Austurland - 16.02.1973, Blaðsíða 4

AUSTURLAND
Neskaupstað1, 16. febrúar 1973
«
Bandiríslsi dollarim léll um 10 of hundraði
lók íslenzhu krónunu meó sér í follinu
Nú í nokkrta daga hefur auð-
valdsheimurinn egnzt eins og orm-
ur á öngli í illkynjaðri gjaldeyr-
iskreppu. Hámarki sínu náði hún,
þegar bandaríski dollarinn va.r
felldur um 10% á þriðjudagsnótt.
Stöðvuðust þá gjaldeyrisviðskipti
um nær allan auðvaldsheiminn á
meðan fjármálaspe'kingai' og
stjórnmálamenn voru að hugsa
sitt ráð og hagræða gengisslkrán-
ingu.
Þetta e,r í annað sinn á þrem
misserum, sem baindaríski dollar-
inn fellur. Til skamms tíma var
mönnum tarnt að líta á banda-
nísika dollarann sem það bjarg, er
ekki bifaðist í stóirviðrum þjóðfé-
lagsaflanna. „Dollarinn skal
blíva“, sögðu menn. En þetta er
liðin tíð. Dollarinn er nú ótraust-
asti gjaldmiðill stórþjóða.nna og
gjaldeyriskreppur eiga upptök sín
í ibandarísku fjármálalífi.
íslenzka 'krónan er mjög háð
bandarís'ka dollarnum og má
heita, að Islendingar séu til þess
neyddir að láta hana fylgja honum
Nær tveir þriðju þess erlenda
gjaldeyris, sem við öflum, er
dollarar. Ef gengi ísl. kr. ihefði
verið látið halda sér, hefði það
haft í för með sér versnandi ihag
útflutningsins.
Þctt gjaldeyrisöflun okkar sé
að miklum meirihluta í dollurum,
eru þó 70% af innflutningnum
reiknuð í öðrum gjaldmiðli. Að
láta krónuna fylgja dollarmum
verður til þess, að verð á þessum
innfluttu vörum Ihækkar.
Ríkisstjórnin og fjármálamenn
áttu úr vömdu að ráða Þeir áttu
um tvo kosti að velja og var hvor-
ugur góður.
Niðurstaðan varð sú, að krónan
Gissur hvíti til Neskaupstaðor
Nýsto'fnað hlutafélag Ihér í Nes-
kaupstað .Bylgja 'hf., hefur keypt
Gissur 'hvíta SF 1 og kom skipið
til heimahafnar að'fararnótt sl.
sunnudags.
Gissur hvíti er 270 lesta stálbát-
ur, smíðaður í Danmörku árið
1968. Eigendur s'kipsins í önd-
verðu voru Ósikar Valdimarss. og
Ársæll Guðjónsson, Höfn í Horna
firði. Fyrir um það bil ieinu ári
skemmdist Gissur hvíti mikið, er
dráttarbrautin á Akranesi brotn-
aði, þegar verið var að setja skip-
ið þar á flot.
Stál ihf. á 'Seyðisfirði keypti
skipið þá oig siíðan hafa farið fram
á því gagngerðar viðgerðir og er
það sem nýtt. Bylgja ihf. keypti
skipið af Stál ihf.
Gissur hvíti er búinn 825 best-
idflMlu seld úr londi
Um það leyti sem síldarævintýr-
inu lauk, hafði nýtt hlutafélag,
Rauðubjörg, lokið við að reisa
litla síldarbræðslu í Neskaupstað.
Fór hún aldrei í gang, félagið varð
gjaldþrota og verksmiðjam seld á
opinberu uppboði. Eignaðist Fisk-
veiðasjóður hana og seldi vélbún-
aðinn til Færeyja. Er nú verið að
rífa hann niður o'g búa hann ti'l
flutnings. Er blóðugt *að horfa á
vélarnar bíða útskipunar á hafn-
aruppfyllingunni á sama tírna og
þræi' verksmiðjanna á Austurlandi
eru að springa utan af loðnuaflan-
•afla Manheim vél og öllum venju-
legum siglinga- og fiskileitartækj-
um. 1 skipinu ©r einnig togvinda.
