Landneminn - 01.07.1955, Blaðsíða 17

Landneminn - 01.07.1955, Blaðsíða 17
fftlli vlð styrkleika." En styrkleikinn breytist með efnahagsþróunlnni. Eftir 1871 efldist Þýzkaland þrisvar til fjórum slnnum hraðar en England og Frakkland; Japan um það bil tiu sinnum hraðar en Rússland. Styrjöld er eina hugsanlega lelðin til að sannprófa raunverulegon styrk auðvaldsrikis. Styrjöld brýtur ekki í bág við lögmál einkaeignarréttarins. Hún er einmitt bein og óhjákvæmileg of- leiðing þessara lögmála. Meðan kapital- isminn ríkir, er jöfn efnahagsþróun eln- stakra fyrirtækja og einstakra ríkja ó- hugsandi. 1 auðvaldssklpulagi eru engln önnur úrræði til að mæta hinum síendur- teknu jafnvægisröskunum en iSnaðar- kreppur og pólitískar styrjaldir. Auðvitað er möguleiki á tímabundnu samkomulagi auðkýfinga og eins auð- valdsríkja. 1 þelm skllningi eru Banda- ríki Evrópu einnig hugsanleg sem sam- komulag milll evrópskra auðkýflnga . . . en um hvað? Eingöngu um það .hvernig þeir eigi sameiginlega að kyrkja sósial- ismann í Evrópu, í sameiningu að vernda nýlenduránsfeng sinn gegn Japan og Am- eríku, ríkjum, sem finnst þau vera af- sklpt meö núverandi skiptingu nýiendn- anna, þar eð þau hafa síðastiiðna hálfa öld elfzt margfalt hraðar en hin hrör- lega, einvaldssinnaða Evrópa, sem dregizt hefur aftur úr. 1 samanburði við Banda- rtkl Ameríku er Evrópa öll 1 efnahags- legri stöðnun. Með núverandi efnahags- grundveili, þ. e. auðvaldsþjóðskipulags- háttum, væru Bandaríki Evrópu sama og skipulagt átak afturhaldsins til að hindra hraðari þróun Ameríku en Evrópu. Þeir timar eru að eilifu llðnir, þegar málstað- ur lýðræðis og sósíalisma var tengdur Evrópu einni. Bandaríki heimslns (ekki Evrópu einn- ar) eru það ríklsform frjálsra sameinaðra þjóða, sem sóslalistar geta fallizt á — þangað til rikið í hverri mynd sem er, elnnig Iýðræðisríklð, hverfur úr sögunni við fullnaðarsigur kommúnismans. Sem sjálfstætt kjörorð gæti þó kjörorðið um Bandariki heimsins tæplega talizt rétt, I fyrsta Iagi vegna þess, að það er inni- fallð I sjálfum sósíalismanum og í öðru lagl af því, að það mætti túlka ranglega sem sönnun þess, að slgur sósíalismans í elnu landi væri óhugsandi, og gæti einn- ig valdið misskilningi á afstöðu sllks rík- is til annarra ríkja. Misræmi efnahagslegrar og pólitískrar þróunar er algilt lögmál auðvaldsskipu- lagslns. Af þvi leiðir, að sósíalisminn getur fyrst í stað sigrað í nokkrum eða jafnvel einu auðvaldsríki. Þegar öreiga- stétt sliks ríkis hefðl fengið sigur, tekið fyrirtæki auðkýfinganna eignarnámi og sklpulagt sósíalistíska framlelðsluhætti helma fyrlr, mundi hún rlsa gegn auð- auðvaldshelminum, vinna undirokaðar stéttlr annarra landa til fylgis við sig, KVIKMYNDADALKUR GlÖtllð æ§ka <Xos Olvidados) 99 Leilcstjórn: Luis Bunucl. Myndataka: Gabricl Figueroa. Sýnd f Bæjarbíói f Hafnarfirðl. Stundum kemur^ sér illa að hafa notað hastlg lýsingarorða miklð. Það kemur sér t.d. Illa, þegar maður hefur séð kvik- mynd eins og „Glataða æsku", að hafa notað þau um ýmsar aðrar kvikmyndir, því að þá vantar enn hærri stig. Undirrit- aður notaði t.d. sterk lofsyrði um ótclló, í síðasta blaði. En sú mynd bliknar þó um flest i samanburði við „Glataða æsku." Þessi mynd er gerð af svo fágæt- um yfirburðum, að það liggur vlð, að viðvanlngur eins og undirrltaður fyrir- verði sig fyrlr þá dirfsku að ætla sér að skrifa um hana nokkrar línur. Það talar kannski skýrustu máli um, hversu afburðasnjöll þessi mynd er að gerð, að tal og texti hefðu verið með öllu óþörf I henni, ef undan er skllin kannski ein einasta