blaðið - 10.01.2007, Blaðsíða 18

26 MIÐVIKUDAGUR 10. JANÚAR 2007
blaðið
Ko«a
kolbrun@bladid.net
Afmælisbörn dagsins
GEORGE FOREMAN HNEFALEIKAKAPPI, 1949
SALMINEO LEIKARI, 1939
Argóarflísin ein
af bókum árs-
ins í Danmörku
[ haust kom skáldsaga Sjóns,
Splinten fra Argo (Argóarflísin),
út í Danmörku. Dagblaðið Infor-
mation valdi Argóarflísina eina af
bókum ársins 2006, enda hældi
gagnrýnandi blaðsins bókinni
á hvert reipi þegar hún kom
út og sagði í umsögn sinni að
hún væri „glæsilega skrifuð og
þétt ofin saga þar sem höfund-
urinn nýtir sér á afar slunginn
hátt goðsögur og mýtur til að
blanda saman ferðadagbók og
skáldskap.”
Á forsíðu menningarkálfs Po-
litíken, þar sem þær bækur fá
pláss sem hafa að mati blaðsins
sérstaka þýðingu í dönsku
bókmenntalífi, skrifaði gagnrýn-
andinn Sören Vinterberg að sér
þætti bókin „afar skemmtileg”
og höfundurinn væri bæði „fynd-
inn, lesinn og undurfurðulegur”.
Bókarýnir Berlingske Tidende
lét stjörnunum rigna yfir Argóar-
flísina, hæstánægður gaf hann
bókinni fimm stjörnur og skrifaði:
„Argóarflísin er sannfærandi og
fjörleg blanda af norrænum og
grískum goðsögum sem rífur
lesandann með inn í magnað
ferðalag um tíma og rúm.”
í Jyllands-Posten tók gagn-
rýnandi í sama streng og aðrir
starfsbæður hans í Danmörku
og rifjaði í leiðinni upp hvað
Skugga-Baldur hefði komið
honum á óvart og tekið hann
með trompi: „...á sama hátt [og
Skugga-Baldur] er Argóarflísin
afar merkileg og sérstök saga.”
Tímaritið Sentura er ekki að
spara stóru orðin í umfjöllun
sinni um Argóarflísina. Ritdóm-
ari fjallar á mjög jákvæðan hátt
um fyrri skáldsögur Sjóns sem
hafa verið þýddar á dönsku, þ.e.
Augu þín sáu mig og Skugga-
Baldur, en klikkir svo út með því
að segja að Argóarflísin sé „þétt
ofin saga sem ólgar af nánast
erótískri frásagnargleði”.
f litteratur nu er ítarleg umfjöllun
um Argóarflísina og þar er sög-
unni lýst sem skemmtilegri og
óvenjulegri sögu „sem teymir les-
andann áfram og vekur þorsta
eftir meiru”.
Vanmáttur manneskiunnar
æstkomandi fimmtu-
dagskvöld frumsýnir
Borgarleikhúsið Dag
vonar eftir Birgi Sig-
urðsson og er þessi
sýning sérstök hátiðarsýning í til-
efni af no ára afmæli Leikfélags
Reykjavíkur. Leikstjóri er Hilmir
Snær Guðnason og meðal leikenda
er Sigrún Edda Björnsdóttir sem
leikur móðurina Láru.
Grimmt leikrit
„Lára er afskaplega jarðbundin
kona, dugnaðarforkur sem hef-
ur ein og óstudd komið þremur
börnum á legg, þar á meðal geð-
veikri dóttur. Hún er ekkja, var
gift berklaveikum listamanni og
tvö af börnum hennar hneigjast
til lista og hún er ekkert alltof
hrifin af því. Eftir að hafa verið
ein í fimmtán ár tekur hún sér ást-
mann. Hann verður örlagavaldur í
sögu fjölskyldunnar og með komu
hans fer af stað atburðarás og hlut-
ir afhjúpast. Smátt og smátt kemur
sannleikurinn upp á yfirborðið í
mörgum myndum. Dagur vonar er
dálítið eins og laukurinn hans Pét-
urs Gauts, það kemur sifellt nýtt
og nýtt lag í ljós en maður finnur
kannski aldrei kjarnann að öllum
vandanum nema hann sé vanmátt-
ur manneskjunnar að tjá og sýna
ást. Þetta er óhemjugrimmt leik-
rit, skrifað af heiðarleika, miklu
innsæi og mikilli ást. Allar persón-
urnar hafa óþægilegar og grimmar
hliðar en líka fallegar," segir Sig-
rún Edda.
