Skólablaðið - 30.11.1928, Blaðsíða 1

2. tbl.
Reykjavíkur almenna Mentaskóla 30. nóv. 1928
FULLVELDI l'SLANDS
10 á r a
1. des. 1918 - 1. des. 1928.
Ófagurt var um að litast i álfu vorri eft-
ir heimsstyrjöldina. Miðríki Evrópu voru
blóði stokkin frá hvirfli til ilja, máttur
Þeirra og megin útsogið af fjögurra ára
manndrápum undir yfirskini föðurlandsástar-
innar. En Þó±± segja megi með sanni,að lönd
Norðurálfu hafi ekki borúð sitt barr enn eft-
ir Þssr hrikalegu sviftingar, Þá verður Þvi
varla neitað, að ýmsir. fagrir frjóangar háfk
sprottið upp úr jarðvegi styrjaldarinnar. ðg
Þó að sigurvegararnir hafi látið hina \ondir-
okuðu sæta afarkostum, Þá komu Þeir samt í
mörgu fram með sprota rjettlætisins í he'ndi
og leystu úr áÞján ýmsra Þjóðflokka, sem
höfðu ekki haft sjálfsforræði Þá um hrí'ð.
Pjöldi smárikja var stofnaður af bandamönn-
um, og stórum, ósamstæðum rikjum skift niö-
ur, og takmörkin sett i samræmi við Þjóðerni
og tungumál.
Bandamenn veittu að visu ekki íslandi fuJl-
veldið 1918. En Þó er liklegt, að Þessi stefha
Þeirra, að láta sem flesta smáa Þjóðflokka
ná rjetti sinum, hafi ýtt undir Það, að ís-
lnnd var gjört að sjálfstæðu riki. Sjálfstæð-
ið, sem íslendingar höfðu lengi Þráð og bar-
ist fyrir, fjekkst Þá fyrst, Þegar bergmálið
af Þessum umturnunum á landakortum barst til
eyma Dana. Þeir hafa sjeð, að ekki dugði
lengur að halda Þeim i láginni, sem höfðu ó-
tviræðan rjett til sjálfstjórnar, Þar sem og
Þeir sjálfir hlutu aftur Suður-Jótland.
Nú á 10 ára afmæli fullveldisins er 'sj'álf-
sagt að lita um öxl og skyggnast um farinn j
veg. Þá verður ekki annað sagt, en að • t'il \
skamms tima hafi stjórn landsins gengið sóma-;
4. árg.
samlega, bseði inn á við og út á við. 3?jóð-
in hefir sýnt, að hún er fær um að stjórna
sjer sjálf, Þótt fámenn sje og fátæk. Allar
Þær hrakspár, að hún hefði reist sjer hurð-
arás um öxl, er hún tók i sinar hendur
stjórn á málefnum sinum, eru að engu orðnar.
Að visu hljóta hin tiðu stjórnarskifti að
há mjög öruggri stjórn. Jafnskjótt . og ein
stjórn er að komast inn i störf sin,er henni
velt frá völdum. Allt logar i flokkadeilum,
og' bitlingasýki er orðin landlægur sjúkdóm-
ur, pað virðast vera álög á islenskum stjórn-
málaflokkum, að geta aldrei orðið sammála
um nokkurt mál. En Þvi meiri og merkilegri
tiðindi eru Það, Þá sjaldan,er bregður út
af Þvi. 0g slikt timanna tákn gerðist á sið-
asta. AlÞingi, að allir flokkar lýstu yfir
Þeim Þóknanlegum vilja sinum, að sambands-
lögunum yrði slitiö 1943. Það er gleðilegt?
að vilji Þjóðarinnar er svo ákveðinn. Það
er auðsætt, að hún vill ekki áframhald á
svo hættulegum samningi, sem veitir Dönum
jafnan rjett að auðlindum íslanas,eins cg
íslendingum sjálfumj Þvi að ísland á að vera
fyrir íslendinga. En langt er enn Þá til
1943 og ekki vist, nema forsprákkarnir nú
verði Þá allir steindauðir. Þá kemur til
kasta hinna jmgri og eihkum Þeirra, sem nú
eru stúdentar eða i skólaj Þvi að Þá verða
Þeir á besta aldri. Þá Þurfa Þeir að vera
samtaka um að verða reglulega sjálfstæð
Þjóð, sem lætur ekki til eilifðar annaðiíki
fara með utanrikismál sin.
Gunnar Thoroddsen.
-----x-----
STÆRÐPRÆÐI í MAIjADEILD.
Það sannast óviða betur, en á okkur mála-
deildarmönnum Mentaskólans, að mennirnir eru