Austurland - 03.06.1973, Blaðsíða 1

ÆJSTURLAND
MÁUSAGN ALÞYGUSÁNDALAGSINS A AUSTURLANDI
23. árgangur. Neskaupstaíí, 3. júní 1973. 24. tölublað.
AUSTURLAHÞ
óshor sjómönnum 09
íiökkyldom þeirra iil
haminp með daginn
Heppnii hefur fylgt mér gegnum lífii
Viðtal við Sigurjón Ingvarsson, skipstjóra
I öag er Sjómannadagurirm, há-
tíðisdagur íslenzkra sjómajnna.
Af því tilefni kemur út í dag auka
blað af Austurlandi, og er það
helgað sjómannadeginum. Oft
hefur Austurland átt viðtal við
einhvern reyndan sjómann á þess-
um degi, og nú ihtefur ttyðind’a-
maður blaðsins átt tal við Sigur-
jón Ingvarsson á Ekru í Neskaup-
■stað, en hami er þekktur skip-
stjóri með langan og giftudn júgan
sjómannsferil að baki Sjó stund-
aði hann samfleytt um 40 ára
skeið, en fyrir áiaiug fór hann í
land eða réttara sagt hætti að
'hafa sjómennsku að aðalstarfi.
Hins vegar er iangt frá því, að
hann hafi lagt sæfarir alveg á
hilluna, því að á hverju ári hefur
hann stundað sjó um lengri eða
skemmri tíma.
Sigurjón er fæddur á Ekru í
Neskaupstað 30. nóvember 1909,
og voru foreidrar hans Ingvar
Páhnason, alþingismaður og út-
vegsbónldi í Neskaupstað og kona
bans Margrét Finnsdóttir. Eigin-
kona Sigurjóns er Jóhanna Sig-
finnsdótth-, sem einnig er Norð-
firðingur. Þau hafa eignazt 9 böin
og eru 8 iþeirra á lífi.
Þessi formála gæti verið miklu
lengri, en ekki skal eyða rúmi
blaðsins í lengri inngang, heldur
ræða við Sigurjón um sjómennsku
fyrr og síðar, heyra skoðanir
'hans á ýmsu, er að sjósóikn og
vinnslu sjávarafla lýtur og fá
ofurlitla irrnsýn í íþað, er á daga
hans hiefur drifið.
Sjómaður í 40 ár
— Kannski við byrjum á því,
Sigurjón, að jþú segir svolítið frá
jþinum sjómannsferli. Þú byrjar
við útgerð föður þíns sem strák-
mr, en hann rak hér lengi útgerð
var það ekki?
— Jú, hann rak hér útgerð frá
því rétt eftir aldamót og fram yf-
ir 1930, gerði fyrst út árabáta,
siðan mótoiháta. Hamn varð fyrir
því óhappi einu sinni að missa
bát,, Báruna 1914 eða 1915 með
allri áhöfn, sem aðallega voru
sunnlenzkir menn. Formaður var
Pjsrni Gíslason, og með honum
var sonur hans, en ég man ekki
að nafngreina fleiri.
En ég byrja að vasast iþarna
niðri frá sem smákralkki, áður en
ég man eftir mér og á 8. árinu er
ég látinn fara að vinna við línu,
beita og stokka upp. Eg man eftir
því, að ég var látinn standa upp á
bjóði til að ná í stokktréð, en heitt
var í bjóð. Ég byrjaði fljótlega að
Sigurjón Ingvarsson er hér að
mála íslenzka fánann á bakborðs-
kinnung Magnúsar NK 84 fyrir
sjómannadag 1943. — Ljósm:
Reynir Zoega.
hjálpa til við aðgerð, það var gert
að öilum fiski úti, bara þarna á
bryggjunum, en söltun fór að
mestu leyti fram inni í húsunum.
Ég lærði þarna auðvitað allt við
verkun saltfisks, og fullyrði, að
ég hafi haft mjög góða tilsögn,
iþví að þeir sýndu alveg aðdáunar-
verðan vilja og getu í sinni fram-
leiðslu þessir útgerðaimenn hérna,
enda náðu þeir árangri, sem lengi
verður í minnum hafður, því ég
Iheld því fram, að þeir haJfi framr
leitt kannski beztu vöm í heimin-
um á sínu sviði.
Tólf ára þótti ég orðinn svona
liðtækur tlatningsmaður við hlið-
ina á föður mínum, sem flatti
mestallan fiskinn. Ég saltaði þá
og hljóp í það að fletja og læra
að fletja samtímis, því ég hafði
meira en undan honum að salta.
Fjórtán ára er ég enn í landi, og
þá er ég, ef svo má segja, kannski
aðalmaðurinn við útgei'ð föður
míns, hann var þá ekki heima um
vorið. Þá flatti ég raunar á móti
Sigga Eiiíks allan fiskinn úr vor-
■hlaupinu.
