Vera - 01.06.1995, Blaðsíða 9

Vera - 01.06.1995, Blaðsíða 9
þótt þær hafi reynt að taka málefnalega af- stöðu. Smátt og smátt hafa þær stúkað sig af, svolítið fýldar og forpokaðar, uns grasrótin var bundin við þúfuna sem þær sátu á. Spumingin snýst síður um það hvort þær hafi charismat- ískan leiötoga innan sinna vébanda en trúverð- ugan málflutning, þótt hvoru tveggja hafi und- anfarið verið ábótavant. Þá hefur ekki bætt úr skák að karlaveldinu hefur vaxið fiskur um hrygg á tímum samdráttar og atvinnuleysis en einmitt þá hefði rödd þeirra átt að heyrast. Þess í stað virtust þær örvæntingarfullar að komast í ríkisstjóm - enda síðustu forvöð - en ekki virkaði það sannfærandi. Kvennalistinn er hugsanlega eina íslenska stjómmálaafliö sem hefur komist á landakort alþjóðastjórnmála sakir sérstöðu en tilvist þeirra hefur því miður litlu breytt í íslensku samfélagi. Framboö þeirra hefur þó ýtt hinum staðnaða fjórflokki til að skarta sínum token-konum, konum til mála- mynda, einhvers staðar til vara og einni í rikis- stjórn. í lokin má segja aö Kvennalistinn hafi eins og aðrir smáflokkar tapað í síðustu kosningum fyrir stöðugleika-áróðri stóru flokkanna. En við það má bæta að Kvennalistinn hefði - anno 1995 - ekki þurft aö vera einn smáflokkanna. 2. Þegar Simone de Beauvoir var ung kona, gædd framúrskarandi hæfileikum sem heim- spekingur og rithöfundur, upplifði hún sjálfa sig sem einstaka - hina einu og sönnu - eins og hún komst að orði síðar. Þegar þessi merka kona eltist, áttaði hún sig á því, aö þrátt fyrir frægð, frama og ýmis forréttindi var hún í hlut- verki token-konunnar. Hún talaði um konur á hlutlausan hátt eins og hún væri þeim á allan háttfremri. Hún varö femínisti upp úr 1970 og áttaði sig á mikilvægi persónulegrar reynslu hverrar konu sem framlagi í pólitískri baráttu þeirra fyrir jafnrétti. Nafn hennar var efst á lista franskra kvenna sem viðurkenndu aö þær heföu fariö í fóstureyöingu þegar það varðaði við lög í Frakklandi og milljónir hættu Itfi sínu í ólöglegum aögerðum. Simone de Beauvoir haföi kjark sem greind til að viðurkenna aö hún væri ein af þeim og aö hlutverk hennar sem femínista væri aö stuðla aö því aö líf kvenna alls staðar yröi betra. Niðurstöður síðustu kosninga virðast hafa hrist upp í íslenskum konum, þó mun frekar hvernig málin hafa þróast í Sjálfstæðisflokkn- um en fylgistap Kvennalistans. Konur hafa ver- ið hafðar aö fíflum. Ef til vill verður það til þess aö þær átta sig, eins og alkóhólistarnir sem þurfa að ná vissum botni, aö svona getur þetta ekki gengiö. Við konur eigum undir högg að sækja. En við megum ekki láta etja okkur sam- an eins og svertingjum stórborga þar sem van- máttarkennd og árásargirni heldur þeim enn í þeim fjötrum, sem hvíti maðurinn flutti þá í fyr- ir nokkur hundruð árum. Eins og sakir standa verðum við að temja okkur þann hugsunarhátt aö frami einnar er frami minn og árás á eina er árás á allar. HILDUR JONSDOTTiR upplýsingafulltrúi Alþýdubandalagsins: « oskyr sfetfi£ft oo w fory^fu- kreppa Aö reyna aö svara þeirri spurningu hvers vegna Kvennalistinn tapaði svo miklu fylgi í síðustu kosningum - og hvaöa þýðingu þaö hefur fyrir kvennabaráttuna I framtíðinni - er meira mál en svo að því verði gerö skil í svo stuttu svari sem hér er boðið upp á. Slíkt svar þarf að inni- halda allt frá greiningu á hugmyndagrundvelli Kvennalistans og þróun hans, samspili hans við kvennabaráttuna í heild og önnur stjórn- málaöfl, og mat á því hvaða pólitík hefði