Freyr - 01.12.1991, Blaðsíða 23

23.'91
FREYR 931
Um framkvœmd nýs
búvörusamnings
Ari Teitsson
Það hefur ekki farið fram hjá bœndum að erfitt er að aðlaga sauðfjárframleiðslu að
innanlandsmarkaði og það hefur áhrif á alla sauðfjárframleiðendur landsins.
Þau markmið voru sett við samn-
ingagerðina að fækka sauðfé það
mikið að útflutningur dilkakjöts
yrði lítill sem enginn, enda stuðn-
ingi ríkisvaldsins við útflutning
kjötsins hætt þegar lokið yrði út-
flutningi vegna slátrunar 1991 og
birgðastaða í lok verðlagsársins
orðin viðunandi (500 tonn).
Framleiðsla sauðfjárafurða
haustið 1992 og komandi ár verður
því á ábyrgð sauðfjárbænda og lítill
ávinningur fyrir þá að framleiða
meira en líkur eru á að seljist á
viðkomandi verðlagsári.
Ljóst er þó að með stuðningi
ríkisvaldsins mun verða að flytja út
þá framleiðslu sem leiðir af fækkun
sauðfjár haustið 1992 og af tíma-
bundinni ábyrgð Framleiðnisjóðs
vegna mismunandi skerðingar
milli búmarkssvæða.
Fyrri hluti aðlögunar.
Ljóst var þegar við gerð búvöru-
samnings í upphafi árs 1991 að ekki
væri þörf á að færa samanlagðar
framleiðsluheimildir framleiðenda
á árinu 1992 niður í áætlaðan inn-
anlandsmarkað verðlagsárið 1992-
1993.
Petta byggðist á lítilli nýtingu
framleiðsluheimilda hjá þeim sem
eru að hefja framleiðslu á ný að
loknu fjárleysi vegna niðurskurðar
af völdum riðuveiki eða vegna
samninga við Framleiðnisjóð land-
búnaðarins um tímabundna leigu
fullvirðisréttar. Pví var áætlað að
við fyrrihluta aðlögunar væri nægj-
anlegt að ná með kaupum og nið-
urfærslu nálægt helmingi þess sem
talið var þurfa í heild. Jafnframt er
Ari Teitsson.
ljóst að það greiðslumark sem gef-
ið verður út vegna haustinnleggs
1992 verður reiknað með öðrum
hætti en síðari ár og gildir því ein-
ungis í því millibilsástandi sem
ríkir árið 1992.
Staðan að lokinni fyrri
niðurfœrslu.
Ekki munu liggja fyrir nákvæmar
tölur um ásetning sauðfjár á þessu
hausti fyrr en í fyrsta lagi um kom-
andi áramót. Líkur benda þó til að
fé hafi fækkað minna en að var
stefnt og vænta megi um 8.900
tonna framleiðslu haustið 1992.
Áætlanir gera hins vegar ráð fyr-
ir að markaður sé fyrir um 8.600
tonn, sé heimtekið kjöt úr slátur-
húsi talið með. Því má ætla að
fækka hefði þurft nokkru meira en
gert var.
Annað vandamál sem við blasir
er að sá fullvirðisréttur sem er laus
til framleiðslu og skapar rétt til
greiðslumarks 1992 virðist vera
nálægt 9.400 tonn. Á bak við
nokkurn hluta þess réttar er ekki
bústofn til framleiðslu þeirra 80%
af greiðslumarki sem samkvæmt
búvörusamningi gefa rétt til fullra
beinna greiðslna. Pví virðist óhjá-
kvæmilegt að gera ákveðnar lág-
markskröfur um bústofnseign við
ákvörðun greiðslumarks einstakra
framleiðenda vegna framleiðslu
1992.
Samkvæmt þeim upplýsingum
sem fyrir liggja má því búast við að
það greiðslumark sem ákvarða
verður í upphafi vegna framleiðslu
ársins 1992 verði á bilinu 94-98%
af þeim fullvirðisrétti sem viðkom-
andi fremleiðendur hafa að lokinni
fyrri niðurgreiðslu. Er þá meðtal-
inn sá réttur sem gert er ráð fyrir að
framleiðendur fái út á heimtöku úr
sláturhúsi en ekki hefur enn verið
ákveðið á hvern hátt þeim rétti
verður skipt milli manna né hvern-
ig hann verður nýttur.
Rétt er þó að taka fram að þeir
sem selt hafa 25% eða meira af
sínum fullvirðisrétti hljóta að fá
greiðslumark 1992 sem er jafnt
fullvirðisrétti þeirra nú, enda
ákveðið í búvörusamningi að þeir
sættu ekki frekari skerðingu.
Nú má gera ráð fyrir að ekki
framleiði allir upp í 80% af
greiðslumarki sínu og þyrfti að
nýta þá fjármuni sem við það spar-
ast til að skapa hlutfallslega
greiðslumarksviðbót til þeirra sem
Frh. á bls. 930.