Þetta er bara sagt sem dæmi,
þetta var efckert einsdæmi með
mig, þetta var svona með alla
unglinga á þeim árum. Við lærð-
um þetta jöfnum höndum, en inúna
eru sjálfsagt ekki mai'gir ungling-
ar, sem þetta kunna. Þarna sér
maður, hvað geysimilkill muniur
er á öllum aðstæðum nú og þá.
— Svo ferð þú að róa?
— Já, einmitt þetta sumar —
ég verð 15 ára um haustið —
byrjar mín sjómennska og eftir
það get ég talizt sjómaður.
— Byrjarðu á árabát?
— Nei,, ég byrja á mótorbát,
Snorra, sem pabbi átti, Björn
bróðir minn var þarna farmaður
og síðan Níels. Veturinn 1929 fer
ég frá útgerð föður míns og er
elðkert við hana riðinn eftir það,
því þá er iiann svona u. þ. b. að
hætta og þeir aftur að taka við,
bræður mínir.
Þá fer ég í fyrsta sinn að Iheim-
an í ver til Hornafjarðar með
Ingvari Páimasyni á Haföldu, og
eftir það er ég á ýmsum stöðum.
Árið 1930 er ég t. d. á hát frá I
Eskifirði, Sæfara, sem Friðrik
Steinsson átiti, á vertíð í Faxaflóa,
1931 er ég á vestfirzku skipi, línu-
bát, og þá éinn innan um eintóma
Vestfirðinga. Þetta var Fjaínir,
100 tonna skozkur ibálur með
gufuvél. Ég varð að sofa á bekk
í káetunni, því að ekki var til
kojupláss fyrir mig. Varð ég allt-
af að skorða handlegginn af við
borð, sem var í káetunni, svo að
ég ylti ekki út af bekknum. Svona
var nú aðbúðin, sem maður varð
að gera sér að góðu. Þá var ekki
hlaupið í pláss í Reykjavík, t. d.
voru margir um hvert. pláss á tog-
urunum.
Hitt vil ég að komi fram, að
/þessii' vestfirzku sjómenn voru
einhverjir þeir beztu sjómenn, sem
ég hef verið með og reyndust mér
í alla staði ágætlega.
— Hvenær veiður þú formað-
ur?
— Ja, 18 ára gamall varð ég
fyrst formaður, þá algerlega rétt,-
indalaus. Níels var með bálinn, en
einhverra hluta vegna þurfti hann
að vera í landi og ég fór og var
formaður og mótoristi líka, en
mótoristi hef ég aldrei veiið og
lítið lagt mig eftir vélum, satt, bezt
sagt. En allt gekk nú svona sæmi-
lega, þangað til á enduðum drætti,
þá er vélin að stoppa, og ég veit
ekkei-t, hvað á að gera. Þarna
voru nú bátar ekki langt frá, nenu.
ég komst með naummdíum að
næsta Ibát, sem kunningi minn var
á og hafði. vel vit á vélum. Svo ég
spurði Íhann ráða, kallaði á milli.
Hann spuirði, hvað væri að. Ég
sagðist ihalda,, að það væri lek
olíudæla, ibiluð pakkining á olíu-
dælu. „Já, blessaður, pakkaðu
bara dæluna upp, og svo er þetta
í lagi hjá þér“. Ég fór í það, og
þetta tóikst, oig allt; gekk vel, við
kláruðum að diaga og komumst
að landi. Þetta var nú bara þessi
eini formannstúr hjá mér og mót-
oristatúr lika.
Þegar ég var 22 ára, var hér
námskeið, svokallað punganám-
skeið, veitti þá minnir mig 75 tin.
réttindi, er síðar var hækkað upp
í 120 tn. Þetta var tveggja mán-
aða námskeið, og þar var ég ásamt
fleiri Norðfirðingum og aðkomu-
mönnum líka. Eftir það gerðist ég
stýrimaður, t,. d. var ég stýrimað-
ur á Fylki með Sigurði Jónssyni
í Sandgerði.
Síðan er það ekki fyrr en 1940
—1941, að ég fer í Stýrimanna-
Sigurjón Ingvarsson undir árimi
á Norðfirði á sólbjörtum degi. —
Ljósm.: Rieynir Zoega.
skélann, og er svo heppinn, að ég
kemst í annan bekk, sem voru síð-
ustu forvöð, því einmitt þennan
vetur byrja miilibekkjapróf í skói-
araim. Mér tókst að klára mig
ágætlega gegnum bekkinn. Ég
þurfti náttúrlega mikið að leggja
að mér, og það var heppni, að Sg
Framh. á 2. síðu.