Landneminn - 01.07.1955, Blaðsíða 15

Landneminn - 01.07.1955, Blaðsíða 15
vopni. Ég man, sem betur fer, ekk- ert orSrétt úr þessum slungnu stríSsæsingapistlum, en efni þeirra hefSi mátt draga saman í eina málsgrein, þannig: „Við erum. að verSa stórveldi. MúgmorSstækiS mun tryggja okkur þann sess." Hitt er svo annað mál, hvort raunverulegur styrkur Svía eykst að nokkru, þótt þeir taki að framleiSa sprengjuna; það er mjög mikiS til efs. Hingaðtil hefur aðstaða þeirra verið hvað sterkust sökum þess, að þeir hafa einmitt verið taldir til- tölulega hlutlausir, meinlausir — og hernaðarlega langt frá því aS vera stórveldi. Enda minnist ég þess ekki, aS þetta mál kæmi nokk- urntíma til minnstu umræSu á þing- inu; en ég get þess sem kontrasts við þann anda, sem þar ríkti; og þar var enda nóg annað og brýnna aS tala um. Parísarsamningarnir og og ÞýzkalandsvandamáliS, afskipti Bandaríkjanna og kollega þeirra af innanlandsmálum Asíuríkja og Suð- ur-Ameríkulanda, hernaSarbandalög vesturveldanna, bann kjarrforku- vopna og stöSvun framleiSslu þeirra, auk ýmislegs er viSkom frið- arhreyfingunni sjálfri og störfum hennar í náinni framtíð, voru yfriS næg umræðuefni þingsins. Og álykt- anir þær, sem gerðar voru, bæði á allsherjarfundum og " í nefndum, voru fleiri og orðmeiri en svo, að rúm sé til að rekja þær hér, enda hefur það áður verið gert. En vekja vil ég athygli á því, aS heimsfriSar- hreyfingin vinnur störf sín ekki hvaS sízt á þeim tímabilum sem líSa milli þinganna: þá er aSal- starfstíminn og starfið unniS af mönnum og konum um allan heim, í öllum stéttum og í nafni margs- konar stjórnmálaskoðana. Þess vegna er ekkert eins villandi og í rauninni auSvirSilegt og sú tilraun aS gera einmitt þessa fjölmennustu hreyf- ingu heimsins aS grýlu, sem saman LEIKLISTARÞÁTTUR J^ÚtCLtklLtltylLtLliri cftir þýzka höfundinn Klabund (Alfred Hensche), frumsýnt í ÞjóðleikhÚBÍnu þriðjudaginn 20. apríl. Leikurinn cr samlnn eftir gömlu Wn- versku leikriti og gerist i Kína til forna. Atburðarásinni er dyggilega fylgt og i þvi koma íram ýmis helztu elnkenni kínversks leiks: tónlist, ljóð, tíð eintöl og kynning persóna vlð komu þeirra á svlðið. Annars er ekki gerð hér tilraun til að túlka kínverskan anda eða lífs- skoöun sérstaklega. Það er ekkl siður vestrænt en þó er viðfangsefni bess fyrst og fremst alþjóölegt i og nær til allra tíma, yfir því er nokkur ævintýrablær: Ung stúlka Tschang-Haitang lendir 1 tehúsi (vændiskvennahúsi) sakir íátæktar en er keypt þaðan samdægurs aí forrík- um mandarína að nafni Ma. Ungur prins sem hefur einnig lagt þangað leið sína og orðið astfanginn af henni missir af kaupunum þar sem hann hefur ekki ráð á að bjóöa tll jafns vlð hinn. 1 fyllingu tímans getur unga stúlkan barn. Fyrsta kona Ma, Yii-Pei, sem er honum ótrú byrlar honum eltur, beitir ljúgvitnum íyrir rétti og stúlkan er dæmd sek, einn- ig fær hún dæmt að barnið sé hennar. En áður en dómnum er framfylgt verða keisaraskipti í ríkinu og boð er gefið út um að öllum málum beri að víkja til hins unga keisara. Hin saklausa er sýknuð og barnið reynist sonur hins unga keisara, prinsins sem haíði komið í tehúsið forð- um en siðan vitjað hennar í svefni nótt- ina sem hún var seld! Verk þetta er síður en svo sannfærandi og á köflum næsta væmið (t. d. flest atrið- in með barnið). Bróðlr stúlkunnar ungu Tschang-hing, byltingarsinnaður ráðleys- ingi, fellur aldrel eðlilega inn í leikritið og ætti fremur heima 1 stjórnmálaum- ræðum á útifundi. Hann er gangi leiksins alla tíö framandi. Ekki kann ég að meta ljóörænu höfundar. Hún er skáldleg en sjaldan miklll skáldskapur og ristlr aldrei djúpt. Þátturinn í hríðinni er að verulegu leyti misheppnaður — laus við drama — og hefði að ósekju mátt missa sín. Kin- verskur tjáningarmátl byggist fremur á táknum en dramatískri lnnlifun, en þá tegund leiks þekkjum við Vesturlanda- búar ekki nema i látbragðslist, enda ekkl forsendur fyrir henni hér og er kinverskrl leikritagerð hagað samkvæmt þvi. Höf- undi virðist ekki hafa skilizt þetta nægi- lega við samningu vcrksins, enda hefur margur höfundurinn orðið fyrir gifturík- ari áhrifum af austurlenskri leikmennt (sbr. Claudel). Þjóðleikhúsinu verður ekki ÞakkaO þetta val. Leikstjórlnn hefur leyst verk sltt eftir atvikum vel af hendl. Þó eru persónurnar of misjafnlega samræmdar hinum Imynd- aða kinverska blæ. Leikurlnn er "nokkuð misjafn. Sérstaka athygli vakti Valur Gislason en hann fer með lítiO hlutverk, sem veröur stórt i höndum hans, hlutverk Tschu-Tschu yf- irdómara. Þá lofar Margrét Guðmundsdóttir góðu, en hún er hér I sínu fyrsta stóra hlut- verki, leikur stúlkuna Tschang-Haitang. Ævar Kvaran viröist sjá alla hluti að utan í leik sinum en hann fer með hlut- verk Ma. Haraldur Björnsson fer vel með hlutverk sitt sem Tong saurlífsmangari og hér nýtur rödd hans sín betur en oft áður, annars er hún æði oft óskýr og óþjál. Fjöldi annarra leikara fara með hlut- verk. Leiktjöld Lárusar Ingólfssonar eru einkar þokkafull og ást hans á austlenzku flúri leynlr sér ekki. ÞýOingin er vönduö. Guðmundur J. Gíslason. standi af „kommúnistum" einum gegn hinum „frjálsa og friSsama heimi." — Hinu er óþarfi aS leyna, aS einmitt forsprakkar stríðsáróð- urs ótta og yfirgangs, eru mjög hræddir við hreyfinguna og sjá í henni hinn eina óvin sinn og and- stæðu. Og því meir sem sú fylking stækkar og sá fjöldi vex í heimin- um, sem sér hvaaðn raunveruleg stríðsógnun er sprottin, þeim mun hræddari verða þeir menn, sem eru hinir einu og sönnu þurfalingar herguðsins og óska einskis fremur en tortímingarstríSs — enda þótt þeir séu smeykir viS aS segja þaS opinskátt og reyni aS gera alheims- friSarhreyfinguna aS kommúnista- grýlu í hvert sinn sem þeim mistekst aS þegja hana í hel. LANDNEMINN 15

x

Landneminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Landneminn
https://timarit.is/publication/893

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.