Austurland


Austurland - 16.11.1951, Blaðsíða 1

Austurland - 16.11.1951, Blaðsíða 1
Þetía er austíirzkt blað Austfirðingar kaupið það og lesið Málgagn sósíalista á Ausíurlamli 1. Argangur. Neskaupstað, 16. nóv. 1951 Fiskþurrðin fyrir Austurlandi 12. tölublað. Grein sú, er hér fer á eftir, birtist í vikublaðinu »Víðir« 3.. nóv. s. 1. — Par sem telja má fullvíst, að tiltölulega fáir lesendur Ausl- urlands sjái Víði, en hinsvegar rætt um alvarlegasta va- drimð! Ai'>'t- firðinga í þessari grein, tekur blaðið sér Bessaleyfi til sð endur- prenta hana. Austfirðihgum öllum munu finnast hugleiðingar rít- stjóra Víð'is, Eina>rs Sigurðssonar, um þessj mál svo og tillögur þær, er hann setur fram í greininni, hinar athyglisverðus,tu. Eitt sánn fyrir ekki ýkja löngu voru blómlegar fisk- veiðar fyrir Austurlandi stuíndaðar þar á opnum bát- um pg síðar vélbátuim að sum arlagi. Fiskiur gekk þá allmikj ið inn í firðina, þó að megin- aflinn væri lengst af sóttur út fyrir annnesm. Þá var svo mikil fiskgengd fyrir austan, að menn sóttu þangað í at vinnúleit úr mörgum ver stöðvum sunnanlands, þegar fiskur var genginn þar af miðunuim- Voru þá fiskveiðar stiujndaðar af kappi fyrir öllu Austurlandi allt sumarið og langt fram á haust. Nú kemur það varla fyrir að f iskur gangi inn á firðina, og aflabrögðin eru yfirleitt orðin þar svo rýr, að aðkpmu- menn ea*u> svo til hættir að fara þangað til róðra, og hlut ur heimajmianna hefir með hverju árinu farið minnk attidi og aldrei verið jafn rýr og í sumar. Helzt varð fisks vart á noa'ðurfjörðum, en þó var þar einnig sáralítill afli, Þessi útgerð er því ekki orðin svipur hjá.sjón við það, sem áður var. Síld gekk einnig oft inn i firðina, og mátti heita, að hún væri þar allt sumarið Var hún þá oft í lásum langt fram á haiupt Síld veiddist einnig að vetrarlagi, upp íír áramótum, og þarf ekki að fara langt aftur í timann, iuirq 15 ár eða svo, þegar hún veiddist þar að niokkru marki síðast. En nú virðist þetta al- veg búið að vera. Fiskþurrðin fyrir Austur- landi er því athyglisverðari, sem mönnum finnst, að á- gengni togara hafi verið þar minni en fyrir flestum öðrum landshlutum>. Og vart er um það að ræða, að togarar raði sér eins og veggur framan tSl á miðunum, svo að fiskurin nái ekki til að komast upp að landinu, eins og á sér stað fyrir Vestfjörðum pg á mið- um Vestmanneyinga og Paxaflóamanna. Það vaknar því sú spurn- ing, hvort búið haf i verið áð- ur að eyðileggja þessi máö, því að ekki er þvi að neita, að . þar var mikil ágengni af tog- ' uruau á fyrsta skeiði boto- vörpiuveiðanna hér við land. Eða hafa lífsskilyrði fisksins versnað frá því, gem áður var, eða hvort tveggja? Nú' hafa síðustu visinda- rannsóknir leitt í ljós, að fisk urinn er ótrúlega næmur fyr- fiflr hinum minnstu breyting- um á umhverfi síniu, hafínu. Þannig finnwr hann mun á 0.03 gráðu hita og 0.02 pró- sent saltmagni í sjónum. Að- ur er það alkunna, hve ætið í s(jónum er mikilvægt fyrir fiskgöngurnar. Hafa þá átt sér stað siíkar breytingar á lífsskilyrðum fisksins fyrir Austurlandi Eru þær hinar raunverlulegu orsakir fyrir þverrandi fisk- gengd á þessum slóðum? Þeg- ar um það er að ræða, að f isk veiðar í heilum landsf jórðung leggist niður, þar