Freyr - 01.12.1991, Blaðsíða 38

Gúmmímottur
Þóra Regína Þórarinsdóttir
Algengt er að liða-, legg- og klaufskaðar hrjái kýr. í alvarlegum tilfellum geta sár og
bólgur leitt til helti. Einnig eru júgurbólga og ýmsar júgursýkingar algengar. Kýr eru á
bás allan veturinn sem og hluta sumars. Því er mjög mikilvœgt að aðbúnaður í básum
sé sem bestur. Hér skiptir gólfefnið miklu máli. Með góðu gólfefni má draga úr
fyrrnefndum skaða og auka vellíðan kýrinnar.
Gólfefni - kröfur
Kröfur sem gerðar eru til gólfefna í
básum eru miklar. Kúnni á að líða
vel á því. Það þarf því að vera
mjúkt, stamt og einangrandi. Það á
að vera endingargott, þar með
talið að þola mikið punktálag,
mjólkursýrur, þvag og efni sem
notuð eru við þrif. Auðvelt þarf að
vera að halda því hreinu. Síðast en
ekki síst verður verðið að vera
hagkvæmt, bæði hvað varðar inn-
kaup, lagningu og viðhald.
Draumagólfefni kýrinnar
LBT í Svíþjóð (Lantbrukets
byggnadsteknik) rannsakaði í sam-
vinnu við FAL Braunschweig í
Þýskalandi hvaða gólfefni kúnum
líkaði best. Rannsóknin fór þannig
fram að kýrnar gengu lausar og
gátu valið sér mismunandi gólfefni
til að vera á. Niðurstaðan var í
stuttu máli sú að því mýkra sem
undirlagið var því betra þótti það.
Undartekningarlaust þótti kúm
best að vera á bás sem í var þykkt
lag af lausu efni er lagðist að
skrokknum, svo sem sag og
hálmur. Og undantekningarlaust
forðuðust þær kalt og hart steypu-
gólf.
Gólfefni - eiginleikar
Til er mikill fjöldi mismunandi
gólfefni sem hvert hefur sína kosti
og galla. Þessum gólfefnum er hér
skipt í fjóra flokka eftir eiginleik-
um.
a) Hart gólfefni, svo sem stein-
steypa og ýmsar harðar plötur.
Hörð gólfefni eru yfirleitt end-
ingargóð og þægileg í þrifum.
Gallinn við þau er sá að þau eru
hörð, köld og hál. Á slíkum
gólfum er hætta á að kýr skadd-
ist.
b) Laust efni, svo sem hálmur og
sag.
Kýr eru mjög hrifnar af lausu
efni. Þau eru einangrandi,
mjúk og stöm. En þetta er
nokkuð dýr lausn, m.a. af því
að mikið geymslurými þarf
undir það og tímafrekt er að
skipta um það.
c) Gúmmímottur. Pær eru end-
ingargóðar og stamar. Einangr-
unargildið og mýktin er í með-
allagi. Pær eru þægilegar í þrif-
um og lagningu.
d) Lagskiptar mottur, þ.e. mottur
samsettar úr nokkrum mismun-
andi lögum plast- og gúmmí-
efna. Algengt er að miðju lagið
sé mjúkur hlaupkendur kjarni.
Hin ýmsu lög marglaga mott-
anna gera þær mýkri og meira
einangrandi en gúmmímott-
urnar. En ending þeirra er mun
slakari.
í töflu 1 má sjá niðurstöður úr
samanburðarannsóknum sem
LBT gerði á ýmsum gólfefnum.
Tafla 1. Samanburður ó gólfteppum í fjósbós.
Mýkt Viðnám Varma- heldni Ending Þrif Lagn- ing Heilsa Verð
Steypa Polyuretan- 1 2-3 2 4 3 3 2
plötur 2 2-3 2+ 4 4 2 2 2
UBO 3 4 3 5 4+ 5 3 2
Cylinder Hálmur, 3+ 4 3 5? 4+ 5 3 2
2-3 kg 4-5 4 5 - - - 4 3-4
Frelén 4 4 5 1 3 5 4 4
Kokos 5 3 5 3 4 3 4 2
UBO og Cylinder eru gúmmímottur en Frelén og Kokos eru marglaga mottur.
GV mottur.