Tímarit Verkfræðingafélags Íslands


Tímarit Verkfræðingafélags Íslands - 01.08.1984, Blaðsíða 16

Tímarit Verkfræðingafélags Íslands - 01.08.1984, Blaðsíða 16
mjög næmar fyrir því hversu mikið af vatni er í berginu. Þessi eiginleiki nifteindanna er notaður til að mæla grop bergsins neðan grunnvatnsborðs. Svipuð tækni er notuð við að ákvarða rúmþyngd bergsins, en þar er notað geislavirkt efni sem sendir út gamma- geisla og dreifíng þeírra skoðuð með gammanema, sem er hafður í vissri fjarlægð frá þeim stað sem gammageisl- arnir eru sendir út (gamma-gamma mæling). Dreifing gammageisla er háð eðlisþyngd þess efnis sem þeir ferðast í. Viðnámsmælingar mæla m.a. magn af vatni í bergi. Jarðlagaskiptingin kem- ur yfirleitt mjög vel fram í viðnáms- mælingum einkum þar sem jarðlögin eru hraunlagastafli. Á milli hraun- laganna er yfirleitt hraunkargi eða millilög sem eru gegndræpari en kjarni hraunanna. Hraunlagamótin koma fram sem lægra viðnám í þessum mæl- ingum (Valgarður Stefánsson 1980). Samfelldar hljóðhraðamælingar í mælihólki sem slakað er niður í holu gefa upplýsingar um lagskiptingu, brotabelti o.fl. Svipaðar en ýtarlegri upplýsingar gefur hljóðhraðamæling frá yfirborði niður í nema á mismun- andi dýpi í holunni (Kitsunezaki 1980). Þá er hægt að fá enn nákvæmari upp- lýsingar um eiginleika bergsins (t.d. fjaðurstuðul og sprunguþéttleika) með því að senda hljóðbylgjur frá einni holu til annarrar eftir sama berglaginu (cross hole seismic), (Butler og Curro 1981). Fjallað er um jarðeðlisfræðimælingar á yfirborði í kafla 2.2. Hægt er að meta tiðni og eiginleika sprungna í borholuveggjum með beinni skoðun, t.d. með borholusjónpipu í grunnum holum og borholu-myndavél eða sjónvarpsmyndavél. 3.5 Lektarprófanir Tilgangur lektarprófana er að afla upplýsinga um streymi, eða mögulegt streymi vatns um jarðlögin. Þarna gildir sem annars staðar, að reyna að fá sem mestar upplýsingar fyrir sem minnstan kostnað. Ef á annað borð er verið að bora holu í jarðlögin er yfirleitt hægt að fá einhverjar upplýsingar um lekt jarð- laganna sem holan fer í gegnum án nokkurra aukatækja og með mjög lítilli töf á borverkinu. Vilji menn fá nánari lektarprófanir kostar það viðbótartæki og meiri tíma. Áður en prófun er gerð þarf að skoða borkjarna og/eða svarf sé það fyrir hendi (Birgir Jónsson 1983). Helstu tegundir lektarprófana vegna neðanjarðarmannvirkja eru: 1. Rennslisprófanir: ódýrar — geta mælt mikinn leka — mæla lekt í næsta umhverfi borholu. Einföld og ódýr prófun sem kemur að mestum notum ef hún er endurtekin á sama hátt meðan á borun stendur við mismunandi dýpi í holunni. Ein mæling sýnir bara heildarlekt holunnar miðað við visst dýpi hennar en mælingar við mismunandi holudýpi sýna hvar leka- svæðin eru. Dælt er í holuna og henni haldið fullri og rennslið míelt, eða mælt hve ört vatnsborð sígur í holustúti, eða vatnsborðsbreytingar í holunni mældar með þrýstiskynjara meðan á dælingu stendur. 2. Pakkaraprófanir: nokkuð ódýrar, — mæla ekki nákvæmlega mesta leka, — mæla lekt í næsta umhverfi holunn- ar. Afmarkað er bil í holunni frá botni og upp að útþöndum gúmmípakkara (sjá mynd 27), eða bil milli tveggja pakkara. Dælt er vatni í þetta bil undir mismunandi þrýstingi og rennsli mælt vandlega. Fylgst er með vatnsborðs- breytingu í holunni strax eftir að dæl- Mynd 16. Skýrar Htmyndireru teknarafOllum borkjarnaaf virkjimarstöðum á íslandi. Hér er kjarnifrá Fljótsdals\-irkjun, hola /'i -4. kjarna- kussur 5 Og 6 uf 6 ulls. (Ljósm.: Snorri Zóphóníasson). 32 — TÍMARIT VFÍ 1984

x

Tímarit Verkfræðingafélags Íslands

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Verkfræðingafélags Íslands
https://timarit.is/publication/860

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.