Freyr - 15.11.1991, Blaðsíða 35

22.’91
FREYR 903
Áburðarfrœði
Magnús Óskarsson og Matthías Eggertsson
Útg. Búnaðarfélag íslands
Út er komin 2. útgáfa af Áburð-
arfræði eftir þá Magnús Óskars-
son, kennara á Hvanneyri og
Matthías Eggertsson, ritstjóra
Freys. Eins og segir á bókarkápu
er þetta kennslubók fyrir bænda-
skóla og handbók fyrir bændur.
Fyrsta útgáfa bókarinnar kom út
árið 1978, en hún hefur nú verið
endurskoðuð og nokkuð breytt
fyrir 2. útgáfu. Ný þekking og við-
horf hafa haft áhrif á áburðarfræði
eins og flest annað á þeim 13 árum
sem liðin eru frá úrkomu 1. útgáfu
bókarinnar. Nú er t.d. fjallað
nokkru meira um áhrif áburðar á
umhverfið en áður var.
Útlit bókarinnar er nýtískulegra
og mun skemmtilegra en á 1.
útgáfu. Skýringamyndir Eysteins
Traustasonar skýra ýmislegt betur
en mörg orð.
Meginkaflar bókarinnar eru sjö.
1. Næring jurta, þar sem fjallað
er um efnasamsetningu jurta, hlut-
verk einstakra næringarefna í jurt-
um, efni sem finnast í jurtum en
ekki hefur tekist að sýna fram á að
þau séu nauðsynleg og sum eru
jafnvel skaðleg og efnaskipti milli
plantna og jarðvegs. Einnig er þar
fjallað um helstu lögmál áburðar-
fræði, víxlverkarnir áburðarefna
og fleira í þeim dúr.
2. Tilbúinn áburður. Sá kafli
byrjar á örstuttu sögulegu yfirliti
og m.a. er þar mynd af fyrstu aug-
lýsingu um áburð í íslensku blaði,
en hún birtist í Búnaðarblaðinu
Frey árið 1905. Auglýsandi er Det
danske Gödnings-kompagni. Þá er
fjallað um framleiðsluaðferðir
helstu áburðartegunda eða í hvaða
efnasamböndum helst er að finna
hin ýmsu næringarefni. í lok kafl-
ans er fjallað um notkun tilbúins
áburðar, dreifingu hans, dreifing-
artíma og geymslu.
3. Búfjáráburður og annar
lífrænn áburður. I þessum kafla
fær búfjáráburður svipaða umfjöll-
un og tilbúinn áburður í 2. kafla.
Það er skýrt frá myndun búfjárá-
burðar og þeim atriðum sem geta
haft áhrif á efnamagn í honum.
Búfjáráburður er ekki staðlaður
eins og tilbúinn áburður og því
getur ýmislegt í myndun hans og
geymslu haft áhrif á það hvernig
næringarefni sem í honum eru
nýtast plöntum, þegar hann er bor-
inn á. Um þetta er m.a. fjallað í 3.
kafla.
4. Kölkun jarðvegs. í fjórða
kafla er í stuttu máli lýst hvernig
sýrufar í jarðvegi hefur áhrif á frjó-
semi hans. Ódýrasta og einfaldasta
leiðin til að hækka sýrustig í jarð-
vegi er að bera í hann einhvern
kalkgjafa eins og skeljasand, mal-
aðan þalkstein eða krít.
5. Áhrif áburðar á umhverfið og
heilsu manna og dýra. Hér er í
stuttu máli fjallað um afleiðingar
þess að misnota áburð. Hvaða af-
leiðingar það getur haft á umhverf-
ið og á heilsu manna og dýra.
6. Rannsóknir. í þessum kafla er
aðeins sagt frá því hvernig tilraunir
og athuganir með áburð eru gerðar
og hvernig reynt er að túlka niður-
stöðurnar.
7. Áburðaráætlanir. Pá er fjall-
að um það, hvernig bændur geta
gert áætlun um áburðarnotkun
sína og hvaða áhrif áburðarverð
getur haft á það hversu mikið er
borið á. Hér kemur m.o.ö. hag-
fræðin til sögunnar.
Aftast í bókinni eru svo nokkrir
kaflar sem kallast má handbókar-
efni eins og ýmsar töflur um stuðla
og staðreyndir sem gott er að hafa
á vísum stað til að fletta upp á.
í stuttri kennslubók verður
aldrei allt sem efnið varðar tekið
með og höfundar verða að velja og
hafna hvað skuli rætt, hverju
sleppt og hversu ítarlega skuli farið
í hvert efni. Ég tel að þeim Magn-
úsi og Matthíasi hafi tekist vel í
mati sínu og árangurinn sé bók sem
er góður grunnur til að byggja á.
Útgefandi Áburðarfræðinnar er
Búnaðarfélag íslands, þar sem
bókin er jafnframt á boðstólum.
Óttar Geirsson