Tímarit Verkfræðingafélags Íslands


Tímarit Verkfræðingafélags Íslands - 01.08.1984, Blaðsíða 38

Tímarit Verkfræðingafélags Íslands - 01.08.1984, Blaðsíða 38
Haukur Tómasson, jarðfræðingur: Jarðgangagerð við Búrfell. Rannsóknir og jarðfræðilegar aðstæður Grein byggð á erindi sem höfundur flutti á ráðstefnu um jarðgöng á lslandi 3. apríl 1981 1. HUGMYNDIR AÐ VIRKJUN ÞJÓRSÁR VI» BÚRFELL Fyrsta hugmynd og verkfræðileg út- færsla á virkjun Þjórsár við Búrfell kom fram hjá norska verkfræðingnum Sætersmoen í riti hans „Vandkraften i Thjórsá Elv, Island" útgefnu í Kristjania 1918. Hann hugði á yfir- borðsvirkjun með veitu úr Þjórsá og inntaki í Bjarnalækjarbotnum eins og það er í dag. Nýjar hugmyndir að virkjun Þjórsár við Búrfell komu ekki fram fyrr en 1960 hjá Harza Engineering Company Inter- national í umsögn fyrir Raforkumála- skrífstofuna um rannsóknir og rann- sóknaþörf vegna beislunar vatnsorku í Þjórsá og Hvítá (Harza 1960). Harza gerði tillögu að stórri stiflu milli Búrfells og Sauðafells og göng í gegnum Búrfell (mynd 1). Næstu tvö ár var þessi hugmynd rannsökuð og kortlögð og borað vegna hennar seinna árið. Þá kom fljótt í ljós, að ckki er fýsilegt að hafa stóra stíflu á þessum stað vegna jarðfræðilegra aðstæðna og ekki síður vegna þess að rúmmál stíflufyllingarinn- ar reyndist miklu meira en menn héldu við lauslega athugun. Af þessum sökum var hætt við stóru stífluna, en í þess stað hugað að rennslisvirkjun meða sama jarðgangastæði og áður. (Harza 1961). Jarðgangastæðið var rannsakað með borunum beggja vegna Búrfells, en jarðfræði Búrfells er svo flókin, að ekki náðist nein tenging jarðlaga í gegn og neikvæð niðurstaða fékkst á staðsetn- ingu stöðvarhúss neðanjarðar austan í Búrfclli (Þorleifur Einarsson og Haukur Tómasson 1962). Rannsókn stíflustæðis á Bjarnalæk, sem um leið er inntaksstífla virkjunar, sýndi mjög slæmar jarðfræðilegar aðstæður með mjög þykkar vikurskrið- ur Búrfells gangandi inn á milli Tungnaárhrauna. Höfundur fór því að leita að betra stíflustæðí á Bjarnalæk og fann ágætt stíflustæði á þeim stað, sem Búrfellsstíflan er núna. Einnig er þar möguleiki á inntakslóni, sem ekki var á hinum staðnum. Þessar upplýsingar voru sendar til Harza, en þeir voru ráð- gjafar Raforkumálaskrifstofunnar við virkjun Búrfells og hönnuðir virkjunar- innar. Nokkru síðar komst höfundur í bók Sætersmoen frá því 1918 og sá þá, að hann hafði valið þetta sama stíflustæði á Bjarnalæk og höfundur mælti með, en auk þess hafði hann kortlagt Bjarna- lækjarbotna. Á þessum tíma voru ekki til nein kort af virkjunarsvæðinu Haukur Tómasson lauk prófi í landa- frœði og jarðfrœði frá Stokkhólmshú- skóla 1959. Störf á Raforkumálaskrif- stofunni að loknu námi við jarðfrœði- rannsóknir virkjanastaða. Hefur unnið við og stjórnað jarðfrœðirannsóknum á virkjunarstöðum síðan. Núm við mann- virkjagerð 1965-1966 við University of Idaho. Deildarstjóri mannvirkjajarð- fræði á Orkustofnun síðan 1969. For- stjóri Vatnsorkudeiidar frá 1981. nákvæmari en 1:50.000 og með 20 m hæðarlínubili, og var það með 20 m Mynd 1. Hugmynd Harza að virkjun við Biirfell frá árinu 1959. Hugmynd að virkjun lír Bjarnalœkjarbotnum er einnig sýnd en bundin við vatnsborð i lóni 260 m y. s. Á þessum stað er uin 20 m hœðarskekkja í korti A.M.S., sem nolað var við þessu athugun. Lœgöin í Bjarna- lækjarbotnum er í raun í 240 m y. s. Úr: (1). 54 — TIMARIT VFI 1984

x

Tímarit Verkfræðingafélags Íslands

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Verkfræðingafélags Íslands
https://timarit.is/publication/860

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.