Alþýðublaðið - 04.01.1924, Blaðsíða 1

Alþýðublaðið - 04.01.1924, Blaðsíða 1
*#*$*,'.»» OefidHt af -^ijiýaufioklmam 1924 Föstudaginn 4. janúar. 3. tölublað. „Atengi, trnarnrögoo.tl" Undir þessari fyrirsögn hefir einhver= burgeisanna, sem trúa á áfengið, látið einhverja þernu >Morgunblaðsins< skriía óttalega iávísiega grein í blaðið í gær. Hvers eðlis innrætið er, sem greinin er sprottin af, má marka á því, að orðfærið er elnna lík- ast og hjá Magnúsi dósent. Tíl- efnið er láttð vera eins og fyrri daginn umhyggi'a fyrir trúar- brögðunum, en mun í raun réttri vera það, að vikubiað í Kaup- mannahötn, sem nýfarið er að koma út og heltir >Pressen<, fletti nýlega all-óþyrmllega ofan af hræsninni { brennivínsmanna- íélagi þar, sem heltir >Den personlige Friheds Værn<, og það hefir komið vlð áfengiselskt hjartað í aðstandendum >Morg- unblaðsins< og komið þeim til reka hornin í þetta blað. Um þetta getur það ekki né hitt. að blaðið >Pressen< er gefið út af stúdentafélagi, sem heitir >Det Ny Studenter-Samlund< og er stotnað af róttækum jafnaðar- monnum úr hópi mentamanna, sém leiddist aðgerðarleysið, værðin og drykkjuskapurinn í gamla stúdentafélaginu, og er því varla von, að það sé í miklu áliti hjá burgeisunum. En þar sem vikið er í þessari grein að afstöðu jafnaðarmanna til trúarbragðanna væntanlega vegna þess, að bæjarstjórnar- kosningar eru í aðsigi,- og því beint að Alþýðublaðinu, að þaö hafi ekki skýrt rétt M henni, þá skal enn, svo sem oft hofir verið gert áður, bent á það, að feað er einróma álit allra jafn- aðarmanna um allan heim, að trúarbrögöin séu og eigl að vera einkamál manna, sem þegnfé- lagið eigi að láta afskiftalaus, og að í þeirra augum fer það glæpi næst að beitai t. d. kristin- dóminum sem akneyti fyrlr guH- kerru Mammons. Annars skal við tækifæri tekinn upp í blaðið hafli úr ræðu eftir F. J. Borg- bjerg, ritstjóra >Sotial-Demo- kraten< í Kaupmannshöfn, sem hann hefir nýlega haldið um þetta mál. Hann er guðfræðing- ur að lærdómi, og má því ætla, að hann h«fi ait eins mikið Vit á málinu ogleyntíar-guðfræðingar >Morgunbiaðsins<, sem vitanlega eru að eins óvaldir hræsnarar, sem allir heiðarlegir menn, hvort sem eru trúaðir eða vantrúaðir, hafa sameiginlega andstygð á. Alt er, þá þrent er, og tll þess að ekkert sé eftir skilið, skal vikið að vaðlinum i grein- inni um >sósíalista< og >kom- múnista<, þar sem látið er svo, sem um tvo flokka sé að ræða, og ataráriðandi sé að vita. hvor- um þeirra jatnaðarmenn hér íyigi. Ritstjóri >Alþýðublaðsins< hygg- ur. að hann hafi etns mikla þekkingu á jafnaðarstetnunni og hver annar maður hér a landi og margfalt meira en blekbull- arar >Morgunblaðsins<, og skal hann þó hreinskilnislega játa, að hann veit ekki betur en að orðin >socialist< og >communist< og >socialism< og >communism< séu tvenn útlend notn á því sama, á sinn hátt eins og >burgeisar< og >Moggadót< eru nofn á hinu sama. Til sonnunar þessu má geta þess, að ávarpið, sem þeir Karl Marx ög Friedrich Engels sömdu og enn er lagt til grundvallar um greinargerð fyrlr jafnaðarste'nunni, heitir á þýzku >Das koaamunlstische Manifest<; En annars hefir orðið >com- munism< sérstaklega verið notað um jafnaðárstefnuna áður en hún fékk hinn vísindalega bún- ing sinn, en síðan >sociaUsm,< Hins vegar hafa ýmsir straumar innan jafnaðarstefnunnar tengið enn önnur nöfn eftifi ástæðum, svo sem >collectivism<, >syadi- calism<, >reformism<, >christ- licher soziaHsmus< og fleira. Hitt er annað mál, að milli jafnaðarmanna innbyrðis geta verið skiftar skoðanir um að- ferðir tli að koma jafnaðarstefn- unhi í framkvæmd, en sá skoð- anamunur og sérstaklega, hvað helzt verður ofan á í hverju landi, fer eftir íramleiðslu- og við- skifta-ástandi, stjórnarfarl, skap- ferli bæði þjóðar og einstakllnga og mörgu fleira, Það er t. d. mikill munur á aðstæðum í Rúss- landi og Englandi og því eðli- legt, að jafnaðarmenn þessara landa gréini á. Aðállega snýst líka deilan, þar sem hún á sér stað, um það, hvort fara eigi að éins og heppilegast var í Rúss- landi eða eins og t. d. enskir jafnaðarmenn telja heppilegast. f sínu landi, og sums staðár hefir þessi deila mest fyrlr misskilning og skapferlismun forkólfanna orð- ið svo hvöss, að jafnaðarmenn hafa sagt í sundur með sér og haft tvo flokka, og kallar þá venjulega annar flokkurinn sig ekkl >socialista<, heldur >sociaI- demokrata<, sem í >Þjóðmenn- ingarsögu Norðuráifunnar<, sem séra Ólafur Ólafsson fríkirkju- prestur þýddi, er lagt út >lýð- valds-jafnaðarmaður<, en hinir kalla sig >kommunistá<, en hvorir tveggja telja sig >socialist»< eða >jafnaðarmenn<, sem þelr eru, þar eð stefnan er í grundvallaratrið- uuum hin sama. Það er víst, að þessi deila hefir aðx ástæðulausu gert verka- lýð víðs vegar taisvert tjón, enda hafa andstæðingarnir, auðborg- ararnir, sem á útlendum málum eru tíðast kalbðir >kapitalistar<, óspart reynt að blása að kolum déilunuar og sums staðar orðid (Pramhald í ,4. síðu.)

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.