sem 'þær voru áður blómlegur atvinnui vegur, er þar um svo mikil- vægt mál að ræða, að það má ekki horfa upp á það án þess að hreyfa legg eða lið til þess að leita orsakanna, Austfirðingar eins og aðrir, sem alast hér upp í sjávar- þprpum, eru, ef svo má segja, fæddir sjómenn. Tjtgerð heiir einnig verið jöfnum höndum aðalahdnnuvegur austfirzkra landbænda, sem búið haf a ná lægt ströndinni. Og þó að langvarandi aflaleysi hafi leikið Augtfirðina grárra en nokkurn annan landshluta, hafa þeir, sem þar búa, sýnt mikinn dugnað í að bjarga sér við erfið skilyrði. Þar eru nú þó nokkluð mörg fískiðju- ver og myndarlegulr fiski- skipastólL þótt minna hafi verið lagt þar í slík atvinnu- tæki en víða annars staðar, en þó kannske miiklu meira ein hægt var að búast við eft- ir skilyrðunurn. i Með minnkandi ailabrögð- j um nýta^t þessar eignir mihftá eínkq frys ihús og vcrksmiðjurnar. En er hé'- nokkuð hægt að gera,, þegar fiskurinn er mikið til hættui að ganga upp að iandinu? Það er tvennt, sem hér gæti komið til greina. Það er klak og ný fiiskimið. Um ný fiski- mið er ef til vill ekki að ræða, en hefir það verið fullrann- sakað? Hvað ér langt síðan Eldeyjarbankinn farunst? Halinn og nýju lúðumiðin? Geta ekki verið þarna auð- ugir fiskibankar austar og norðar? Eru ekki skilyrði tií þess að hefja víðtækt fisk- klak í hinum mikliu fijörðum eystra? Hvergi væri betra ac ieiða í Ijós árangurinn af fijsk kiaki í sjó en þar» ef skilyrð- in eru fyrir hemdi, þar sem nú er þurr sjór. En þetta kall ar á rannsókn og þá fyrst og fremst á skilyrðum sjávarins til þess, að fiskur vilji verá þiar. Hjálpaðu þér sjáJfur, segir gpltt máltæki. Það geta Aust- firðingar ekki í þessium efn- um, þótt happadrýgst ,sé. Hér verða vísindamennirnir að koma til sögiumnar. Og séu skilyrði fyrir hendi, þarf til þess mikið f é. Og ef hér ætti að fara að hefja fiskiklak í sjó í stórum stik væri ekki úr vegi að byrjað væri á því að kynna sér þetta hjá þeim þjóð um, sem leingst eru komnrr í þessum efnuin, eins og Jap- önum. Hér er ekki aðeins um hagsmunamál fyrir Austfirð- inga að ræða, heldur alla>. Hauslvinna í Neskanpstað AFLASÖLUR Egill Raaði seldi afla sinn,"3840 ikit í Grimsby á miðvikudag fyrir £Í446. Egili fer nú í slipp i Reykjavik í svonefnda 4 ára kjíössun. Isólfur seldi afla sinn (í Grimsby í gær 4082 kit fyrir £10300. Efiii hækkar vfsitalan Kauplagsnefnd hefir reiknaS út framfærsluvisitöluna L nóv. og neyndist hún 1 stigi hæriri en 1. o-kt. og 3 stigum hærri en i. sept. eða 151 stig. Þé. hefir kauplagsnefnid reiknað úft kaupgjaldsvisitöluna fyrir nóvember, en hún verður lögð til grundvajlar kaupgreioslum í dejs,, jan., 'og febrúar, Kejyndist hún 144 stig. Tímakaup verkamanna verðui0 þá viðast hvar kr. 13.31 í stað kn 12.84, sem nú er og hækkor þá um kr. Q.47. Hva?fan~"fp af l-n^-'nn ber- ... n> f^jtir if iklu •¦- axandi atvinr.u'e.si. Víða er þröngt fyrir dyrum og mlöguleikar sveitarfé'aganna til að bæta úr atvinnuástantí inu, enu sáralitlir. Orsakir þessa ástands eru auðvltað matrgvíslegar og verður ekki hirt um að rekja þær hér. En þess má geta, að aflabrestur í flestum eða ölí- um verstöðum á hvað mestan þátt í þessu. Ég þykist vita, að margir lesendur blaðsins mluni hafa