Freyr - 01.12.1991, Blaðsíða 26

934 FREYR
23.’91
Danmörk. Graslendi á árbökk-
um og með lækjum er það sem
kalla mætti gömul tún í Dan-
rnörku. Pau eru mest notuð til
beitar en einnig eru þau stundum
slegin. Anr.ars er mestur hluti
graslendis í Danmörku liður í
sáðskiptum. Gömul tún eða varan-
leg eru talin vera 220.000 ha, en
sáðskiptatún 252.000 ha. Reiknað
er með að 3870 FE fáist af ha í
gömlu túni en 6810 FE í sáðskipta-
túni.
Finnland. Graslendi í skógum
var áður fyrr aðalbeitiland
finnskra bænda, en ræktað beiti-
land hefur aldrei verið mikið. Nú
er talið að 50.000 ha geti talist
varanleg eða tömul tún. Annað
ræktað graslendi er liður í
sáðskiptum.
Skotland. Þar er um 70% af bú-
skaparlandi ógirt beitiland sem
sjaldan eða aldrei er endurnýjað
með vinnslu og sáningu. Af gras-
lendi á girtu heimalandi var u.þ.b.
60% eldra en 5 ára árið 1988 og
hlutur gamalla túna fer vaxandi. A
sáðskiptatún eru oft borin um 350
kg af köfnunarefni á ha, en á beiti-
lönd milli 50 og 100 kg á ha.
Holland. Hollendingar gera eng-
an greinarmun á túnum eftir aldri.
Næstum öll tún sem unnin eru upp,
en það eru 10-15% af túnstærðinni
árlega (móti tæplega 1% hér á
landi) eru hugsuð sem varanleg tún
þegar sáð er í þau. ígrasfræblönd-
urnar eru notaðar fáar tegundir og
smári er ekki alltaf hafður með
enda er köfnunarefnisnotkun mik-
il eða urn 300 kg að meðaltali á ha.
Sviss. Þar eru gömul tún í háveg-
um liöfð. Urn það bil 1/4 landsins
er ræktaður og af ræktunarlandinu
eru u.þ.b. 60% gömul tún. í þeim
sveitum sem hæst liggja er allt
ræktunarland göntul tún. Flest
þessara gömlu túna eru aldrei end-
urunnin en stundum er reynt að
breyta gróðri með sáningu í óunnið
land. Köfnunarefnisnotkun er í
hófi,svipuðeðae.t.v. heldurmeiri
en almennt hér á landi eða 120-180
kg á ha. Svisslendingar vilja hafa
fjölbreyttan gróður í túnum sínunt,
helst að um 60% af gróðrinum séu
grös, 10-20% smári og 20-30%
aðrar tvíkímblaða jurtir.
Óttar Geirsson er jarðrœktarráðunautur
hjá Búnaðarfélagi íslands.
Sauðfé sem
„próteinverksmiðjur"
er markmið vísindamanna við
Anirnal Physiology and Genetics
Research Institute í Edinborg.
Hefur þeim heppnast með gena-
tilfærslum að fá mýs til að fram-
leiða mikilvægt prótein sem beitt
er við að lækna lungnaþembu. Vís-
indamanninum John Clark hefur
líka tekist að fá kindur til að mynda
prótein sem notað er við dreyra-
sýki.
„Ny Teknik“ greinir líka svo frá
að fyrirtækið Transgenetic Science
í Bandaríkjunum framleiði nú
vaxtarhormóna fyrir menn úr
músamjólk og reyni að brúka
kanínur til hins sama til þess að
lækka kostnað. Við þetta er beitt
gen-splæstum bakteríum.
r RITSTJÓRNARGREIN
Endurheimtum ísland úr álögum.
Frh. afbls. 915.
sér fyrir átaki um Landgræðsluskóga,
Lfngmennafélag íslands hefur hrundið af
stað verkefninu „Fósturbörn UMFI“, þar
sem jöfnum höndum er sinnt uppgræðslu
og hreinsun.
Hér má einnig minna á hlut bænda sem
eiga og ráða yfir miklu landi og hafa
framfæri sitt af því að það skili afrakstri.
Þeim stendur það næst að gróður og jarð-
vegur eyðist ekki heldur endurheimtist.
Með breytingum á búskaparháttum er
stefnt að því að þeir starfi að landgræðslu í
vaxandi mæli. Auk þess sem þeirra eru
hægust heimatökin getur sú vinna sem
þeim stendur þar til boða riðið baggamun-
inn að þeir þurfi ekki að bregða búi.
Hér hefur verið stiklað á stóru. Fram
hefur komið hjá Sveini Runólfssyni land-
græðslustjóra að Landgræðsla ríkisins hafi
sett það mark að gróðureyðing hér á landi
verði stöðvuð fyrir nk. aldamót, árið 2000.
Æskilegt væri að unnt væri að sameina
þjóðina um slíkt jákvætt markmið og slá
með því á hina stríðu umræðu um þrönga
hagsmunagæslu sem yfirgnæfir þjóðfélags-
umræðuna og beina kröftum að því að
eindurheimta úr álögum sameign þjóðar-
innar allrar, landið sjálft.
M.E.