verið heppilegust við þær aðstæður sem nú rikja. Hvernig síðan tókst til meö að kynna pólitíkina - og hverjir eru í forsvari fyrir hana - skiptir auð- vitað máli líka. Fylgi Kvennalistans hefur ætíö sveiflast mikiö og þaö erjafn áhugavert að reyna að átta sig á hvers vegna þaö hefur á stundum sveifl- ast jafn mikið upp og dæmi eru um. Ég held ekki að fylgissveiflumar séu nein einhlít birting- armynd þess stuðnings sem kvennabaráttu- sjónarmið almennt eiga í samfélaginu. Hluti af fylgi Kvennalistans hefur ætíð verið svokallaö óánægjufylgi; þeir sem vilja mótmæla flokka- kerfinu almennt hafa átt valkost í Kvennalist- anum burtséö frá því hver stuöningur við kvennabaráttuna annars er. Þessir kjósendur áttu núna valkost í Þjóðvaka. Hafi fólk kosið Kvennalistann eingöngu til að kjósa konur þá átti það sömuleiöis fleiri valkosti núna, bæði i Þjóðvaka og eins á öðrum listum í kjördæmum þar sem konur voru í efstu sætum eða ofar- lega. Hafi fólk kosið Kvennalistann til aö koma kvennapólitík aö þá er líka Ijóst að þessir kjós- endur töldu sig eiga aðra möguleika. Að nefna kvennabaráttu og jafnréttismál hefur í flestum stjómmálaflokkum fengið sömu viðtökur og blót í kirkju, en þau tíðindi hafa gerst að kvennapólitík í einhverri mynd er orðið viður- kennt inntak í stjómmálastefnu hvaða ís- lensks flokks sem er. Hversu langt það nær á hinsvegar eftir að koma i Ijós. Erindið sem Kvennalistinn á þá núna óháð þessum þrem atriöum hlýtur því aö felast í stefnu Kvennalistans, svörunum við því hvern- ig kvennapólitíkin eigi aö vera og auðvitað samfélagið í heild, og síðan hæfni Kvennalist- ans og forystukvenna hans til að koma þeirri stefnu á framfæri. Það má leiða likur að því að einmitt núna hafi stefna Kvennalistans verið afar mikiö á reiki. Þörfin fyrir skýra stefnu hefur aukist eftir því sem Kvennalistinn hefur færst fjær því að vera alger jaðarflokkur með jaðarmálefni og nær því aö vera flokkur sem kemur til greina í valdastóla. Það bárust mjög misvísandi og óskýr skilaboö um stefnu flokksins. Hann neit- aði skilgreiningunni félagshyggjuflokkur, en án samfélagslegra lausna á verkefnum sem sögu- lega hafa verið í verkahring kvenna inni á heim- ilunum - velferöarkerfis - er öll umræöa um bætta stöðu kvenna út í hött. Hann virtist held- ur ekki hafa neinar hugmyndir um hvaða hlut- verk hann heföi i samfylkingarmálum eöa hvort sú umræða kæmi Kvennalistanum yfirhöfuð við. Þessi tvö atriði, rimman um velferðarkerf- ið og þróun þess, og samvinna félagshyggju- flokka, voru einmitt meðal stærstu mála kosn- ingabaráttunnar. Hæfni forystukvennanna skiptir líka máli. Ingibjörg Sólrún Gísladóttir hefur um langa hrið notið mikils persónufylgis sökum stjórnmála- legrar hæfni og yfirsýnar. Viðurkenning þess hefur m.a. birst í fylgistölum Kvennalistans. Þaö hafa ekki komið fram á sjónarsviðið nein- ar forystukonur innan Kvennalistans sem hafa tekið við þessu hlutverki hennar, þó Kvenna- listinn hafi mörgum ágætum forystukonum á að skipa. Kvennalistinn hefur líka ávallt átt í vandræðum meö hugtakið forysta og kannski þess vegna haldiö óþarfiega mikið aftur af þeim konum sem búa yfir slíkum hæfileikum. Bæöi þessi atriði, stefnan og forystuhug- takið, varða sjálfan hugmyndagrundvöll Kvennalistans. Meö því aö kveða skýrar á um stefnuna og staðsetja Kvennalistann félags- 000**

x

Vera

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vera
https://timarit.is/publication/858

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.