setning. Myndirnar sjálfar sögðu allt og tónlistin var notuð af óvenjulegrl snllld til þess að skapa þau hrlf, sem hvert atriði átti að veita. Strax í fyrstu' atriðum myndar var sköp- uð spenna, sem aldrei slaknaðl, en jókst allt til loka, svo að áhorfandinn sat með kökk i hálsi sem reyrður við sæti sltt. Myndin segir írá nokkrum unglingum i fatækrahverfum Mexíkóborgar, og sá möndull, sem boðskapur hennar snýst um, er þessl: Fátæktin gerir menn illa, svo að notuð séu orð sessunautar undlr- rltaðs. Myndin er þannlg ein samfelld pródlkun gegn helmspeki eymdarinnar — þó er aldrel i henni neinn prédlkunar- tónn. Hér er tekið á hlutunum af full- komnu miskunnarleysi, hvergl lögð hula yfir þá grimmd, sem íátæktin skapar í hjörtum þeirra, sem hvergl eiga höfði sinu að að haUa. Það eru nokkrir ungir drenglr, sem leika aðalhlutverkln, ein kornung stúlka og eln fullþroska kona, móðir annars drengsins, sem mest kemur við sögu. Þó sést hvergi í þessari mynd, að neinn leiki, þau eru þessar persónur. 1 raun og veru trúir áhoríandinn því ekki, að hann hafi verið að horfa á kvlkmynd, heldur finnst honum hann hafa verið suður I Mexikóborg og séð þessa atburði alla með eigin augum. Svona er myndin óskaplega sönn. Engir nema afburðaleikstjórar geta skapað þvílíkt verk, látið óvana unglinga leika þannig, að aldrei sjáist misfella. Þótt luis Bunucl geri engar fleiri kvik- myndir, hlýtur nafn hans að veröa letrað hér eftir meðal hlnna stærstu kvikmynda- snillinga. En hér hafa fleiri komlð við sögu: Þvi má ekki gleyma, að maðurinn, sem stýrðl myndavélinni, þegar „Glötuð æska" var tekin, heltir Gabriel Figucroa, en hann hefur líka hlotið annað nafn: bezti kvik- myndatökumaður hcimsins. Hann er Mexíkani og mjög elskaður af kvik- myndaunnendum fyrir myndatöku sina i „Maria Candelaria", „Perlan" og fleirl myndum, þar sem landi hans Emilio Fernandcz var lelkstjóri. 1 þessarl kvlkmynd eru það einkum ljós- brigðin, sem hann notar til að skapa hrif og spennu í einstakar myndir, en það gleymist heldur aldrel, hvernig myndavélinni verður beitt þannig, að aldrei skaplst kyrrstaða eitt augnablik. Hér verður ekkl farið útl þá sálma að nefna einstök atrlði, sem sérstaklega skara framúr I þessari kvlkmynd, enda væri ekki auðhlauplð að slíku. Maður myndi nefnllega varla vita, hvað ætti að neína og hverju að sleppa. Öll myndln er ein samfelld heild, sem stígur jafnt og þétt í reisn frá upphafi til loka. Hrói Höttur. fylkja þeim til uppreisnar gegn auðkýf- ingunum og, ef I nauðirnar rækl, beita hervaldi gegn arðránsstéttunum og rlkj- um þeirra. Hið pólltiska þjóðfélagsform þess rikls, sem velt hefði auðmannastétt- inni úr sessi, yrði lýðræðislegt lýðveldi, sem þjappaðl öreigastéttinni æ fastar sam- an tll baráttu gegn þeim rikjum, sem heíðu ekki enn komið á hjá sér sósíal- isma. Afnám stéttanna er óframkvæman- legt án alræöls hlnnar undlrokuðu stétt- ar, örelgastéttarlnnar. Frjáls sósíalistisk samfylking þjóðanna er óhugsandl án langvarandl og þrautselgrar baráttu sós- ialistlsku lýðveldanna gegn þeim rikjum, sem skemmra væru á veg komin. Eftir ýtarlegar umræður á ofangreindri ráöstefnu og að henni lokinni, hefur rit- stjórn aðalmálgagns okkar komizt að þeirrl niðurstöðu, að kjörorðið um Banda- ríki Evrópu sé rangt og styður þá skoðun sína rökum þelm, sem hér hafa verið fram borin. Sótsial-Demokrat, 44. tbl. 2S. agúst 1915. LANDNEMINN 17

x

Landneminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Landneminn
https://timarit.is/publication/893

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.