Freyr - 01.12.1991, Blaðsíða 19

23.’91
FREYR 927
Sáning og uppeldi á
gúrkum, tómötum og papriku
Fyrri hluti
eftir Garðar R. Árnason
1. Frœ
a. Gúrkur. Gúrkufrœ er stórt og eru um 30-40 frœ í hverju grammi. Þau spíra yfirleitt vel,
með 90-95% spírun og halda spírunarmœtti sínum í 3-4 ár. Einungis œtti að sá góðum
og óskemmdum frœjum. Ekki er óalgengt að flokka þurfi um 6-7% af frœjunum burtu.
Þrátt fyrir góða flokkun fræj-
anna við sáningu, verður að gera
ráð fyrir einhverjum afföllum (t.d.
um 10-13%), þar sem sum fræin
spíra ekki og önnur gefa veikburða
plöntur. í heild má oft reikna með
um 25 góðum plöntum úr einu
grammi af fræjum.
b. Tómatar. í einu grammi eru
um 200-300 fræ. Þau spíra venju-
lega vel, með 93-98% spírun og
halda þau spírunarmætti sínum í
allt að 5 ár. Ætíð verður að gera
ráð fyrir einhverjum afföllum, þar
sem sum fræin spíra ekki og önnur
gefa veikburða plöntur. I heild má
oft reikna með um 150-200 góðum
plöntum úr einu grammi af fræj-
um.
c. Paprika. Fræið er svipað og
tómatafræ í útliti, en það er stærra
og svolítið sléttara. í einu grammi
eru um 110-130 fræ. Fræin inni-
halda mikið af olíum og geta þau
haldið spíurnarmætti sínum í 3-4
ár. Ætíð verður að gera ráð fyrir
einhverjum afföllum, þar sem sum
fræin spíra ekki og önnur gefa
veikburða plöntur. I heild má oft
reikna með um 80-100 góðum
plöntum úr einu grammi af fræj-
um.
2. Sáning
Ýmist er dreifsáð í bakka, litlar
hvítmosatöflur (Sphagnum) t.d.
Jiffy 7, litla potta, steinullarkubba
(t.d. 85x85x75 mm) eða beint í 12
Garðar R. Árnason.
cm potta. Ef sáð er í steinull-
arkubba, þarf að vökva þá áður vel
upp með veikri áburðarlausn
(leiðnitala 1,7-1,8 og sýrustig um
5,0). Þegarræktunin á að fara fram
í steinull er best að sá í steinull-
arkubba, en ef hún á að fara fram í
vikri tel ég heppilegast að sá í vikur
eða torfmold. Einstaka garðyrkju-
menn dreifsá í bakka, sem er í
sjálfu sér nothæf aðferð, en þá er
ekki hægt að koma í veg fyrir meiri
eða minni rótarskemmdir við
dreifsetningu eða pottun. Draga
mætti úr rótarskemmdunum með
því að sá fræjunum með ákveðnu
millibili (t.d. 3x3 cm) í bakkana í
stað þess að dreifsá. Að lokinni
sáningu er fræið hulið með 0,5 cm
sand- eða vikurlagi, eða 1 cm torf-
moldarlagi, vökvað varlega og
plast breitt yfir sáninguna.
a. Gúrkur. Sökum þess hve við-
kvæmt rótarkerfi plantnanna er, er
ekki ráðlegt að dreifsá í bakka.
3. Spírun
Æskilegt er að fræin spíri bæði sem
fljótast og sem jafnast, m.a. til að
draga úr hættunni á sjúkdómum.
a. Gúrkur. Heppilegur spírun-
arhiti er hár, eða 26-28 °C, bæði í
rótarbeðnum og lofti, og spíra fræ-
in þá á um 40-50 klst. Spírunarhit-
inn ætti aldrei að fara undir 20 °C.
b. Tómatar. Heppilegur spírun-
arhiti er 22-24 °C, bæði í rótar-
beðnum og lofti, og spíra fræin þá á
4-5 dögum. Of hár spírunarhiti
eykur hættuna á „jólatrjám".
c. Paprika. Heppilegur spírun-
arhiti er hár, eða 24-25 °C, bæði í
rótarbeðnum og lofti, allan sólar-
hringinn og spíra fræin þá á um 8-
10 dögum.
4. Pottun
Mikilvægt er að draga ekki um of
að potta plöntunum í stærri potta,
þ.e.a.s. ef ekki var sáð beint í 12
cm potta. Ef sáð var í hvítmosatöfl-
ur eða steinullarkubba, mætti
miða við að potta plöntunum um
leið og ræturnar byrja að vaxa út úr
þeim (oft eftir um 1-2 vikur frá