blaðið - 10.01.2007, Blaðsíða 22

MIÐVÍ
blaöiö
Bæklingur um Jafnréttisstofu
Jafnréttisstofa hefur gefið út nýjan bækling um starfsemi
stofnunarinnar. Bæklinginn má nálgast á rafrænu formi á
heimsíðu Jafnréttisstofu www.jafnretti.is en einnig er hægt
aðfá hann sendan í pósti.
Ibúðalán á átta tungum
íbúðalánasjóður veitir nú grunnupplýsingar um íbúðalán sjóðsins
á átta erlendum tungumálum á vefsíðu sinni ils.is. Tungumálin
eru enska, danska, pólska, rússneska, serbókróatíska, spænska,
taílenska og víetnamska.
Bæklingur um
forsjá
Dóms- og kirkjumálaráðuneytið
hefur gefið út nýjan bækling um
forsjá. (honum er skýrt hvað felst
í hugtakinu forsjá, hverjir fara með
forsjá barns, hvenær forsjá er sam-
eiginleg og hvað felst í sameigin-
legri forsjá.
Tilgangurinn með útgáfu bæklings-
ins er að miðla almennum upplýs-
ingum um þennan mikilvæga mála-
flokk til foreldra og almennings,
svo að allir verði sem best upplýstir
um eigin stöðu og rétt barna.
Sé óskað nákvæmari og ítarlegri
upplýsinga um forsjá og önnur
ákvæði barnalaga er unnt að afla
þeirra hjá sýslumönnum og í ráðu-
neytinu.
Upplýsingabæklingurinn mun
liggja frammi f ráðuneytinu og
hjá öllum sýslumannsembættum.
Einnig er hægt að lesa hann á vef
dómsmálaráðuneytisins domsmal-
araduneyti.is.
Nafnarugl
Neytendastofa hefur birt ákvarð-
anir í þremur málum sem varða
notkun fyrirtækja á líkum firma-
nöfnum.
Byggingafélagið Aðalvík ehf. kvart-
aði yfir notkun Aðalvíkur ehf. á
firmanafninu. Neytendastofa taldi
ekki tilefni til aðgerða í málinu þar
sem villandi notkun kvartanda á
nafni sínu ylli alvarlegri ruglingi en
notkun Aðalvíkur ehf.
Hagi ehf. kvartaði yfir notkun
Haga hf. á firmanafninu. Orðmynd
heitanna er sú sama í þolfalli og
eignarfalli og það eina sem greinir
þau að í þeim tilfellum er að annað
er einkahlutafélag en hitt hlutafélag.
Neytendastofa bannaði því Högum
hf. notkun á firmanafninu.
Hér og nú ehf. kvartaði yfir notkun
365 prentmiðla ehf. á nafninu Hér
og nú. Undir málsmeðferð var nafni
Hér og nú ehf. breytt í H:N ehf.
Ákvæði 12. greinar laga um órétt-
mæta viðskiptahætti tekur til rugl-
ingshættu á milli tveggja fyrirtækja
og þar sem enginn atvinnurekstur
fór lengur fram undir nafninu Hér
og nú ehf. féllu málsatvik ekki
lengur undir ákvæði greinarinnar.
Neytendastofa taldi því ekki tilefni
til aðgerða í málinu.

Raforkuverð hækkar Raforkuverð til heimila
hefur aimennt hækkaö þrátt fyrir breytingar
sem ætlað var að stuðla að aukinni sam-
keppni á þessum markaði.
Raforkuverð hækkar þrátt
fyrir breytingar á markaði
Heildarraforkukostnað-
ur meðalheimilis hefur
hækkað um 3-4 prósent
milli ára hjá flestum
raforkufyrirtækjum en
lækkað um 4 prósent hjá viðskipta-
vinum Norðurorku. Kostnaður hjá
viðskiptavinum Orkubús Vestfjarða
og Orkuveitu Húsavíkur stendur í
stað milli ára. Þetta eru niðurstöður
könnunar sem verðlagseftirlit ASÍ
gerði á raforkuverði hér á landi.
1 byrjun árs 2006 gafst öllum
raforkukaupendum kostur á því
að velja sér raforkusala og var til-
gangurinn að stuðla að aukinni
samkeppni á raforkumarkaði. Raf-
orkuviðskiptin eru tvíþætt. Ann-
ars vegar er greitt fyrir flutning og
dreifingu raforkunnar til þeirrar
dreifiveitu sem hefur einkaleyfi á
viðkomandi landsvæði en viðskipta-
vinir geta svo keypt sjálfa orkuna af
því raforkufyrirtæki sem þeir kjósa.
Óhagkvæmt fyrir neytendur
I frétt ASÍ um könnunina sem
birt er á vef samtakanna kemur
fram að ef heimili ákveður að kaupa
raforkuna hjá öðru fyrirtæki en því
sem sér um flutning og dreifingu
á viðkomandi landsvæði mun raf-
orkureikningurinn berast í tvennu
lagi. Einn er fyrir flutninginn og
dreifinguna og annar fyrir sjálfa
orkuna.
„Sé innheimt seðil- eða greiðslu-
gjald hjá raforkusalanum sem er
hærra en 116 kr. á mánuði, borgar
það sig ekki fyrir neytandann að
skipta um raforkusala, heldur tapar
hann beinlínis á því,“ segir í frétt-
inni.
