Ritmennt - 01.01.2000, Qupperneq 113

Ritmennt - 01.01.2000, Qupperneq 113
RITMENNT EGGERT ÓLAFSSON - slciptist í þrjá hluta: Eymdaróð, Náttúru- lyst og Munaðardælu. Kvæðinu var ætlað að hvetja landsmenn til dáða. Þar kemur fram ást á náttúru og ættjörð, bjartsýni á framtíð lands og þjóðar en andúð á deyfð og framtaksleysi. í samræmi við þá hugsjón upplýsingarinnar að vilja veita ljósi þar sem myrkur var áður, stillir skáldið óspart upp í ljóðinu andstæðunum ljósi og myrkri: hinn skynsami ungi bóndi sltapar sér nýtt líf í birtu og heiðríkju liins íslenska sumars. Þannig er í Eymdaróði dregin upp dökk mynd af hinum óskynsömu íslendingum. Kallar skáldið þá „skuggafifl og þoku- þjóna" og átelur þá fyrir að velja flónskuna í viskunnar stað. Ljóst er að eymd þeirra og volæði stafar af fáfræði, fordómum og hjá- trú. í Náttúrulyst er því á hinn bóginn lýst hvernig ungi bóndinn dregur lærdóma af líf- inu í náttúrunni og fylgir rödd skynseminn- ar til að skapa sér betra líf í „sæludal"14 fram til fjalla. Hann er andstæða hins hjá- trúarfulla letingja sem lýst er í Eymdaróði. Það hlutverk sem sólarljósið og sumarið leilta í ljóðinu undirstrikar bjartsýni skálds- ins. Tilfinning fyrir fegurð náttúrunnar er líka augljós. Hefur ljóðið víða að geyma fal- lega ljóðræna náttúrustenmingu eins og eft- irfarandi dæmi sýnir: Sólin brauzt fram úr frænu skýi, fegurð veraldar lýstist öll; allt var á beztum blóma-stigi, blilcaði gras um rakan völl, náttdaggar knappa silfri sett, smaragðar vóru' í hvörjum blett.15 Þó er ljóst að fegurðarsýn Eggerts á íslenska náttúru á ekkert sameiginlegt með fegurð- arsýn rómantísku skáldanna síðar en þau dáðu hrikalega og hrjóstruga náttúru lands- ins. Hjá Eggerti tengist fegurð náttúrunnar frjósemi hennar.16 Það eru hinar grösugu og búsældarlegu sveitir sem eru fagrar, enda getum við haft af þeim not. í Munaðardælu segir t.d.: Þegar hraungrjót er handa' á milli, hræðist eg við og kem í stans, af því jarðeldr jafnan spillir jörðunum hér og utanlands; að mitt hérað er frá þeim frí, fullkomliga eg gleðst af því.17 Til gamans má í þessu sambandi benda á lýsingar hans á Mývatnssveit í Eerðabók- inni þar sem hann segir að hún hafi blasað við „svört og ljót tilsýndar".18 í þriðja og langstærsta hluta Búnaðar- bálks, Munaðardælu, lýsir Eggert lífinu í „sæludalnum", vinnusemi bóndans og at- orku í jarðrækt.19 Hann fræðir landa sína um nytsemi hvers kyns jarðargróða og telur upp nytjagrös til matar og lækninga. Þá leggur hann áherslu á uppfræðslu, bóklestur og dyggðugt líferni. í ljóðinu skín í gegn trú á gæsku guðs og möguleika mannsins til að 14 í skemmtilegri grein um náttúrusýn í Búnaðar- bálki, „o! að eg lifði í soddan sælu", Vefnir, tengir Guðrún Ingólfsdóttir kvæðið m.a. við evrópskar út- ópíubókmenntir og bendir á að Eggert fjalli fyrst og fremst um útópíska draumsýn sem styðjist ekki nema að hluta við veruleikann. 