyndi þá. Hann var
óvanalega vinsæll, átti engan mót-
stöðumann en marga vini.
Vogarnir vom mikið og gott
pláss, enda voru flestir þar vel efn-
um búnir. Ég hefi víða komið, en
ég þekki ekki jafnari velmegun en
166 FAXI