Alþýðublaðið - 24.12.1923, Blaðsíða 7

Alþýðublaðið - 24.12.1923, Blaðsíða 7
ALÞtf BUBt/ABlíí if ViB landamærl Rússlands E<tir tíZajr" Friðriksson. Þegar ég óg samfylgdarmerin mínir vöknuðu 12. nóv. 1922, vorum við í Naiva. . FJestir íslendirgar hafa heyrt þehrar boigar getið, af því að það yar þarj að Karl tólfti Svíakon- ungur vann fyistá sigur sinn á Rússum. Svíarnir voru 8 þús., en Rússarnir 60 þúsund. Karl (éðist á Rússana í snjóbyl og vaon sig- urinn á einum klukkutíma. Þetta var 30. nóv.. árið 1700. Narva, er ekki stór bog. — eitthvað á stærð við Reykjavík, — en mikill hluti borgarinnar liggur í rustum. því að hér var barist grimmilega í nóvember og dezember 1919. Austían við borg- ina rennur Narvafljótið, skolg'átt, straumhart.og yatnsmikið, senni- lega töluvert stærra en Ölfusá og Þjórsá til samans. Fljótið rennur í djúpum gljúfrum sem það heflr grafið, en eitthvað tvœr mílur íyvir noroan bovgioa fellur það til sjávar (í Helsipgjabotn) Danir áttu .eitt sinn Navva, en siðar Svíar, sem mistu borgina til Rússa 1704. Nú tilheyrir hún Bist- landi, -r Eesti, eins og þarlendir menn nefna sjálfir land sífet. Eist- ur urðu sjálfstæðir upp úr ófiiðn- um míkla, en áður var land þeirra að eins einn hluti Rússlands. og keisarastjórnin bannaði að kenna tungu þeirra. Eesti er með minstu rikjum álfunnar. íbúainlr eru eitthvað hálf ðnnur milljón, en nokkuð af þeim eru Rússar og nokkuð Þjóð- verjar og að austan er eitthvað af Ingermönum, sem eru skyldir Eistum, og að vestán kvdð eitt- hvað vera eftir af Lívum, sem líka eru frændur þeirra. Enn þá heitir stórt land Lívland, en það er nú að hálfu leyti í Eistlandi Og hálfu leyti í Lettlandi,[en þjóðin Lívar er hér um bil horfin: búin að taka upp ýmisc mál Eista eða Letta, aðallega hinna síðarnefndu, og tunga þeirra sama sem útdauð. Pab hefir þó ekki verið kugun af hálfu þessara þjóða um að kenna, því að bæði Eistur og Lettar hafa sjálflr verið kugaðir af Rússakeis- ara, þó litils háttar kensla á lett- nesku væri leyfð. En ur því minst er á franaandi tungumál í Eistlandi, er rétt að minnast á Rúney (Runö), sem er í miðjum Rigaflóa og telst nú til Eistlands. Sú eyja er afskekt, þó í, siglingaleið só, áf því að kring um hana eru afarmiklar grynning- ar, og mun það vera orsökin til þess, að eyjarskeggjar hafa getað haldið tungu sinni, sem er af nor- rænu bergi brotin. En álitið er, að Rúneyingar séu afkomendur nor- rænna yíkinga. er bygt hafi eyjuna frá Svíþjóð. Tunga þeirra eyjar- skeggja er tðluvert frábrugbin hinum Norðurlandamálunum. en telst ótvírætt til þeirra, eins og Orkneyja tungan, sem hefir verið að líða undir lok og víkja fyrir enskunni síðustu mánnsaldrana. Eistuv tala mál, sem er ná- skylt flnskunni, að sögn viðlíka skylt og danskan sænskunni. en fólkið er mjög likt að utlitj Norð- urlandabúum ,og ab mér virtist áberandi ljóshært. Þab var víst fyrir eitthvað hálfri annari tugöld (ætli óg megi ekki nota þab orð), ab finskir þióðflokkar, að mig minnir sam- bland