Freyr - 15.02.1991, Blaðsíða 24

144 FREYR
4.’91
ingar. Þar má nefna brunatryggingar útihúsa,
tryggingu bústofns og fóðurbirgða, slysatrygg-
ingu bónda og maka auk annarra sem vinna við
búreksturinn, ábyrgðartryggingar auk trygg-
ingargjalda sem koma fram á álagningarseðli.
Vextir og verðbœtur.
Hér er komið að þeim lið framtalsins, sem
mörgum mun reynast erfitt að fylla út, ef um
verðtryggð lán er að ræða. Best er að færa vexti
og verðbætur um leið og skuldir eru færðar á
bls 4. Á kvittun frá Stofnlánadeild eru sýndar
„eftirstöðvar samtals“, sem er skuld í árslok.
Einnig eru sýndir „vextir samtals“, og „vísi-
töluálag samtals“. Það er því aðeins rétt að
greitt sé á réttum tíma. Kvittunin sýnir breyt-
inguna sem orðið hefur frá því síðast var greitt.
Bókfærður vísitölumunur færist eins og vextir.
Bókfærður vísitölumunur er sú upphæð, sem
lánið hefur hækkað um á árinu og er frádrátt-
arbær, (en tekjur eru reiknaðar af skuldum og
eru þær tekjur nefndar ,,tekjufærsla“.) Lán,
sem er stjörnumerkt á kvittun frá Stofnlána-
deild, tilheyrir í sumum tilfellum ekki bú-
rekstrinum, heldur skattframtali og færist þá
þar, en ekki á landbúnaðarframtal. Vextir af
þeim lánum, sem hafa verið tekin út á íbúðar-
hús, færast á skattframtal. Vísitöluhækkun
þessara lána má ekki færa eftir sömu reglu og
hér er lýst, heldur má einungis færa greiddar
vísitöluhækkanir.
Vaxtaaukalán.
Best er að fara eftir kvittunum þó að gjaldagi
sé ekki um áramót. Á kvittunum eru sýndir
vextir og verðbótaþáttur vaxta undir einum
lið, „vextir“, og sú upphæð færist til gjalda.
Vísitölulán.
Á kvittunum frá bankanum koma fram vext-
ir og verðbætur. Leggja þarf saman vexti og
verðbætur og hvort tveggja færist til gjalda.
Áður en lengra er haldið er rétt að geta þess,
að færsla skulda og vaxta á landbúnaðarfram-
tal annars vegar og persónuframtal hins vegar,
getur haft töluverða þýðingu skattalega séð og
meðhöndlun er ekki alveg eins. Lán sem tekin
eru til íbúðarhúsabygginga færast öll á skatt-
framtal en lán sem tekin eru vegna búrekstrar,
færast á landbúnaðarframtal og vextir og lán-
tökukostnaður sömuleiðis. Lán vegna bíla-
kaupa, húsgagnakaupa eða annarra persónu-
legra nota, færast á skattframtal. Vísitölu-
hækkun lána, þ.e. sú upphæð, sem lánin hafa
hækkað um á árinu, færast til gjalda á landbún-
aðarframtali, en sé vísitölulán á skattframtali
færast þar til gjalda aðeins vextir og greidd
vísitölulækkun. Á þessu er mikill munur. Ef
skuldir eru miklar getur það orkað tvímælis
hvort lánið er tekið vegna búrekstrar eða
einkaneyslu, en það verða menn að meta.
Þegar búið er að færa inn skuldir og um leið
vexti og verðbætur á bls. 4 á landbúnaðarfram-
tali, er vaxtadálkurinn lagður saman og upp-
hæðin sett í reitinn: 7.1, vextir og verðbætur af
skuldum vegna búrekstrar, á bls. 3.
Aðrir liðir skýra sig sjálfir að miklu leyti.
Efnahagsyfirlit (sjá mynd).
Eignir 31/12 1989. Fyrst skal byrja á því að
færa inn á dálkinn lengst til hægri „31/12 1989“
af gamla framtalinu á það nýja. í dæminu, sem
hér fylgir, eru veltufjármunir 2.326.847 kr. og
þeir færast einnig neðst á síðuna eins og ör
sýnir. Sama er að segja um skuldir, að þær
færast einnig neðst á síðuna. Mismunur á
veltufjármunum og skuldum myndar „Stofn til
verðbreytingarfærslu“, í þessu dæmi 2.828.049
kr. Þar sem skuldir eru hærri en veltufjármunir
reiknast tekjufærsla. Tekjufærslan er 19,16%
af þessari upphæð eða 541.854 kr. Tekjufærsl-
an færist síðan á á bls. 5 með öðrum niðurstöð-
um af landbúnaðarframtalinu. Ef veltufjár-
munir væru hærri en skuldir, myndaðist gjald-
færsla, en ekki tekjufærsla.
Eignir 31/12 1990.
Veltufjármunir eru í þessu dæmi 2.301.246
kr., sjá mynd. Þeir myndast af birgðum, helm-
ingi matsverðs bústofns, inneign í kaupfélagi
v/bús, inneign í banka og útistandandi skuld-