Skólablaðið - 30.11.1928, Blaðsíða 7

-7-
viljum við ekki viðurkenna kosti Þeirra
ágætismanna, sem i kringum okkior eru, eða.
við getum Það ekki. Til Þess eru fjölmarg-
ar ástæðiar.
Eina aðalástæðuna tel jeg skammsýni
okkar. Ágætismennirnir eru venjulega fram-
sýnir hugsjónamenn, sem sjá fyrir atburði
langt á bak við hulið.sblæju ókomins tíma
og reyna að benda öðrum mönnoim á Þá. En
Þeir eiga sjer ekki eins háan sjónarhól
og halda Þvi hugsjónir ágætismannanna hje-
giljur einar. En eitt af einkennum ágæt-
ismannsins er Það, að hann sbefnir stöðugt
að ákveðnu marki, og Það er oftastnær Það,
að vinna skoðun sinni sem flesta fylgis-
menn, henni til stuðnings gegn hleypidómum
litt hugsandi manna. Oft vinst Þeim litið
á i fyrstu,;Og margir snúast öndverðir gegn
Þeim og spilla á ýmsan hátt fyrir stefnu
Þeirra. En sjerhver stefna, er til f'fam-
fara. miðar, fær i fyrstu mikinn andbyr,
en svo viröist, sem einmitt sá andbyr verði
til Þess að auka fylgi hennar siðar, eða sú
hefur orðið reyndin á með stefnu Lúthers
o.fl. En Þetta tekur oft mjög langan tima.
Samtiðarkynslóð ágætismannsins er hnigin
i valinn og önnur, ef til vill aðrar,komn-
ar í hennar stað, Þegar hugsjónir hans
koma fullkomlega fram, en Þegar svo er komiö
fær hann viðurkenningu. Nafn hans er á
hvers manns vörum, og hann er jafnvel
stundum tekinn i tölu helgra manna.
Oft veldur vanÞekking saj.,tiðarinnar
staðreynd Þeirri, er hjer um rseðir. Menn
eru fáfróðir og Þess vegna vankunnandi um
ýmsa Þá hluti, sem eru áhugamál ágætis-
manns. Þeir hvorki skilja nje vilja skilja
stefnu hans, og hún verður Þannig i augum
Þeirra eins og öfgakend glaprseðisstefna
hálfvitstola manns. Sagan er hið besta
vitni, er jeg get nefnt, Þessu máli minu
til sönnunar. Hún segir okkur frá baráttu
Kolumbusar gegn prestum og hjátrúarfullri
alÞýðu. Hún segir okkur frá Þvi, hvernig
öldungurinn Viviani Galilei var neyddur
til Þess að vinna eið, Þvert á móti sam-
visku sinni, um Það, að kenningar hans i
stjömufræði væru einber vitleysa. Nú
hefur allur hinn mentaði heimur viðuirkent
kenningar hans og Þar með tekið hann 1
tölu ágætismanna.
Oft verða cfund og illgirni til Þess
að tálma Því, að góðir menn og málefni
nái framgangi sinum. Cfundsjúkir menn eru
venjulega litilmenni. Þeir vilja verða
mestir allra manna, en nenna venjulega
ekkert að hafa fyrir Því, og taka Þá venju-i
lega Það ráð, að spilla fyrir málstað ágæt-
ismannsins á ýmsan hátt, og ætla að með
Þvi auki Þeir orðstir sinn. Þvi miður
verður Þessum mönnum oft mikið ágengt.Menn
trúa betur falsi og lygi Þeirra, heldur
en sannindum Þeim, er felast i orðum ágæt-
ismannsins. En oftast kemur sannleikurinn
i ljós, rógberinn er áfeldur, en ágætis-
maðurinn fær maklegt lof.
Mjög miklu valda veraldaráhyggjur fjöld-
ans um Það, aö við metum ekki margan ágæt-
an samtiðarmann okkar að verðleikum.Hann
á sjer fagrar hugsjónir um eitthvað æðra,
en munn og maga. Hann hugsar í Þarfir
hdildarinnar, en lætur hagsmuni einstak-
lingsins liggja milli hluta. Svo koma
einstaklingarnir, Þeir hugsa eingöngu um
sjálfa sig, en ékkert.um Þarfir heildar-
innar, og misvirða Þá, einnig á Þvi sviði,
hugsjónir ágætismannsins, sem ber hagsmuni
heildarinnar fyrir brjósti.
Af Þessu er auðskilinn hinn mikli and-
róður gegn hinum nýju stjórnmálastefnum
siðari tima og forkólfum Þeirra. Sá timi
kann að koma - Þótt jeg persónulega óski
Þess ekki - að Þessar stefnur sigri}og for-
ingjar Þeirra verði teknir i tölu ágætis-
manna. Hver veit?
1 málshættinum "enginn er spámaður í
sinu föðurlandi" felst sama hugsurí og i
Þessari ritgerð. Menn skilja ekki, eða vilja
ekki skilja, að á meðal Þeirra sje mikill
maður, sem fram úr Þeim skarar. peim finst
Þeir verða að engu, ef Þeir viðurkenna Það.
Aftur á móti lofa Þeir hið fjarlæga, til
Þess að gera minna úr Þvi nálæga. Þeir
lofa fortiðina, til Þess að kasta skugga á
nútiðina. - Jeg held, að hægt sje að laga
Þetta öfugstreymi. Aðferðir er liklega
erfitt að finna. En markið er að útrýma:
skammsýni, vanÞekkingu, öfund og illgirni.
Ef Það tækist, lærðist okkur að meta feg-
urð fjallanna, Þótt Þau væru nálægt ikkur,
og ágætismaðurinn fengi maklega viðurkenn-
ingu samtíðar sinnar.
Gunnar pálsson.
Maðurinn: Heyrðirðu Þrumurnar i nótt?
Konan (ásakandi); Nei, en hversvegna
vaktirðu mig ekki, Þú veist Þó að jeg
get ekki sofió í Þrumuveðri.