Skólablaðið - 01.12.1946, Blaðsíða 32

Skólablaðið - 01.12.1946, Blaðsíða 32
- 52 - ÍÞAKA. Frh. af bls. 5. huggun í raunum og hugarangri skammdegis- ins. - En nú er öllu snúið við, þvíaðeins og þar stendun Heimur versnandi fer. Menn eru hættir að leita gleði og menntunar hjá fþöku gömlu. Hun fær að fúna og grotna nið- ur oinmana og yfirgefin af flestum, og fá- ir skeyta um hana. Viðskiptavinir safnsins, örfáir sérvitrir bókabeusar, hittast þar eftir hádegi a hverjum laugardegi til að sækja ser bók að lesa og strjúka snjáða kilina í hyllunum, þeim fækkar ár frá ári, þeir eru færri í ár en þeir voru í fyrra, og þa voru þeir færri en hittifyrra, og sjalfsagt verða þeir færri að ári en þeir eru nú. Ef til vill ræður það nokkru, e.ð menn hafa meiri auraráð nú en áður til að kaupa bækur, en þó mun það ráða meiru, að aðrir háværari andar hafa náð eyrum þeirra en hinar þýðróma Menntagyðjur. (Heimildir: Halfrar aldar afmæli íþöku eftir Vilhjálm Þ. Gíslason í skólaskyrslu 1930, Bokasöfn skólans efj/ir Halld. Herm.s, £ Minn, úr Menntask. bls. 171, auk þess skólaskýrslur). JÓN__AGENT. Frh. af bls. 11. Og það spratt kaldur sviti fram á enni Jons á£ents. í svip hans var djup ör- vænting, ekkert nema örvænting. Jon agent hafði gleymt að bjóða ná- unganum Dekameron. 'Björn Markan, -0-0-0-0-0- sis^é^s-i^^í^tFrh*af bls'25* Pássíusálmana. Hinar ritgerðirnar eru flestar með róttæku sniði og krefjast mik- ilvirkra ráðstafana í þeim málum, sem hæst ber & vettvangi dagsins. íslandsklukkan eftir Kiljan kom út árið 1943 og framhald hennar Hið ljósa man árið 1944. Nu bíða bómenntaunnendur með eftirvæntingu eftir þriðja og síðasta bindi þeirrar bókasamstæðu. Bezt er að ræða sem fæst um þessa sagnfræðilegu skáldsögu, meðan þriðja bindið er okomið, í þeim tveim bindum, sem komin eru út, ber mjög á ættjarðarast og þjoðfrelsisanda, enda er sagan samandregin mynd af þreng- ingum þjoðarinnar undir oki erlendrar einokunar og áþjanar. • Enn er ógetið um einn þátt í rit- störfum Kiljans, en það eru hinar ýmsu þýðingar, sem hann hefur af hendi leyst, einkum hin síðari ár. Eru þær yfirleitt gerðar af listrænni smekkvísi, Einnig hefur hann unnið að þv£ að gefa ut Is- lendingasögur með löggiltri nútimastaf- setningu. Állmikið hefur verið deilt um rlttmæti sliks verknaðar, og var sam- þykkt á Alþingi að banna slíkt, en hssti- réttur landsins dæmdi þau lög ólgild.sem skerðingu á" prentfrelsi manna. Á"lit manna á Kiljani er mjög mismun- andi. Sem dæmi um það vil ég taka samtal, sem fór fram á milli föður mins og vinar hans, sem þa var mjö andstæður Kiljani. Maður þessi sagði, að þjóðin hefði dæmt Kiljan, og því til sönnunar kom hann ineð eftirfarandi visu, sem einhver hafði kennt honum-,Blekkir unga ^g^ lands lygatunga gortarans. Særir stungum salir manns sjálfblekungur andskotans". Faðir minn sagði þá, að þetta þyrfti engan veginn að vera domur þjoðarinnar. Þv£ til sönnunar sneri hann visunni við, svo að merkingin gjörbreyttist. Hljoðaði vísan þá þannigt "Fræðir unga lýðinn lands' ljóðatunga fullhugans. Seður hungur sálar manns sjálfblekungur guðslogans". Halldór Kiljan Laxness er enn á bezta etarfsaldri, og má þjóðin enn vænta fJö'lda bókmenntalegra afreka fra hans hendi og jafnframt þess, að hæfi- leikar hans vaxi með hverju afreki. Halldor er þannig gerður, að ekkert mann- legt er honum oviðkomandi, Þess vegna hefur hann safnað sér ótæmandi sjóði þekkingar og reynslu, sem á eftir að ávaxtast rikulega. Hróður hans hefur bor- izt viða, og rit hans hafa haft mikil áhrif og tryggt honum ódauðlega frægð, en fullvist er það, að óborin afrek Kiljans munu á komandi árum bera orðstir £slenzkra bokmennta ut til endimarka heimsins og grópa nafn hans djúpt í minni kynslóðanna. Bjarni Bragi Jonsson.

x

Skólablaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Skólablaðið
https://timarit.is/publication/782

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.