Skipstjóri á Gissuri 'hvíta er ís-
ak Valdimarsson, fyrsti stýrimað-
ur Þórður Víglundsson og fyrsti
vélstjóri Bjarki Þórlindsson. Eru
þeir allir eigendur skipsins ásamt
Haraldi Jörgensen, Eiríki Ólafs-
syni, Steinþóri Hálfdanarsyni og
Jóni Guðmundssyni.
Gissur hvíti fór í gær út til
loðnuVeiða.
— B. S.
Dánarfregn
Aðfaranótt laugardagsins 3.
febrúar andaðist á sjúkrahúsi í
Reykjavík Stefanía Guðmunds-
dóttir, fyrrverandi ljósmóðir.
Stefanía fæddist að Brandagili,
Staðarhreppi, Veistur-Húnavatns-
sýslu 20. apríl 1895, og var því
tæplega 78 ára, er hún lézt. Hún
var ljósmóðir hér í bæ frá miðju
ári 1945 til miðs árs 1962, eða í
17 ár. Hún var vinsæl koma og
vel látin í stairfi.
Félagsvist
Félagsvist í kvöld kl. 9 í Egils-
ibúð.
Alþýðubandailagið.
var látin fylgja dollarnum og
gengi hennar gagnvart dollar
læk'kað um 10% í gær.
í fjölmiðlum er mikið gert úr
hlut gjaldeyrisbraSkara í gjald-
Hið versta óveður og sums stað-
ar fárviðri af norðri og norðvestri
hefur g'engið yfir landið nú í vik-
unni með fannkomu og frosti.
Aus-turland hefur ek-ki farið var-
hluta af þessum veðraham, þó að
verra hafi verið bæði norðan lands
og á Vestfjörðium.
Það er vitað mál, að í slíkum
veðrum gengur margt úr lagi, og
við því er alltaf hægt að búast.
Flestir iþeir, sem eiga rni-kið undir
veðráttu, reyna þó að búa sig -svo
í stakikinn, að afleiðinga illviðra
gæti sem allra minns-t.
Ein augljós undan-tekning er þó
á þessu. Einn er sá aðili, sem
aldrei virðist gera ráð fyrir nein-
um skakkaföllum af völdum ó-
veðra oig er því engain vegi-nn und-
ir það búinn að lagfæra það, sem
úrskeiðis fer. Hér er um Land-
símann að ræða.
Sem kunnugt er, sér Landsdm-
inn um rekstur endurvarpsstöðva
sjónvarpsins, flutning á hljóð-
varpsefni að nokkru og svo auð-
vitað rekstur símstöðvanna.
Svo hugvitsamlega e-r einum
mikilvægustu tækjum þessara
þjónustukerfa fyrir komið, að þau
eru í 1.000 metna hæð yftr manna-
byggðum, uppi á Gagnheiðar-
hnjúk. Sú staðsetning á sér ef-
laus-t tæknilegar forse-ndur, þet-ta
eru tæki, sem þjóna eiga miklum
hluta Austurlands.
Látum líka gott heita, að Gagn-
h'eiðarhnjúkur sé þannig allt í
einu ’orðinn miðstöð, háþróaðs
tæknikerfis, sem þjóna á heilum
landsfjórðungi, ien um leið verður
að ve-ra tryggt, að í þessa miðstöð
sé -unnt að komast, næstum 'hve-
nær sem er. Og þá er einmitt kom-
ið að því, sem nefnt er í fyrir-
sögn þessara lína sleifarlag hjá
Landsímanum.
