Freyr - 01.12.1991, Blaðsíða 22

930 FREYR
23.'91
til fullnustu, verður samtímis að
gefa C02.
a. Gúrkur. Lýsingin þyrfti að
hefjast um leið og kímblöðin koma
upp og henni haldið út uppeldið.
Gott er að lýsa plönturnar allan
sólarhringinn fyrstu 3-4 dagana, en
síðan í 18 klst. á sólarhring. í
dimmviðri ætti að lýsa plönturnar
líka að deginum.
b. Tómatar og paprika. Lýsingin
þyrfti að hefjast um leið og kím-
blöðin koma upp og er henni hald-
ið út uppeldið. Til að fá þéttari
plöntur er gott að lýsa allan sólar-
hringinn fyrstu 2 sólarhringana.
Að þeim tíma liðnum er lýsingin
minnkuð í 18 klst. á sólarhring, því
að bæði tómata- og paprikuplöntur
verða að fá a.m.k. 6 klst. myrkur á
sólarhring, ella koma upp blað-
skemmdir (gulyrjótt blöð - a.m.k. í
tómötum). Hvenær sólarhringsins
lýst er, skiptir ekki megin máli, svo
fremi að plönturnar fái a.m.k. 6
klst. myrkur. í dimmviðri ætti að
lýsa plönturnar líka að deginum.
8 Koltvísýringsgjöf
í uppeldi hefur gefið mjög góða
raun að gefa C02 frá og með
spírun, þar sem plönturnar verða
þróttmeiri og ná sér betur á strik
eftir útplöntun, m.a. vegna þess að
plönturnar hafa stærri „nestis-
pakka“ með sér út í gróðurhúsið.
Uppeldið er yfirleitt á dimmum og
köldum árstíma, þannig að lítið
sem ekkert þarf að lofta, yfirleitt
eru margar plöntur á m2 og nýtist
gjöfin því vel, auk þess sem ungar
plöntur bregðast betur við koltví-
sýringsgjöf en gamlar. Með C02
gjöf verður birtunýting plantnanna
mun betri og án slíkrar gjafar kem-
ur lýsingarbúnaðurinn ekki að full-
um notum.
Algengt er að ráðlagður C02
styrkleiki í uppeldi sé 800 ppm, frá
og með kímblaðastiginu. Að mínu
mati er stór spurning hvort það
borgi sig að gefa svo mikið og efast
ég um að hagkvæmt sé að gefa
meira en 600 ppm. C02 er yfirleitt
gefinn frá og með sólarupprás (eða
Um framkvœmd nýs búvörusamnings.
Frh. afbls. 931.
framleiða yfir 80% greiðslumarks
og seldu innan við 25% af sínum
framleiðslurétti við fyrri hluta að-
lögunar. Ljóst er þó að búast má
við að nokkur ásókn muni verða í
miðlun sauðfjár milli manna til
nýtingar greiðslumarks, og verði
það látið viðgangast skapast ekki
mikið svigrúm til greiðslumarks-
viðbótar.
Litlar líkur eru því á að unnt
verði að taka við til sölu á innan-
landsmarkaði eða heimtöku á
komandi hausti kindakjöt umfram
það magn sem núverandi fullvirð-
isréttur einstakra framleiðenda að
lokinni fyrri niðurfærslu mælir í
kflóum.
Hvað gera bœndur nú?
Þar sem greiddar verða fullar bein-
ar greiðslur þótt aðeins séu fram-
leidd 80% af greiðslumarki við-
komandi er nú ekki sama keppi-
kefli og áður að fullnýta heimildir
til innleggs.
Því hljóta bændur nú í meira
mæli en áður að vega og meta
framleiðslukostnað við síðustu
kjötkflóin. Þá kemur fyrst til skoð-
unar hvort hugsanlegt sé að spara
tilkostnað með því að seinka burði
á komandi vori. Með því móti geta
margir bændur sparað fóðrunar-
kostnað að vori og minni vorbeit á
tún getur einnig leitt til auðveldari
heyöflunar. Pá má einnig leiða
líkur að því að skemmri innistaða
lambfjár og minni beit í þröngum
túnhólfum dragi úr líkum á stíu-
skjögri, flosnýrnaveiki, ormasmiti,
hníslastótt og jafnvel lambablóð-
sótt. Líkur benda einnig til að
yngri lömb við slátrun lendi síður í
þá gæðaflokka sem verðfelldir eru
vegna of mikillar fitu. Þá kemur
einnig til álita að hafa gemlinga
gelda sem sparar fóður bæði geml-
lýsing hefst) og fram að 2 klst. fyrir
myrkur.
Þó svo að plönturnar megi aldrei
líða vatnsskort í uppeldi, er það
sérstaklega mikilvægt þegar gefinn
er C02. Plönturnar loka þá
loftaugunum og taka því ekki upp
C02 og væri koltvísýringsgjöfin því
til einskis.
Skemmdir á plöntum geta kom-
ið fyrir, jafnvel þó svo að gefinn sé
hreinn C02, þegar gefið er of mik-
ið. Hætta er á skemmdum þegar
styrkurinn er kominn í 3000 ppm,
einkum við léleg birtuskilyrði.
Þegar styrkleikinn er orðinn of
hár, loka plönturnar loftaugunum,
útgufunin hættir og þar með kæling
plantnanna. Skemmdirnar lýsa sér
því sem blaðsviðnun.
Ef koltvísýringsgjöfinni er ekki
stjórnað eftir mæli, er mjög erfitt
að stjórna henni nákvæmlega. Sem
grófa viðmiðun, má reikna með að
lg af C02 á m: á klst. hækki styrk-
leikann um 150 ppm.
ingsárið og raunar næsta ár einnig.
Af framanskráðu má ljóst vera
að mörg álitamál eru varðandi
framkvæmd aðlögunar sauðfjár-
framleiðslu að innanlandsmark-
aði. Sú aðlögun tekst tæpast nema
bændur nái innbyrðis sæmilegu
samkomulagi um hvernig að skuli
staðið og vinni að heilindum sam-
eininlega að því markmiði. Náist
sú samstaða ekki er næsta víst að
auðvelt getur verið að brjóta niður
það kerfi sem reynt er nú að byggja
upp-
Ari Teitsson á sœti í Framkvcemdanefnd
búvörusamninga.