af Tavöstum og Kirjálum, lögðu landið undir sig sunnanvert við Helsingjabotn, -— hið núver- andi Eistland. — Sjálflr hurfu þeir upp í þjóðina, sem fyrir var, sem vafalaust var ljóshærð og larjg- höfðuð, en tungu þeirra tók und- irokaða þjóðin upp, að sínu leyti eins og forfeður Rúmena tóku upp. tungur Rómverjanna, sem lögðu landið undir 'sig, svo ab ég nefni þá þjób, sem eftirtektarverð- ast er ab tali dótturmál latín- unnar. En áfram meb sögunal Vib vorum komnir til Narva, höfbum verib alla nóttina á leibinni frá Reval, höfubborg Eistlands, en þangab komum við sjóleiðis frá ^tokkhólmi, og er það ab eins sólahringsferð á gufuskipi. Eistur kalla hðfuðborg«*ína Tallinn, en það kvað þýða Danaborg. pab voru Danir, sem reistu borgina 1219, en þeir áttu þá landlb, Reval hefir mi um 170 þús. íbiía, eö er ein- hver mibaldalegaata borgin í E>.- rópu, eftir því.sern segir í Baedeker. í Reval spurðist ég fyrir um kaup verkalýðsins, og stóríurbaði mig á því, hve lágt það er, enda mun verkalýður Eistlands rétt d'aga fram líöð og meira ekki. Kaupið var fyrif almennan verka- mann 100 eistn sk mörk, en það var að mig minnir, jafnmikið og 60 sænskir aurar! En eins og kunnugt er, er ekki rétt að miða kaup verkamanna eftir gengi myntar þjóðar þeirrar, sem um er að ræða, heldur eftir kaup- getu peninganna í landinu sjálfu. En þetta hundtað marka kaup verkamannanna í Reval er litið betra en það er miðað við gengið; það sA ég, þegar óg fór að spyrjr ast fyrir um verðið á ýmsum vöru- tegundum, Rúgbrauð kostabi til dæmis 27 mörk, 1 Va kg. brauð; smjörið kostaði 250 mörk kg., eggin 10 mötk, kjötið 37 mörk, hvítasykur högginn 62 mörk. Fyiir dagkaupið getur verkamað- urinn í Reval því ekk't einu sinni keypt tvö heilbrauð a'f rúgbrauði, og er þó aðalframleiðsla iandsins rúgur; en hór hjá okkur er verka- kaupið nóg fyrir 9 braubum og þó of lágt. Til þess ab geta keypt pund af smjöri (sem hann þó vit- anlega aldiei getur gert) þyrfti eistneski verkamaðurinn að vinna í 2*/s dag! Af eggjum gæti hann keypt 10, af kjöt.i 6 pund, en af sykri ab eins 3^/4 pd. fyrir dag^ kaupið. Pað er ekki fnrða, þö eist- neski verkamaðurinn og fjölskylda hans nærist aballega á þurru rúg- brauðil Þessi bágu kjör verka- mannanna í Reval eru mjög Hk því, sem þau hafa alt af verið og voru um alt ríki Rússakeisara. Það var áberandi, eftir að ég kom til Rússiands, að bera saman kaup verkamanna og vöruvetðib þar, og er ekki að furðaj þó verkalýð- ur Eistlands sé >hraðfára< í skoð- unum. Annars er rétt að geta þess, ab þar í landi er samfylking, >united front<, sem EDglendingar kalla, >Enhedsfront< á dönsku; það er: kommunistar og social- demokratav vinna í fullri samein- ingu gegn auðvaldinu, eins og við gerum hér á íslandi. Eo það er ilt að halda sér við pöguþrábinn, þegar maður segir ferðasögu, en ég verö að reyna það. Lestin átti að stanza í marg- ar klukkustundir í Narva, svo ég og fleira samfeiðafóik fórum að

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.