Nýi tíminn - 01.11.1932, Blaðsíða 1

Nýi tíminn - 01.11.1932, Blaðsíða 1
ÚTGEFANDI: BÆNDANEFND KOMMÚNISTAFLOKKS ÍSLANDS. I. ÁRG. REYKJAVIK, NOV. 1932. 10. TBL. Framsdkn og bænánrnir. Sé ég í anda knör og vagna knúða krafti, sem vanst úiyfossa þinna úða, stritandi vélar, starfsmenn glaða og prúða, stjórnfrjálsa þjóð með verslun eigin búða. Þannig kvað Hannes Hafstein um aldamótin síðustu. Þetta var draumur bjartsýnustu íslending- anna. Augu þeirra voru að opn- ast fyrir því, að ísland var gott land og hefir skilyrði tilmikill- ar og fjölbreyttrar framleiðslu. En þjóðjn stóð öðrum þjóðum að baki í verklegum efnum. Hún hafði ekki lært að beisla náttúruöflin og láta vélarnar vinna fyrir sig. Og framfarirnar komu risa- vaxnar, en svo mátti heita, að allar væru þær við sjávarsíðuna. Það rei8 . upp stór togarafloti með fullkomnustu veiðitækjum. Ur skauti sjávarins var ausið æ meiri auðæfum með ári hverju. Hagur bæjabúa fór óðfluga batn- andi Útgerðarmenn, kaupmenn og skipstjórar reistu sér skraut- hýsi. Sjómenn fengu hærra kaup, og landverkamenn sömuleiðis. Reykjavik tók að sníða sig eftir erlendum menningarborgum. — Draumar hugsjónamannanna voru að rætast. Vélamenningin var að halda innreið sína í landið. En í sveitunum sat við hið sama og áður. Túnin voru lítil og kargaþýfð. Grasið var losað með orfum og ljáum. Undirristu- spaði var helsta jarðyrkjuverk- færið. Og svo streymdi fólkið úr sveitunum til bæjanna, af því að þar buðust meiri lífs- skilyrði. Þá var heimtað fé í sveitirn- ar. An þess var ekkert hægt að gera. Það þurfti að byggja hús, rækta land, virkja lækina, til að hita og lýsa heimilin og jafnvel til að knýja vélar til heimilisiðnaðar. — Framsókn beitti sér iyrir þessari kröfu, og það fylkti bændunum undir merki hennar. Þetta var ekkert annað en krafa bændanna um það að hafa í síg og á, rétta sig úr kútnum, nema landið og auka lífsmöguleika afkomenda sinna. Og alt virtist vera á sæmi- lega góðum vegi. Ræktunin óx hröðum skrefum og afrakstur sumi'a túnanna margfaldaðist. Ný hús risu upp, bæði ibúðar- hús og peningshús, og i fyreta skifti í sögu þjóðasrinnar höfðu bændurnir það nú á tilfinning- unni, að þeir væru að inna af bendi starf, sem margar óborn- ar kynslóðir ættu að njóta. 01- iuknúðar vélar brjóta jörðina, og sláttu-' og rakstrarvélar rífa niður grasið og róta heyinu Baman og vinna margra manna —¦^¦¦n.iiiwiyMi— verk. Bílar þjóta um bygðir, þar sem þeir hafa ekki áður sést, og menn fá nauðsynjar sinar heim í hlað, án þess að hreifa hönd eða fót. Hraði vélamenn- ingarinnar er að komast upp í sveitirnar. Og allvíða heilsa raf- magnsljós augum vegfarandans, þegar hann á vetrarkvöldunum leitar til bændabýlanna, og inni fyrir eru olíuljósin og jafnvel kolaeldstæðin útlæg ger. En aldrei hafa bændur verið meira í kútnum en nú, þegai undan eru skilin mestu hörm- ungaár fyrri alda. Heyjanna er aflað með margfalt minni fyrir- höfn en áður. En fjöldi bænda getur ekki einusinni fengið sér kaffi, og þeim er skamtaður maturinn." »Föt teljast ekki leng- ur til nauðeynja«, sagði bóndi einn í vor, og annar segir í bréfi til Nýja tímans, að auð- valdið ætli sér að reka bænd- urna nakta af jörðunum, eins og guð þeírra rak foreldra okk- ar nakta úr paradís. Og frá láns- stofnunum, sem stofnaettar voru til að reisa við íslenskan land- búnað, rignir bréfunum yfir bændurna, þar sem tilkynt er, að vixill hafi fallið þennan og þennan dag, og »verði þessari aðvörun ekki sint, munum vér innheimta nefnda skuld með mál8Ókn á hendur yður án frek- ari tilkynníngar af vorri hflJfu. Virðingarfylst«. — Einn og einn eru bændurnir farnir að hrekjast af jörðunum, sem þeir eru búnir að fórna

x

Nýi tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Nýi tíminn
https://timarit.is/publication/699

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.