Freyr - 01.12.1991, Blaðsíða 24

932 FREYR
23.’91
Tún íýmsum löndum
eftir Óttar Geirsson
Grasrœkt er allverulegur liður í jarðrœkt víða um lönd, jafnvel hjá þjóðum sem við
íslendingar lítum gjarnan á sem akuryrkjuþjóðir. Ef skoðaðar eru tölur yfir stœrð túna í
ýmsum löndum virðist eitthvað vera bogið við þœr í fljótu bragði.
Við nánari athugun kemur í Ijós að
það er töluvert á reiki einkum milli
landa, en jafnvel líka milli ein-
stakra höfunda í hverju landi, hvað
er kallað tún og hvað ekki. Á t.d.
að kalla graslendi sem hefur verið
notað til beitar frá aldaöðli og á
síðari tímum hefur verið borið á
það, sumt árlega en annað bara
endrum og eins, tún eða ekki. Og
ekki verður vandinn minni við að
ákveða túnstærð, þegar sáðskipta-
tún eru annars vegar því að þau eru
misstór frá einu ári til annars. í
sáðskiptum er gras oft ræktað í 1-2
ár rnilli annarra nytjajurta s.s.
rótarávaxta og korns, en stundum í
6-8 ár eða jafnvel lengur. Eitt árið
getur tiltölulega lítill hluti akur-
lendisins verið með grasi en annað
óvenju mikið.
Ekki er til nein viðurkennd skil-
Óttar Geirsson.
greining á því hvað telst tún eða
hvað sáðskiptatún og hvað gamalt
eða varanlegt tún. Muninn á
sáðskiptatúni og varanlegu túni
mætti rniða við eitthvert árabil,
t.d. að öll tún sem eru eldri en 10
ára skuli ekki telja sáðskiptatún,
en það mætti líka telja það gamalt
eða varanlegt tún, þegar allt eða
nær allt sáðgresi er horfið úr túninu
en náttúrulegur gróður kominn í
staðinn.
Endurunnintún.
Það hefur oft verið umdeilt hvort
hagkvæmara sé að afla fóðurs af
túnurn sem ætlað er að standa
fremur stuttan tíma eða túnum
sem látin eru óhreyfð eins lengi og
þau gefa af sér einhverja uppskeru.
I fyrra tilvikinu er reynt að hafa
allar aðstæður sem bestar og borið
mikið á, en minna hugsað um end-
ingu grasanna. Með öðrum orðum
grösin eru „keyrð í botn" og látin
gefa eins mikið og hægt er, en þá
endast þau ekki nema í eitt eða tvö
ár. Þá verður að vinna landið að
nýju og sá í það aftur.
Um síðustu aldamót var mestur
hluti af heyfeng bænda í Evrópu
tekinn af náttúrulegu graslendi. Til
viðbótar kom hey af graslendi sem
var notað í sáðskiptum við akur-
jurtir til að vinna gegn ýmsum
vandkvæðum, sem eru því samfara
að rækta sömu tegund akurjurta í
sama landi árum saman.
Um 1920 vaknaði mikill áhugi
bænda á Englandi á að nota gras
blandað rauðsmára í 1 til 2 ár í
sáðskiptum. Þessi áhugi leiddi til
þess að fram komu uppskerumiklir
grasstofnar jafnframt því sem
notkun tilbúins áburðar jókst.
Þessi ræktunaraðferð varð til þess
Hér er enginn vafi áþvíhvað er tún og hvað ekki. Úr Hrútafirði. Ljósm. Ártii
Snœbjörnsson.