Freyr - 15.10.1991, Blaðsíða 37

Úttekt á BLUP - aðferðinni
BLUP-aðferðin og kenningar dr. Þorvaldar Árnasonar
henta vel f fslenskri hrossarœkt að mati nefndar sem H.í. skipaði
Á fundi hrossarœktarnefndar Búnaðarfélags íslands 18. apríl 1990 bar annar fulltrúi
Félags hrossabœnda í nefndinni, séra Halldór Gunnarsson, fram tillögu um að nefndin
beitti sér fyrir því „að fram fœri hlutlaus og frœðileg úttekt á verkum og kenningum
Þorvaldar Árnasonar, einkum varðandi svonefnda BLUP reikningsaðferð".
Dr. Þorvaldur Árnason skrifaði
búnaðarmálastjóra hinn 1. ágúst
1990 og óskaði þess að verk hans
og kenningar um kynbætur og kyn-
bótamat hrossa yrðu metin af til
þess bærum aðilum og að Búnað-
arfélag íslands beitti sér fyrir því
að slíkt hlutlaust mat færi fram.
Ástæða þessa voru einkum um-
mæli séra Halldórs á fyrrnefndum
fundi 18. apríl um fræði Þorvaldar,
þar sem hann taldi að með þeim
væri vegið að heiðri sínum sem
vísindamanns.
Dr. Þorvaldur Árnason á heima
í Svíþjóð en hefur í nokkur ár verið
faglegur ráðgjafi Búnaðarfélags
íslands um þau efni sem hér um
ræðir og hefur notið fyllsta trausts
félagsins sem fær vísindamaður.
Árið 1986 samdi Búnaðarfélag
íslands við dr. Þorvald um að meta
kynbótagildi íslenskra kynbóta-
hrossa eftir sn BLUP-aðferð og
næstu þrjú ár var unnið eftir þeim
samningi. Eftir það aðstoðaði
hann starfsmenn félagsins við að
vinna úr gögnum og heimilaði að
nota þá þekkingu og tækni sem
hann hafði þróað í grein sinni.
Búnaðarfélag Islands taldi
nauðsynlegt vegna beiðni Þorvald-
ar Árnasonar og gagnrýni þeirrar
sem að ofan greinir að umrædd
fræði yrðu metin vísindalega og
hlutlaust.
Búnaðarfélag íslands og sr.
Halldór Gunnarsson fóru þess á
leit við Háskóla íslands með bréfi
dags. 6. nóv. 1990 að stofnunin
tilnefndi þrjá menn til þess að gera
fræðilega úttekt á notagildi BLUP-
aðferðar við að meta kynbótagildi
hrossa og á verkum og kenningum
dr. Þorvaldar Árnasonar um kyn-
bætur hrossa. Háskólinn benti á þá
dr. Jón Viðar Jónmundsson, bú-
fjárkynbótafræðing, dr. Kjartan
G. Magnússon, dósent og dr.
Magnús B. Jónsson, búfjárkyn-
bótafræðing til að takast þetta við-
fangsefni á hendur. Þremenning-
arnir skiluðu ítarlegri greinargerð
hinn 12. júlí 1991 um málið og í
bréfi frá þeim til Jónasar Jónsson-
ar, búnaðarmálastjóra segir svo
m.a.:
„Með þessari greinargerð teljum
við verki okkar lokið og svo sem
fram kemur í greinargerðinni telj-
um við BLUP-aðferðin henti vel
við þær ræktunaraðstæður sem
ríkja í hrossarækt hér á landi,
kenningar dr. Þorvaldar Árnason-
ar byggðar á traustum vísindaleg-
um grundvelli og hann mjög vel
hæfur til þess að vera faglegur
ráðunautur Búnaðarfélags íslands
á sviði hrossakynbóta".
Enn fremur segir þar sem fjallað
er um vísindalega hæfni Þorvaldar:
„Þ.Á. hefur með margvíslegum
hætti sannað sig sem vísindamaður
á sviði búfjárkynbóta og verið
frumkvöðull um beitingu sérstakr-
ar tölfræði við úrlausn flókinna
líffræðilegra vandamála eins og
bent er á hér að framan. Hann
hefur með hugmyndaauðgi og vís-
indalegum frjóleik auðgað búfjár-
kynbætur sem fræðigrein. Fyrir
verk sín hefur hann hlotið margvís-
lega viðurkenningu og skipað sér á
bekk meðal hæfustu vísindamanna
samtímans innan síns sviðs. Af
þeim greinum sem Þ.Á. hefur birt
ásamt öðrum viðurkenningum og
áðurnefndri umsögn má öllum
hlutlausum aðilum vera ljóst að
þarna fer mikilhæfur vísindamað-
ur. Að draga í efa vísindalega færni
Þ.Á. getur ekki að mati nefndar-
innar stuðst við hlutlaust mat á
þekkingu hans í búfjárkynbótum
og tölfræði samanborið við vit-
neskju samtímans í þessum fræði-
greinum“.
Þorvaldur Árnason starfar
áfram sem faglegur ráðunautur
Búnaðarfélags íslands á sviði
hrossakynbóta og kynbótaaðferða
í hrossarækt.
J.J.D.
Mikilvœgtað
forskólabörn fói nýmjólk
Sænskir barnalæknar telja að „fitu-
hræðsla“ leiði til þess að börn séu
vannærð og hafa áhyggjur af því að
foreldrar þarlendis séu svo hræddir
við fitu að börn þeirra fái ekki
nógu fjölbreytt viðurværi.
Börn þurfa meiri fitu, minna
trefjaefni og prótein, telur dósent
að nafni Mehari Gebre-Medin við
Akademiska sjukhuset í viðtali við
„Dagens Nyheter" í Stokkhólmi.
Þar er talið að forskólabörn þurfi
að fá 35-40% fitu í orkuneyslu og
að þau þurfi nauðsynlega að fá ný-
mjólk. Frá þessu segir í nýjasta hefti
af Nordisk Jordbrugsforskning.