Íslenzk tunga - 01.01.1960, Side 28

Íslenzk tunga - 01.01.1960, Side 28
26 IIALLDÓR HALLDÓRSSON að vísu eins merkt ,það er í veði (í hættu)1, en ókunnugt er, að orð- takið hafi nokkru sinni haft þá merkingu, bæði að fornu og nýju. Ef skilningur minn á þýðingu Guðmundar er réttur, er sennilegt, að hann hafi þekkt orðtakið úr daglegu máli, því að þessi merking er kunn úr nútímamáli, en er hins vegar vart kunn úr fornmáli. í orðabók Björns Halldórssonar segir svo um orðtakið:53 Þat er á baugi, ea res agitur, det er derpaa det kommer an. Séra Björn þýðir, sem sé, orðtakið á sama hátt og Guðmundur, og ekkert er líklegra en hann hafi tekið þýðinguna úr orðabók hans. Þeir, sem kunnugir eru báðum þessurn orðabókum, vita vel, að Björn hefir stuðzt allmjög við orðabók Guðmundar. Danska þýðingin „det er derpaa det kommer an“ kemur mér dálítið spánskt fyrir sjónir. Eins og fram hefir verið tekið, skil ég latnesku þýðinguna öðruvísi. En þess ber að gæta, að stundum eru dönsku þýðingarnar í orðabók Björns ekki í fullu samræmi við latnesku þýðingarnar. Stundum er um misskilning á latínunni að ræða, en fyrir kemur einnig, að þeim, sem þýðir latínuna, hefir verið kunnugt eilítið frábrugðið merking- arafbrigði og lætur það koma fram í dönsku þýðingunni. Hér er ekki ástæða að rökstyðja þetta. Ég vil ekki neita, að hér gæti verið um slík viljandi frávik frá latínunni að ræða, því að Blöndal þýðir orð- takið m. a. á þessa lund: „være det, der mest kommer an paa“.54 Ég þekki ekki þessa merkingu, og í setningu þeirri, sem Blöndal tilfærir, hefir orðtakið allt aðra merkingu. Sennilegra er því, að Blöndal hafi tekið þýðinguna eftir orðabók séra Björns án þess að beita æskilegri gagnrýni. Jóni Johnsonius farast m. a. svo orð í Njáluorðasafni sínu:55 Adhuc etiam dicunt Nostrates: Þat er eigi svo á bugi, 1. baugi, res ita se non habet, 1. fatö non datum, vt ita sit. 53 Lexicon islandico-latino-danicum Biörnonis Haldorsonii (Havniæ 1814), 1,64. 54 Sigfús Blöndal, íslensk-dönsk orðabók (Reykjavík 1920—24), undir baugur. H5 Nials-saga, 645.
Side 1
Side 2
Side 3
Side 4
Side 5
Side 6
Side 7
Side 8
Side 9
Side 10
Side 11
Side 12
Side 13
Side 14
Side 15
Side 16
Side 17
Side 18
Side 19
Side 20
Side 21
Side 22
Side 23
Side 24
Side 25
Side 26
Side 27
Side 28
Side 29
Side 30
Side 31
Side 32
Side 33
Side 34
Side 35
Side 36
Side 37
Side 38
Side 39
Side 40
Side 41
Side 42
Side 43
Side 44
Side 45
Side 46
Side 47
Side 48
Side 49
Side 50
Side 51
Side 52
Side 53
Side 54
Side 55
Side 56
Side 57
Side 58
Side 59
Side 60
Side 61
Side 62
Side 63
Side 64
Side 65
Side 66
Side 67
Side 68
Side 69
Side 70
Side 71
Side 72
Side 73
Side 74
Side 75
Side 76
Side 77
Side 78
Side 79
Side 80
Side 81
Side 82
Side 83
Side 84
Side 85
Side 86
Side 87
Side 88
Side 89
Side 90
Side 91
Side 92
Side 93
Side 94
Side 95
Side 96
Side 97
Side 98
Side 99
Side 100
Side 101
Side 102
Side 103
Side 104
Side 105
Side 106
Side 107
Side 108
Side 109
Side 110
Side 111
Side 112
Side 113
Side 114
Side 115
Side 116
Side 117
Side 118
Side 119
Side 120
Side 121
Side 122
Side 123
Side 124
Side 125
Side 126
Side 127
Side 128
Side 129
Side 130
Side 131
Side 132
Side 133
Side 134
Side 135
Side 136
Side 137
Side 138
Side 139
Side 140
Side 141
Side 142
Side 143
Side 144
Side 145
Side 146
Side 147
Side 148
Side 149
Side 150
Side 151
Side 152
Side 153
Side 154
Side 155
Side 156
Side 157
Side 158
Side 159
Side 160
Side 161
Side 162
Side 163
Side 164
Side 165
Side 166
Side 167
Side 168
Side 169
Side 170
Side 171
Side 172
Side 173
Side 174
Side 175
Side 176
Side 177
Side 178
Side 179
Side 180
Side 181
Side 182

x

Íslenzk tunga

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Íslenzk tunga
https://timarit.is/publication/852

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.