Freyr - 15.11.1991, Blaðsíða 37

Kollabúðafundir
Ingibjörg Árnadóttir
Um miðja 19. öld hófst merkurþáttur íathafna- og frelsisþrá íslendinga fyrir atbeina Jóns
Sigurðssonar forseta. Vestfirðingar voru með þeim fyrstu að tileinka sérþá hreyfingu með
því að efna til almennra funda á Kollabúðaeyrum í Þorskafirði og þar rœddu þeir mál sín
til undirbúnings þings við Öxará á Þingvöllum.
Utan af Breiðaflóa bar báta fyrir
hafgolu inn Þorskafjörð og allir
Vestfirðingar mættust nú á Kolla-
búðareyrum í botni Þorskafjarðar,
þar sem forfeður þeirra höfðu
hvert vor endur fyrir löngu átt með
sér þing og skemmtan. Margir
þeirra höfðu aldrei sést fyrr. En nú
voru þeir samankomnir til þess að
ræða um mál þjóðar sinnar og
skapa einhug um ákvarðanir sínar.
Það urðu 80 Vestfirðingar sem
hópuðust í kringum tóftarbrot
Gests spaka Oddleifssonar á Haga
á Barðaströnd árla morguns 18.
júní 1849.
Ekki hafði fundarboðendur
órað fyrir, að í fyrstu atrennu yrðu
svo margir til þess að hlýða kallinu.
Magnús Gíslason, sýslumaður ís-
firðinga, var valinn forseti fundar-
ins, en til vara Ólafur Sívertsen,
prófastur í Flatey. Þeir áttu sam-
kvæmt fundarsköpum að vaka yfir
reglu og siðsemi á fundinum. Á þá
skyldu allir hlýða.
Ritarar voru kjörnir séra Eiríkur
Kúld í Flatey og séra Ólafur E.
Johnsen á Stað á Reykjanesi.
„Lifi þjóðfrelsið. Lifi félagssam-
tök“. Með þessum hvatningarorð-
um hófust „þjóðfundir“ á Kolla-
búðaeyrum, enda voru þá mættir
fulltrúar úr fjórum sýslum.
Árið eftir í öndverðum júní var
uppi fótur og fit á Kollabúðaeyr-
um, því að þangað voru komnir
sjálfboðaliðar víðsvegar að úr
Reykhólasveit til þess að hlaða
upp fundarbúðina.
Fyrir þessum hópi voru: Jón
Bjarnason bóndi Reykhólum,
Ingibjörg Árnadóttir.
Gestur Einarsson hreppstjóri
Hríshóli, Björn Magnússon bóndi
Berufirði og Sumarliði Brandsson
bóndi á Kollabúðum, en sá síðast-
nefndi hafði árið áður sýnt fundar-
mönnum margs konar greiðasemi
og góðvilja.
Hið nýja búð var 30 álna löng, 6
álna beið og tveggja álna há. Til
gamans má rifja það upp að alin er
tvö fet eða 0,6278 m og því hefur
búðin verið tæpir 19 metrar að
lengd, tæpir 4 m að breidd og um
1,25 m á hæð.
Búðin var endurreist á þeim stað
er menn hugðu að fyrr hefði staðið
búð Gests Oddleifssonar.
Svo til í sama mund og búðin
hafði verið hlaðin, var búðarvoðin
flutt yfir Þorskafjarðarheiði en
grindarviðurinn á bátnum utan úr
Breiðafjarðareyjum, svo og timbur
í bekki fyrir fundarmenn að sitja á,
en það hafði orðið að samkomu-
lagi árið áður að Reykhólasveitar-
menn skyldu sjá um tóftarhleðsl-
una, Kristján Ebeneserson Reykj-
arfirði léti vefa tóftarvoðina og Ey-
hreppingar sæju um timbrið er
þyrfti til búðarinnar.
Allir þessir aðilar stóðu við gefin
loforð og verkið fór þeim vel úr
hendi.
Þegar gestir fóru að streyma að,
17. júní 1850, gaf þeim á að líta og
sumir höfðu við orð, er höfðu verið
á Kollabúðafundi árið áður, að
þeir hefðu ekki búist við svo stað-
föstum einhug og góðri samvinnu,
sem bygging búðarinnar vottaði.
Talið er að um 140 manns hafði
komið að Kollabúðum að þessu
sinni. Þar er talið með konur og
unglingar úr nágrenni.
Á meðan á fundinum stóð mátti
sjá um eyrarnar smátjöld, er fund-
armenn höfðu haft með sér að
heiman til þess að hafa vissan
samastað á meðan á fundinum
stóð.
I þetta skipti stóð fundurinn í
þrjá daga. Allir fundarmenn gátu
rúmast í hinni stóru búð með gólf-
fleti sem var um 71 fermetri. Allir
fundarmenn fengu sæti og enginn
þurfti að standa upp á endann,
Eyjamenn höfðu séð fyrir þeim.
Vegna áhrifa frá þessum fund-
um voru víða stofnuð jarðabótafé-
lög, verslunarfélög og ennfremur
samtök um að senda unga menn
utan til verslunarnáms.
Árið 1857 stóð fundurinn í tvo
daga, það er 16. og 17. júní. Mættu
þar meðal annars ýmsir fyrirmenn,