15 Eggert Olafsson, Kvæði, erindi 33, bls. 37. 16 Sjá Steinunn Haraldsdóttir, „I lystigarði ljúfra kála", bls. 105. 17 Eggert Ólafsson, Kvæði, erindi 13, bls. 40. 18 Eggert Ólafsson og Bjarni Pálsson, Ferðabók, II. bindi, bls. 63. 19 Oft hefur verið bent á að áhugi Eggerts á landbún- aði og ræktun jarðarinnar tengist m.a. búauðgi- stefnunni svokölluðu („fysiokrati") sem var hag- fræðistefna á 18. öld og angi af upplýsingunni. Sjá t.d. Steinunni Haraldsdóttur, „í lystigarói ljúfra kála", bls. 12, 37. 109
Qupperneq 1
Qupperneq 2
Qupperneq 3
Qupperneq 4
Qupperneq 5
Qupperneq 6
Qupperneq 7
Qupperneq 8
Qupperneq 9
Qupperneq 10
Qupperneq 11
Qupperneq 12
Qupperneq 13
Qupperneq 14
Qupperneq 15
Qupperneq 16
Qupperneq 17
Qupperneq 18
Qupperneq 19
Qupperneq 20
Qupperneq 21
Qupperneq 22
Qupperneq 23
Qupperneq 24
Qupperneq 25
Qupperneq 26
Qupperneq 27
Qupperneq 28
Qupperneq 29
Qupperneq 30
Qupperneq 31
Qupperneq 32
Qupperneq 33
Qupperneq 34
Qupperneq 35
Qupperneq 36
Qupperneq 37
Qupperneq 38
Qupperneq 39
Qupperneq 40
Qupperneq 41
Qupperneq 42
Qupperneq 43
Qupperneq 44
Qupperneq 45
Qupperneq 46
Qupperneq 47
Qupperneq 48
Qupperneq 49
Qupperneq 50
Qupperneq 51
Qupperneq 52
Qupperneq 53
Qupperneq 54
Qupperneq 55
Qupperneq 56
Qupperneq 57
Qupperneq 58
Qupperneq 59
Qupperneq 60
Qupperneq 61
Qupperneq 62
Qupperneq 63
Qupperneq 64
Qupperneq 65
Qupperneq 66
Qupperneq 67
Qupperneq 68
Qupperneq 69
Qupperneq 70
Qupperneq 71
Qupperneq 72
Qupperneq 73
Qupperneq 74
Qupperneq 75
Qupperneq 76
Qupperneq 77
Qupperneq 78
Qupperneq 79
Qupperneq 80
Qupperneq 81
Qupperneq 82
Qupperneq 83
Qupperneq 84
Qupperneq 85
Qupperneq 86
Qupperneq 87
Qupperneq 88
Qupperneq 89
Qupperneq 90
Qupperneq 91
Qupperneq 92
Qupperneq 93
Qupperneq 94
Qupperneq 95
Qupperneq 96
Qupperneq 97
Qupperneq 98
Qupperneq 99
Qupperneq 100
Qupperneq 101
Qupperneq 102
Qupperneq 103
Qupperneq 104
Qupperneq 105
Qupperneq 106
Qupperneq 107
Qupperneq 108
Qupperneq 109
Qupperneq 110
Qupperneq 111
Qupperneq 112
Qupperneq 113
Qupperneq 114
Qupperneq 115
Qupperneq 116
Qupperneq 117
Qupperneq 118
Qupperneq 119
Qupperneq 120
Qupperneq 121
Qupperneq 122
Qupperneq 123
Qupperneq 124
Qupperneq 125
Qupperneq 126
Qupperneq 127
Qupperneq 128
Qupperneq 129
Qupperneq 130
Qupperneq 131
Qupperneq 132
Qupperneq 133
Qupperneq 134
Qupperneq 135
Qupperneq 136
Qupperneq 137
Qupperneq 138
Qupperneq 139
Qupperneq 140
Qupperneq 141
Qupperneq 142
Qupperneq 143
Qupperneq 144
Qupperneq 145
Qupperneq 146
Qupperneq 147
Qupperneq 148
Qupperneq 149
Qupperneq 150
Qupperneq 151
Qupperneq 152
Qupperneq 153
Qupperneq 154
Qupperneq 155
Qupperneq 156
Qupperneq 157
Qupperneq 158
Qupperneq 159
Qupperneq 160
Qupperneq 161
Qupperneq 162
Qupperneq 163
Qupperneq 164
Qupperneq 165
Qupperneq 166
Qupperneq 167
Qupperneq 168

x

Ritmennt

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Ritmennt
https://timarit.is/publication/859

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.