Alþýðublaðið - 24.12.1923, Blaðsíða 5

Alþýðublaðið - 24.12.1923, Blaðsíða 5
At JtfDTfBLA'ÍJ-IÍ) >Þú segir, að þetta sé ekki íórn! Veiztu ekki, að peningum og g'tm- steinum var helt yfir íátækling- ana, og allir . urðu auðugir og ánœgðir? Þetta er dásámlegM'sta fórniD, sem nokkur hefir hingað til fært,< En mongúinn svaraði: >Einu sinni bjó fátækur brahmíni í þörpi nokkru með konu sinni, syni og tengdadóttur. Þau voru öll fátæk og lifðu á ölmusu, sem þau fengu fyrir predikanir og fræðslu. Hallæri varð í landinu í þrjú ár, og bramhíninn leið nú meiri skort eu nokkru sinni áður. Síð- ast hafði fjölskyldan soltið í fimm daga, en á fimta degi kom brahm- íninn heim með dálílið af bygg- mjöli, sem hanrf haíði verið svo heppinn að finna, og hann skifti þessu í fjóra skamta, sinn handa hverjum. Þau matbjuggu þetta, en í því, að þau ætluðu að fata að neyta þess, var barið að dyium. Brahmíninn opnaði, og úti var gsstur. í Indlandi er gestut inn heilagur. Hann er guð, á". meðan hann er gestur, og þannig verður að Þjóna honum. Brahmíninn fátæki sagði því: >Gakk inn, herra; þú ert velkominn.< Hann setti fyrir gestinn sinn skerf af matnum, og gesturinn át hann á svipstundu og sagði: >Æ/ herral Þú hefir drepið inig. Ég hefi soltið í.tíu daga, og þessi biti heflr að eins ært upp í mér sult.< Þá sagði konan við mann sinn: >Gefðu honum minn skamt.< Ea hús- bóndinn svaraði; >Það geri ég ekki.< Konan sat við sinn keip og ' sagði: >Hór er fátæklingur, og það er skylda okkar húsráðanda að seðja hann, og það er hds- móðurskylda mín að gefa honum mihn skerf, þegar ég sé, að þú getur ekki gefið honum meira.< Siðan gaf hún gestinum skamtinn, og hann lauk honum og kvaðat enn þjást af hungri. Þá sagði son- úrinn: >Taktu minn skerf lika. Það er skylda sonarins að hjálpa iöður sínum til að standa við akuldbindingar sínar.< Gesturinn át skamtinn, en varð ekki saddur að heldur. Þá gaf tengdadóttirin honum sinn skerf í viðbót. Þetta nægði. Gesturinn lagði blessun sína yfir þau og fór. Sómu nótt dóu þau fjögur úr hungri. Niður á gólfið höfðu sáld- jist ofurlitlar mjöldreíjar, og þegar Kirkjusmíðar miðaldania. Sú spurning hlýtur ált af að koma upp í hUga þeirra, sem ánnað hvort eru svo gæfusamir að auðnast að sjá hinar glæsilegu kirkjur, sem reistar voru á mið- öldunum og einkum á blómatíma húsfismíðalistarinnar gotnesku, sem svo er kölluð, eða fær tóm 1il að skoða vandlega góðar myndir af þessum stórko'stlegu listaverkum: >Hvernig gátu menn fyrir 700 árum komið upp þessum möist- aráverkum, sem ekki er unt að fara fram úr að mikilfenglegri list á framfaratímum vorum?< Svarið veiður á þá leið, að þær séu .byggðar í fólagi að hugsun jafnaðarmanna, enda þótt það hafi að vísu ekki verið félagsskapar- tilfinuing jafnaðarstefnunnar, sem ýtti undir menn þá, heldur eld- móður t, úarinnar. Prakklánd og einkum norður- hluti þess er fæðingarstaður hvís- geiðarlistarinnar gotnesku. Þar mættust hin gríska húsagerðar- list fornaldarinnar með hina skýiu, rökiéttu drætti sína og hin trylda, taumlausa,norrænanýsfníðalöngun. Þess vegna er gotneska húsa- gerðavlistin hvort tveggja í senn djarflega hásækin og samsvaran- lega tíguleg, og dýrlegastar menjar héfir hún eftir sig látið einœitt við njarta Frakklands. Þar risu á 12. öld upp mörg húsgérðarmannvirki fyrir stór- kostlega samvinnu húsagerðar- verkamanna og listamanna, sem öllum bió í hlnn sami skapandi andi, en samt náðu að setja sór- stakan svip sinn hver um sig á menjarnar, sem enn geyma starf- semi þeirra í sýnilegri mynd. ég velti mér upp úr þeím, varð ég gyltur öðrum megin, eins og þið getið séð. Síðan hafi óg farið um allan heiminn í þeirri von, að ég fyndi aðra fórn á borð við þessa. En ég heti enga fundið. Hvetgi annars staðar hefir hin hliðin 3 mér getað orðið gylt. Þess vegna segi óg, að þetta sé ekki fórn.< • Jón Tharoddsen og jPó rbergur Þórðarson þýddu. Því var líka fjölbreytnin mikil. Samræmið, sem opinberast i Mariu-kirkjunni (Notre Dame) í Parísx) er alvarlegt og nærti fornlegt, en í dómkirkjunni í Amieyis létt og glatt. í Chartrés er elnhver æflntýia-dýrð yfir kirkj- unni, en fullkomnust þeirra állra að fegui ð var (og er jafnvel enn) dómkirkjan í Eeims. Á henni *er fegursti framstafn, sem í heimi getur; rís hann upp yfir þrennum viðum og háum dyraoddbogum, prýddur hinum fegurstu myndum, en í miðjunni tengir alt saman hinn stórkostlegi og skrautlegi hringgluggi. Svo furðuleg er smíð þessarar kirkju, að éngin hinna síðari kynslöða heflr verið vaxin þeim vanda að ljúká við, turnana tvo á framhliðinni, sem toppana vantar á. Til er gamalt sagnakvæði frá árinu 1262, sem veitir ljósa hug- mynd um, hversu umhorfs var á smíðastöðvum slíkrar dómkhkju. Til eru og aðrar heimildir urh þetta efni, en þeim má sleppa hén í kvæðinu frá 1262 ér fyrst sagt frá því, hversu Maríu-kirkjan í Ghartres brann átið 1214. Á sama stað var sfðan reist hin frœga Maríu-kirkja í Chartres. Pólk þar átti sem sé dýrmætan helgidóm til að reis'a hús yfiir. Það var ekki mihha en serkur Maríu meyjar. Þessu ágæta fati var bjargað úr brennandi kirkj- uudí, og í gleði sinni yfir þvíi að hinn heilagi serkur hafði bjargast undan logunum, ákvað fólkið að leggja alt á sig til þess að reisa skrauthýsi, þar sem serkurinn yrði geymdur svo sem sómdi hæríati jafn-máttugrar meyjar. \ . Þetta fyrirtæki fólksins var þá líka stutt af æðri völdum. Að minsta kosti komust á gahg sagnir um það, að María mey tæki sjálf ósýnilegan þátt í kirkjusmíðinni, eins og htín líka lét kraftaverk gerast þeim til góðs, er sóttu heim hinn heilaga serk og vél að merkja gáfu fé til hinnar nýju kirkju. Fjárins, er þurtti til að koma. 1) Sjá mynd S Landafræðí Earlg Fitmbogasoníir. U

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.