Upp á Gagnheiðarhnjúk liggui'
ve-gur, sem strax verður ófær
venjulegum bílum, er snjóar. Til
þess að geta annazt nauðsynlega
viðigerðaþjónustu, -þarf Landsím-
inn því vitanlega að eiga snjóbíl
o-g ennfremur hafa -greiðan að-
gang að jarðýtu til að ryðja hon-
um leið, ef á þarf að halda.
Rafveiturnar eiga snjóbíl til að
geta sinnt sinni viðgerðaþjónustu
að vetrinum, og iðulega hafa þær
hlaupið undir ibagga með Land-
símanum og lánað bílinn til Gagn-
heiðarferða. En á það er ekki unnt
eyriskreppunni. Vafalaust bæta
þeir ek-ki úr sikák með framferði
sínu, en rætur gjaldeyriskrepp-
anna liggja miklu dýpra. Þær
liggja í sjálfu þjóðskipulaginu,
þar s'em þær grafa um sig sem íll-
kynj-uð meinsemd. Það er hægt að
halda sjúkdóminum niðri með
lyfjagjöf — gengi-slækkunum o.
fl. — en fullur bati fæst- ekki
nema með skurðaðge-rð.
að stóla. Oft fer það saman, uð
bilanir verða á tækjunum á Gagn-
heiði og einhv-ers staðar á raflín—
um, og þá e-r undir hælinn lag-t,
hvenær færi gefst á að sinna við-
gerðum á Gagnlheiðarhnjúk.
Starfsmenn Landsímans hér
eystra og verkfræðingar munu
mikið hafa reynt til að fá snjóbíl
til þessara þarfa, en talað fy-rir
daufum eyrum ráðamanna.
Sýnist nú tími til kominn fyrir
stjórnendur þessara mála að hætta
að rugga sér í skrifstofustólunum
sínum í Reykjavík og fara að leiða
hiugann að því, að á Austurlandi
er líka til fólk, fólk, sem á heimt-
ingu á því, að sími, hljóðvarp og
sjónvarp sé í lagi, þegar þess er
kostur.
Síðan á þriðjudag hefur verið
símasamfoandslaust frá sjálfvirku
stöðvunum í Neska-upstað og á
Egilsstöðum og annað símasam-
band vart nothæft. Þá hefur sjón-
varpið ve-rið óvirkt jafnlengi og
hijóðvarpið nær aðeins til hluta
notenda og það -við illan leik.
Það er hætt við, að svöna ástand
hefði ekki farið framhjá neinum,
ef það hefð'i ríkt á Reykjavíkur-
svæðinu, það hefði glumið í
fré-ttum daglangt og efnt ihefði
verið tíl umræðuþátta í hljóðvarpi
og sjónvarpi um málið og þar
foefðu ótal fræðinigar komið og tal-
ið nákvæ-mlega saman minúturn-
ar, sem þ-etta neyðarástand hefði
ríkt. Hér á Austurlandi er hin-s
vegar ekki um mínútur að ræða,
heldur sólarlhringa, en sam-t mun
það ekki teljast sérstakt frétta-
eða umræðuefni hjá fjölmiðlum
né ráðamönnum.
Eimhver kann nú að segj*a, að við
Austfirðinga-r lifum það nú vel af,
þó að við verðum af sjónvarpi og
að miklu ieyti af hljóðvarpi líka
hálfa vik-u eða svo. En þetta er
þjcnusta, sem við kaupum fullu
verði og viljum því fá á við aðra.
S-vo afleilt sem það er, að engm
no-t séu af sjónvarpi og hljóðvarpi
dögum saman er þó enn verra og
alvarlegra mál, að símasambands-
laust skuli vera tímunum saman.
Mér finnst, að Landsíminn æ-tti
að láta þetta ástand, sem nú hef-
ur ríkt, sér að kenningu verða, og
búa starfsmenn sína á Austur-
laindi þeim tækjum, að þeim sé
gert kleift að halda þessu þýðing-
armikla þjónustukerfi í lagi. B. S
um.