Freyr - 15.02.1991, Blaðsíða 36

156 FREYR
4.’91
Konungurinn er dáinn - konungurinn lifi
Bjarni E. Guðleifsson á Möðruvöllum dvelst
um þessar mundir í Bodö í Norður-Noregi þar
sem hann starfar við tilraunastöðina á Vá-
gönesi. Bodö er í Norland fylki en það land-
svæði nefndist Hálogaland til forna. Freyr fór
þess á leit við Bjarna að hann sendi blaðinu
pistla um það sem fyrir augu og eyru ber. Hinn
fyrsti fer hér á eftir:
Kóngurinn hér í Noregi er dáinn. Um það bil
samtímis braust úr styrjöld við Persaflóa, blóðbað
var í Litháen og Helkugos hófst. Hér í Noregi
hurfu hins vegar allar þær fréttir í skuggann af
dauða konungs. Sjónvarpsdagskráin fékk alvar-
legri tón og ekki var minnst á Heklu. Ég hefði
aldrei trúað því að dauði konungs gæti haft
jafnmikil áhrif á heila þjóð. Menn voru voteygðir
og alvarlegirog mörg börn voru kjökrandi. Það var
eins og menn héldu að kóngurinn lifði eilíflega,
enda þótt hann væri orðinn gamall og lasburða.
Við íslenskir lýðveldissinar hér í Noregi áttum
erfitt með að skilja þessi viðbrögð norsku þjóðar-
innar. Pólitískt kjörnir menn koma og fara og
vinsældir þeirra vaxa og minnka. En konungurinn
er óumdeildur, hann er sameiningartákn. Og
vissulega eru viðbrögð norskra skólabarna allt
önnur en þau viðbrögð sem mér er sagt að ég hafi
sýnt á barnsaldri. Þá á ég dag nokkurn að hafa
komið óvænt og glaður (bragði heim úr skólanum
og sagt: „Það er frí í skólanum, forsetinn er
dáinn“.
Líklega voru vinsældir Ólafs fimmta Noregs-
konungs meiri en flestra annarra konunga og bar
þar margt til. Hann var alþýðlegur maður tók þátt í
íþróttum á sínum yngri árum, bæði skíðastökki og
siglingum. Sem dæmi um alþýðleik hans get ég
vitnað um eigin reynslu. Ég bæði komst í snert-
ingu við hann og talaði við hann.
Það var á námsárum mínum hér í Noregi fyrir
um 25 árum að ég stofnaði til nánari kynna að
hann en flestir Norðmenn gerðu. Ég fór á leiksýn-
ingu í Osló og kom þá í Ijós að Ólafur konungur
var á þessari sömu sýningu, (en auðvitað sátum
við ekki saman). í hléinu sætti ég lagi í þvögunni
og gekk þétt við konunginn, þannig að vinstri öxl
mín nuddaðist við hann. Mér þótti lengi síðan
sérlega væntum bláköflótta sparijakkann minn er
snert hafði konunginn, en nú er jakkinn farinn
forgörðum.
Og þá er að greina frá viðræðum mínum við
Noregskonung. Það var sumarið eftir, að ég
ásamt skólafélögum mínum stundaði jarðvegs-
rannsóknir í næsta nágrenni við sumarhöll kon-
ungs. Einn morgun var ég ásamt Norðmanni við
rannsóknir í fjallshlíðinni. Kemur þá Ólafur kon-
ungur skyndilega gangandi ásamt hundi sínum
og voru þeir líklega á hefðbundinni morgun-
göngu. Norðmaðurinn sem með mér var missti
andlitið og varð orðlaus, en ég minntist Egils
Skallagrímssonar og annarra djarfra forfeðra
minna sem gengu á konungsfund, sté fram og
ávarpaði Ólaf þessum orðum: „God dag“. Hann
svaraði brosandi og að bragði „Morgen, morgen“,
og lauk þar með samtali mínu við þennan vinsæla
konung Norðmanna.
Konungurinn er dáinn, konungurinn lifir, segja
Norðmenn. Ólafur fimmti er dáinn, Haraldur
fimmti lifir.
Bjarni E. Guðleifsson