Freyr - 01.05.1991, Blaðsíða 25

9.’91
FREYR 385
lllgresi og illgresiseyðing
eftir MagnúsÁgústsson garðyrkjuráðunaut
Nú þegar styttist óðum í vorverkin er ekki úr vegi að rifja upp helstu atriði úr hinu eilífa
stríði gegn illgresi. Helstu tegundir illgresis hér á landi eru haugarfi, krossfífill, hjartaarfi,
njóli og húsapuntur. Auk þessara tegunda eru fjölmargar tegundir sem geta komið upp
sem staðbundið illgresi s.s. hóffífill, túnfífill, gulbrá og skriðsóley.
Til að halda illgresi í skefjum er
nauðsynlegt að þekkja lífsferil og
lífsvenjur þess. Úr töflu 1 má sjá
hvernig helstu tegundir illgresis
fjölga sér. Fyrsta skref í baráttunni
er að koma í veg fyrir fjölgun. Til
þess eru notuð ýmis meðul s.s.
eiturefni sem drepa plöntuna,
reyting og jarðvinnsla Fræ geta
einnig borist eftir öðrum leiðum
s.s. með húsdýraáburði (haugarfi,
blóðarfi og vegarfi).
Reyting er seinleg og vandasöm
aðferð en í sátt við náttúruna.
Túnfífill, klóelfting og húsapuntur
eru vandreytt því fjarlægja verður
allt rótarkerfið ef viðunandi árang-
ur á að nást. Besta leiðin til að
útrýma illgresi með reytingu er að
byrja snemma, áður en plönturnar
eru orðnar miklar um sig og halda
síðan samviskusamlega áfram. Ef
þurrt er og sólskin þegar reytt er,
er minni þörf á að fjarlægja illgres-
ið af vettvangi þar sem það þornar
upp og deyr.
Nýkomið er á markaðinn tæki
sem reytir og mer illgresi og hentar
vel í kál- og rófugarða. Tækið sem
er stór hringlaga nælonbursti teng-
ist aflúrtaki dráttarvélar. Járn-
hlífar umlykja það svæði sem
plönturnar eiga að vera á, burstinn
snýst og reytir og kremur illgresið.
í kartöflugörðum getur hreyk-
ing dregið verulega úr notkun eit-
urefna.
Jarðvinnsla sem aðferð til ill-
gresiseyðingar kemur einkum til
greina þegar undirbúa skal garð-
lönd framtíðarinnar. Varast skyldi
þó að vinna land þar sem njóli,
túnfífill eða túnsúra vaxa, nema
Magnús Ágústsson.
drepa eða fjarlægja rætur jurtanna
fyrst, t.d. með lyfinu Roundup.
Nota skal 1,5-2 kg á ha og úða eða
bleyta plönturnar (til þess fæst
sérstakt tæki sem kallast illgresis-
stafur). Aðeins skyldi framkvæma
þetta ef útlit er fyrir þurrviðri
næsta sólarhring. Æskilegt er að
plönturnar séu sem næst full-
þroska, en ekki farnar að mynda
fræ. Pó er verkunin góð svo fremi
plönturnar séu í góðum vexti. Eftir
2-3 vikur má vinna jarðveginn og
sá eða planta í hann. því að eitur-
efnið brotnar niður í hættuminni
efnasambönd.
Húsapunt, skriðsóley og hóffífil
ætti ekki að tæta niður. Við tæt-
ingu kurlast renglurnar í marga
hluta sem geta myndað nýja ein-
staklinga.
Húsapunt má þó tæta niður þeg-
ar myndast hafa 2-4 blöð, orkan í
renglunum er þá í lágmarki og því
litlar líkur á að þær myndi nýja
einstaklinga. Skriðsóley og hóffífil
er í lagi að tæta niður áður en
renglur hafa myndast. Að öðrum
kosti skyldi nota Roundup eins og
áður er getið.
Tíð jarðvinnsla dregur stórlega
úr fræmyndun illgresis. Ef brjóta á
nýtt eða taka gamalt garðland aft-
ur í notkun er best að plægja landið
og láta liggja í plógstrengjum 1.
árið, herfa eða tæta grunnt
nokkrum sinnum á 2. ári og vinna
síðan og sá eða planta 3. árið. Á
þann hátt ætti illgresi ekki að verða
vandamál nema notaður sé hús-
dýraáburður.
Áður en vikið er að notkun eit-
urefna má geta um aðferð til ill-
gresiseyðingar sem skotið hefur
upp kollinum aftur en það er notk-
un eldvörpu. I nýrri útgáfum er
gasbrennurum komið fyrir í hlífum
(svipuðum og undirvagni garð-
sláttuvéla). Hlífarnar eru síðan
dregnar milli plönturaðanna og
sviðnar þá illgresið sem lendir und-
ir hlífinni. Tæki þessi eru fram-
leidd í ýmsum stærðum bæði
„handknúinn" og til að tengja
dráttarvélum.
Notkun eiturefna. Par sem
heppileg garðlönd eru það tak-
mörkuð að ekki sé unnt að hvíla
landið eða beita sáðskiptum, er
erfitt að komast af án eiturefna.
Sama gildir um upphituð garðlönd
þar sem lagt hefur verið í mikinn
kostnað til jarðvegsupphitunnar.
Það skal ítrekað að öll meðferð
og notkun eiturefna krefst ítrustu
varkárni og fylgja skal nákvæm-