Bílddælingur - 20.08.1950, Blaðsíða 5
49
JÍGtfSl' 1950
eftir Ö I I U ROCHEST
R
hefur
til
n^ðu
- -
ði hlaöið upp
nýi iðnaður varð til á tvennan hátt
Bj handverksmanna
en sjálfir
Niðurlag 2. kafla hokarinnar
"AUÐVALDSÞJÖBFHLAGIÐ".
verið þrdun verzlunar og viðskipta, tilkomu og hlutverki
em verðmælis og gjaldraiðils, og þrdun framleiðsluháttanna
þess tíma "þegar siglingar og uppgötvanir 15. og 16. aldar
hliðin að hinum vaxandi heimsmarkaði" og kaupmennirnir ruddu
nýja iðnaoi braut neö því auðma^ni, sem verzlunargrdðinn
hendur þeirra". - Síðan segir svo:)
V^ingi,
lögðu kaupmenn
og
Kaupmenn gerðu pantanir
til efnivöruna. Á
og fólu jþeim að vinna ákveðin verk, samkvæmt
þennan hátt
Cnafið undan takmörlrunum og höftum gildanna innan frá, handverks-
W^innir misstu smám saman sjálfstæði sitt. - Samtímis leitúðu lcaup-
út tilýiinna snauðu sveitalporpa og söfnuðu fátæklingum sveit-
Saman í verkstæði^ þar sem þeir unnu undir yfirstjdrn kaupmann-
°g áttu ^engin umráð yfir þeim verkfærum, sem þeir unnu með. -
k saman tdku atvinnurekendiir upp verkaskiptingu og hdfu hina lát-
í keppni til að auka afköst verkamannsins. Þegar vdlarnar komu
handverlcfæranna, var eignarhald verkammnnanna á framleiðslu-
liýfJ^bum að fullu úr sögunni. - Samtímis því sem verkstæðin breytt-
a ýþennan hátt í auðvaldsverksmiðjur, prdaðist launavinnan einnig
eimur öðrum h.vðingarmiklum sviðum. - Skinaeifíendur réðu í þjdn-^
^^eimur öðrum þýðingarmiklum sviðum. - Skipaeigendur réðu
sína sjdmenn, sem voru frjálsir verkamenn, og greiddu þeim með
I
af grdða sínum. Hér var raunverulega um launavinnu að ræða.
ojk^emur ^voru gömlu verkamannagildin í máliugrýtisnámuiðnaðinum að
eytast í félög, sem höfðu launavinnumenn £ þjdnustu
s, haunavinnumenn
^tpum
sxnni
sem aðrir
gv^Undinn lagði
ð bjdða
sem unnu
áttu, og
í verksmiðjum, verkstæðum, námum og á
&
*iÖ
f:
’am
með verkfærum og úr hráefnum, sem atvinnu-
Þeim var frjálst
yfirgefið eirin atvinnurekanda og
til, framleiddu við'auðvaldsskilyrði
Tinnuafl sitt og gátu
til annars . 1 auðvaldsskipulaginu eru verlcajnennirnir orðnir
ir mprni. Þeim er frjálst að hungra og svelTa, þvT’"aÖ afkoma™
a ”er' aTge’rlega komin undir því, að ]?eir g'eti selt vinnuafl sitt,
^ ^tvinnurekandanum er einnig í sjálfsvald sett, hvort hann vill
^Þa^vinnuafl þeirra eða ekki. 1 stað hins augljdsa arðráns og
e^aánauðarinnar koma nýjar framleiðsluafstæður, þar sem arðránið
.hulið undir ýfirskyni frelsisins. - - - -
_v.4fegar verkamenn fengu petta"frelsi", fylgdi því þd ekki eignara?
^btur á, nd umráð yfir efni og áhöldum, sem nauðsynleg voru til
ta^leiðslunnai’. Þeir höfðu engan rétt til peirra verðmæta, sem þeir
VvT°a framleitt með vinnu sinni, og réðu engu um það, hvernig af-
sjýhium var ráöstafað. Marx lýsir, með fáum orðum, þeirri hreytingu,
^ átti sér stað, á þrnnan hátt:
^ Þramleiðandinn sjáifur, verkamaðurinn, var ekki sjálfráður gerða
^hpa^fyrr en hann hætti að vera hundinn við torfuna og ánauðugur
^na.háður öðrum. Til þess að geta orðið frjáls seljandi vinnuafls og
það fram allsstaðar, þar sem markaður var fyrir það, varð hann
ha: fa losnað undan yfirráðum gildanna,reglum þeirra um iðnnema og
Sv
hirt-
^eiha og höftum^þeirra um fyrirkomulag vinnunnar. Þess vegna
'b hin sögulega 'framvinda er hreytir framlóðendunum í launavinnu-