„Það er mjög sláandi út frá sam-
keppnissjónarmiði að þegar verið er
að breyta einokunarmarkaði í sam-
keppnismarkað sé það virkilega nið-
urstaðan að það sé óhagkvæmt fyrir
neytendur að skipta um þjónustu-
fyrirtæki," segir Henný Hinz Gunn-
arsdóttir, verkefnisstjóri verðlags-
eftirlits ASÍ, en bendir jafnframt að
mismunandi sé eftir raforkufyrir-
tækjum hvers konar greiðslumögu-
leikar eru í boði.
Fólk vill finna fyrir mun-
inum íbuddunni
„Sumir bjóða upp á það að hafa
þetta allt á einhvers konar rafrænu
formi og þá eru gjöldin engin. Ef svo
er ekki þá er þetta beinlínis óhag-
kvæmt fyrir utan að þessu fylgir allt-
af ákveðin fyrirhöfn og til að standa
í svona þá finnst náttúrlega flestum
að þeir verði að hafa eitthvað upp úr
því. Fólk vill finna fyrir muninum
í buddunni en ekki bara fá tvöfalt
fleiri gluggaumslög í hverjum mán-
uði. Það er náttúrlega mjög miður
því að við höfum frá þessari breyt-
ingu bara séð nánast stöðuga hækk-
un bæði í flutningnum og dreifingu
og eins í söluhlutanum sem er þá sá
hluti sem átti að skapa samkeppni
um,“ segir Henný.
Lögunum um raforkusölu var
breytt 2004 og gengu breytingarnar
eftir í tveimur þrepum. Stórnotend-
ur gátu valið sér raforkusala frá ára-
mótunum 2004/2005 og almenning-
ur fyrir ári.
„Ég veit að í upphafi voru talsverð
vandræði hjá fyrirtækjunum og
þeim reyndist oft erfitt að skipta.
Hvað varðar heimilin skilst mér að
það hafi ekki mörg þeirra notfært
sér þetta tækifæri enda getur það
jafnvel verið óhagkvæmt eins og
staðan er í dag þannig að það er
kannski engin furða,“ segir Henný.
Reiknilíkan á Netinu
Að sögn Hennýjar lagði ASl
áherslu á að opinberir aðilar sem
komu að breytingum á raforkumark-
aði eins og Orkustofnun legðu sitt af
mörkum til að ýta undir samkeppni
á þessu sviði.
„Það eina sem ég veit að hefur ver-
ið gert og er ágætt er að það hefur
verið komið upp reiknilíkani fyrir
heimili á Netinu sem er bæði á síð-
unni hjá Orkustofnun og síðu Neyt-
endastofu. Þar liggja allar nýjustu
upplýsingar og gjaldskrár fyrir og
þar geturðu gefið þér forsendur um
notkun, tegund húsnæðis, staðsetn-
ingu og svo framvegis og þá reikn-
ar tölvan út fyrir þig mismunandi
kosti. Þá geturðu í raun og veru séð
hvað þú myndir græða á að skipta,“
segir Henný.
Henný bendir jafnframt á að þró-
unin á íslenska raforkumarkaðin-
um sé ekkert einsdæmi.
„Þetta er ekki bara að gerast hjá
okkur. Það er búið að opna raforku-
markaði mjög víða í Evrópu og allir
eru í raun og veru að reka sig á sömu
vandamálin þrátt fyrir að markað-
irnir séu margfalt stærri og auðvelt
að opna þá á milli landa. Þetta er
nokkuð sem búið var að ræða og
hefði alveg með einhverjum leiðum
mátt koma í veg fyrir,“ segir Henný.
Löggjöf um transfitusýrur
Neytendasamtökin benda á það
á heimasíðu sinni að transfitusýrur
séu óhollar og að almenningur eigi
rétt á að þessar sýrur verði takmark-
aðar í mat eins og kostur er. Samtök-
in benda jafnframt á að Danir hafi
þegar gripið til aðgerða í þessum efn-
um en árið 2003 samþykkti danska
þingið löggjöf sem skyldar framleið-
endur til að takmarka magn trans-
fitusýra í öllum unnum mat sem
seldur er í landinu.
Þá hefur Matvæla- og lyfjastofn-
un Bandaríkjanna úrskurðað að
ekki sé til neitt öruggt viðmið þegar
Transfitusýrur í matvælum Transfitusýrur eru óhollar og vilja Neytenda-
samtökin að sett verði lög um þær líkt og gert hefur verið í Danmörku.
transfitusýrur eru annars vegar og
því er framleiðendum í Bandaríkj-
unum skylt að upplýsa um magn
transfitusýra á umbúðum. Með
þeim hætti eiga neytendur þess
kost að forðast matvæli sem inni-
halda slíkar sýrur kjósi þeir það.
Engar slíkar reglur eru í gildi hér
á landi og hvetja Neytendasamtök-
in íslensk stjórnvöld til að setja lög
hið fyrsta sem tryggja hagsmuni ís-
lenskra neytenda líkt og gert hefur
verið í Danmörku enda eigi íslensk-
ir neytendur rétt á hollum mat án
transfitusýra.