Var ekkert vandamál fyrirþig að
setja þig inn í hlutverkið?
„Vinna við leikrit er alltaf ferli.
Fyrst lítur maður á leikritið og
persónuna sem maður á að leika
og spyr sig: Hvað er nú þetta? Svo
snýst þetta um að slappa af gagn-
vart verkefninu og byrja að vinna
hægt og rólega. Maður lærir text-
ann sinn, skoðar aðstæður persón-
unnar, skapar baklandið hennar
og reynir að þekkja hana jafnvel
og lófann á sér. Þú átt að geta spurt
mig um Láru og ég á að geta svar-
að öllu sem þú spyrð að.“
(slensk klassík
Hvernig kynntistu þessu leikriti
fyrst?
„Ég sá það fyrir 20 árum í Iðnó
þegar ég var nýútskrifuð úr leiklist-
arskóla. Eins og margir íslendingar
varð ég heilluð af því. Þetta var ótrú-
Sigrún Edda Björnsdóttir
„Þetta er óhemjugrimmt teikrit,
skrifað af heiðarleika, miklu
innsæi og mikilli ást. “
lega flott sýning og áhrifamikil.
Maður er stundum dálítið smeykur
þegar verið er að setja upp leikrit eft-
ir langan tíma því það er ekki alltaf
sem þau standast tímans tönn, og
kannski sjaldnast. En ég get sagt af
fullum heiðarleika að þetta leikrit
olli mér engum vonbrigðum. Þetta
er íslensk klassík. Kannski vegna
þess að Birgir hefur náð að móta
persónur sem koma okkur við. Við
þekkjum öll þessar manneskjur.
Það eru ómetanleg forréttindi að
hafa höfundinn með við mótun
leiksýningar. Hann vann með okk-
ur í upphafi og hefur mætt á nokkr-
ar æfingar. Hann er mjög harður á
því að textinn hans haldi sér og ég
skil það vel vegna þess að hann hef-
ur sett svita og blóð í hverja einustu
setningu. Það er hrynjandi í textan-
um hans sem gerir að verkum að ef
maður fer rangt með hann þá er eitt-
hvað sem virkar ekki.“
Finnurðu fyrir stressi fyrirfrum-
sýningu?
Mynd/Frikki
„Það er alltaf eitthvert stress fyrir
frumsýningu. En þetta hefur verið
skemmtileg vinna. Ég er að vinna
í fyrsta sinn með Hilmi Snæ sem
leikstjóra. Hann er mjög gefandi,
þekkir vinnu leikarans vel. Auk
þess er hópurinn sem vinnur að
sýningunni mjög góður. Ég held
að ég geti talað fyrir hönd okkar
allra þegar ég segi að þetta hafi
verið krefjandi og góður tími sem
við höfum átt við sköpun þessarar
leiksýningar."
menningarmolinn
Robinson hreinsaður
af kommúnisma
Á þessum degi árið 1951 var
bandaríski kvikmyndaleikarinn
Edward G. Robinson hreinsaður
af ákæru um að aðhyllast komm-
únisma. Hann var einn af fjölmörg-
um listamönnum í Hollywood
sem kallaðir voru fyrir óamerísku
nefndina svokölluðu og spurðir
um tengsl við kommúnista. Robin-
son tókst að hreinsa sig af ákær-
um en kvikmyndaferill hans beið
nokkurn skaða af. Skömmu eftir
yfirheyrslurnar skildi Robinson
við eiginkonu sína eftir rúmlega
tveggja áratuga hjónaband. Skilnað-
argreiðsla til hennar var svo há að
Robinson neyddist til að selja lista-
verkasafn sitt en það var á þeim
tíma eitt stærsta einkasafn í heim-
inum og þar var að finna málverk
eftir fremstu listamenn heims.
Robinson sérhæfði sig í því að
leika glæpamenn en hann var fjö-
hæfur leikari og brá sér einnig auð-
veldlega í önnur hlutverk. Hann
var mikill listunnandi, vel lesinn
og unni öllu því sem fagurt var.
Hann lést árið 1973,79 ára gamall.