löngun til að vita hvernig ástandið er í þessum málum í Neskaupstað og skal reynt að gera grein fyrir þvi Fram til águstmánðarloka var yfirleitt næg vinnat Mik- il yfirvinna var unnin og' kaup verkafólks fram aði |þeim tíma ðvenju mikið, þó það hafi ¦ iiisvegar ekki enzt betur "óft áður, vegna þess hve allar lífsnauðsynjar ert! nú orðhar dýrar. Síðan um mánaðamótin ágúst — september hefir hinsvegar ekki verið fullnæg.iandi atvinina, enda hefir enginn teljandi afli bor ist á land síðan togararnir hættu að leggja hér upp. Atvinna í bænum byggist svo til eingöngu á sjónum og þegar ekki fiskast fer ekki hjá því, að atvinna dragist mjög saman. Þrátt fyrir þetta verður þó ekki sagt að alvarlegt at- viinnuleysi hafí verið. Iðnaðarmenn, ekki sízt tré- smiðir og aðrir, sem að húsa- smíði yinna, hafa yfirleití haft meiri vinnu en þeit hafa Framhald á 3. síðu. Skólahúsið á SeYÖisfirði Barnaskólinn á Seyðisfirði er reistur 1907. Er hann reisu legt hús og þá langt á und- an sínum tima. Er það útaf fyrir «sag merkilegtb að skóla- húsið skuli enn nægja kaup- staðnum eftir meira en 40 ár Það segir sína sögu, þótt ekki verði rakin hér. Ann- miarkar voru þó á húsinu íiá upphafi, og entnfremur þarf það nú orðið mikilla endur- bóta við, sem vonlegt er eftir svo langan tíma. Helzti amnmarkinn er sá, að kjallari hússins, sem er sæmilega rúmgóður hefir aldrei verið innréttaðux. 1 stutta máli sagt er það nú þegar ákveðið, í samráði viö yfirstjórn fræðslumála, að innrétta kjallarann og nota hann fyrir aðalganga hússms og koma þar ennfremur fyrir faitageymsluim og salernum. Þá á að klæða allar kennsliU1- stofiur og stigagang innan með krossviði, en þiljur allar hafa verið úr strikuðum »panel«. Loks verður skipt um glugga í öllu hú|sinu óg gólf dúklagð, eftir að þau hafa verið múrhúðuð. Hefir nú verið liokið víð endurlíætjur á aðeins einni kennslugtofu af sex. Var það gert síðastliðið sumar ásamt ýmsu fleiru þar að lútandi. Hefir Austurland dálítið skýrt frá þvi áður. Þeir, sem um það verk sáUj, voriu Garð- ar Eymundson, trésmiður á Seyðisfiði og Skipasmíðastöð Austfjarða, Seyðisfirði. I fyrrasumar voru gerðar nokkrar breytingar á kjall- ara og inngangi í húsið i sam ræmi við framangreinda áætlun. Sá Jón Vigfússon, múrarameistari ura það verk, sem var mestmegnis múrverk Þá var ennfremur sett full- komin raflögn í húsið lundir yfírstjórn rafveitusitjórans, Öskars Arnasonar. Eitt er víst og það er það, að endurbætur þær, er að framan gtreinir, kosta mörg hundruð þúsund um það er lýkur. Ríkissjóður greiðir helming alls, sem talist getur til stofnlíiostnaðar. Lítið byggt á Seyðisfirði Svo að segja ekkerf hefir verið byggt á Seyðisfirði í sumar. Er það fyrsta sumar- ið í langan tima, sem ekki hefír látið eftir sig neinar byggingarframkvæmdir. Þó hefir Sigurjón Oddsson haldið cáfram með sitt hús neðan Túngötu. Var hann áð- ur búinn að steypa neðri hæð hússins. En undir haustið hef ir hann verið að reisa efri hæðina úr timbri, sem hann fékk ú)r gömlu húsi á Vest- dalseyri. Er húsið þó ekki komið undir þak.

x

Austurland

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Austurland
https://timarit.is/publication/808

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.