Freyr - 01.12.1991, Blaðsíða 7

23.’91
FREYR 915
RITSTJÓRNARGREIN--------
Endurheimtum ísland úr
álögum
Á síðari árum hafa augu manna hér á
landi verið að opnast betur fyrir því að
hver kynslóð hefur landið að láni og henni
beri að skila því jafngóðu og helst betra til
afkomenda sinna og komandi kynslóða.
Miðað við meðferð annarra þjóða á lönd-
um sínum stöndum við í þessum efnum
bæði vel og illa að vígi eftir því hvaða þætti
er um að ræða.
Við höfum ekki skaðað jarðveginn með
of mikilli notkun áburðar, né notkun eit-
urefna, grunnvatnið er heilnæmt og ríku-
legt víðast hvar og andrúmsloftið mengast
lítið af okkar völdum. ímynd landsins sem
hreins lands stenst hins vegar ekki hvað
varðar frágang sorps og skólps og strendur
landsins eru víða illa útleiknar.
Verst stöndum við að vígi varðandi eyð-
ingu gróðurs og jarðvegs. Ástæður þess
eru margraktar en það segir þó sína sögu
að ástandið er verst þar sem eldvirkni
hefur mótað landið mest, einkum ösku-
fall. Unnt er að mæla viðnám jarðvegs
gegn afli vinds og hefur ekki fundist jarð-
efni sem fýkur jafn auðveldlega og jarð-
vegur af íslenskum uppblásturssvæðum
nema á tunglinu.
Um eyðingu gróðurs og jarðvegs gildir
það sama og um önnur vandamál að vörn
verður ekki snúið í sókn nema þekking,
tækni, bolmagn og vilji sé fyrir hendi til
þess. Á það skorti lengi vel að öll þau
skilyrði væru uppfyllt.
Margt ber að þeim brunni að hér sé
breyting að verða á. Vilji fyrir því að bæta
fyrir það sem miður hefur farið í sambúð
við landið er nú sterkur. Þekking á eðli
gróður- og landeyðingarinnar er að taka
stakkaskiptum. Gagnkvæmar fullyrðingar
og ásakanir stuðningsmanna og andstæð-
inga sauðkindarinnar heyra nú að mestu
sögunni til, en áratugalöng umræða þess-
ara aðila var efnislega þröng og bar ekki í
sér jákvæða lausn.
Sú tækni að taka ljósmyndir úr flugvél-
um eða gervihnöttum hefur gert það kleift
að ná höndum um umfang gróður- og
jarðvegseyðingarinnar og að komast að
því hvar víglína eyðingaraflanna liggur.
Þar með er unnt að beita tiltæku afli til
varnar þar sem það gerir mest gagn.
Margháttuð hjálpartækni eru nú til
reiðu í baráttunni. Áburðarflug hefur
lengi verið stundað en nú beinist athygli
meira að aðgerðum á staðnum eftir að
frærækt og fræsöfnun til landgræðslu hefur
stóraukist og nýjar tegundir uppgræðslu-
jurta hafa komið til sögunar. Mikill tækja-
kostur er nú til í sveitum sem kemur að
gagni við uppgræðslustörf.
Síðast en ekki síst ber að nefna að um
þessar mundir er að myndast breið sam-
staða um átak í landgræðslumálum. Til
skamms tíma kom langmestur hluti
fjármagns til þessa málaflokks úr ríkis-
sjóði. Hlutur hans hlýtur áfram að vega
þyngst en fjármunir koma nú úr fleiri
áttum. Þar á stærstan hlut söfnun sem
hlaut nafnið „Átak í landgræðslu“, undir
forystu Árna Gestssonar, forstjóra Glóbus
hf. En fleira er styrkur en bein fjárfram-
lög. Fyrirtæki gefa vörur og þjónustu sína
og það sem mest er um vert er að almenn-
ingur og félagasamtök leggja fram krafta
sína. Skógræktarfélag íslands hefur beitt
Frh. á bls. 934.