blaðið - 24.01.2007, Blaðsíða 15

blaðið
ÞRIÐJUDAGUR 23. JANÚAR 2007 27
KoUé
Aldur færir manni
visku ef maður hefur
lifað skikkanlega.
Miriam Makeba
kolbrun@bladid.net
Stærðfræði
á íslandi
Út er komin bókin Mathematical
Education in lceland in Historical
Context
- Socio-Economic Demands and
Influences - eftir Kristínu Bjarna-
stærðfræðinám
og -kennslu
á íslandi frá
þrettándu öld til
þeirrar tuttug-
ustu. Rakin eru
straumhvörf
er urðu þegar
stærðfræðing-
arnir Björn Gunn-
laugsson og Ól-
afur Daníelsson mótuðu kennslu
Reykjavíkurskóla hvor á sinni öld
og greint frá reglugerð árið 1877
er varð til þess að stofnun stærð-
fræðideildar skólans seinkaði um
áratugi. Meginefni bókarinnar
varðar alþjóðlega umbótahreyf-
ingu, sem kennd er við nýstærð-
fræði, orsakir hennar og áhrif á
íslenska stærðfræðimenntun.
Þrátt fyrir margvíslega erfiðleika
sem hún olli átti hún veigamikinn
þátt í endurnýjun íslensks skóla-
kerfis og laðaði fram frumkvæði
kennara og sköpunarkraft.
Af erlendri rót
Mikill vöxtur var í útgáfu prent-
miðla á síðustu áratugum
nítjándu aldar og í upphafi þeirrar
tuttugustu. Þessari útgáfu fylgdi
stóraukin þýðingastarfsemi og
birtist í tímaritum og blöðum ákaf-
lega fjölskrúðugt úrval af þýddu
efni. Hér voru á ferð skáldsögur (
formi neðanmálssagna, smá-
sögur og Ijóð eftir heimsþekkta
sem lítt þekkta
höfunda víða
að úr heim-
inum auk
margs konar
hagnýtra texta
af ýmsum
qerðum.
I nýrri bók
Svanfríðar
Larsen, Af erlendri rót: Þýðingar
í blöðum og tímaritum á íslensku
1874-1910, er þetta efni skráð
og flokkað í fyrsta sinn, svo að
loks er hægt að gera sér mynd af
þessu víðfeðma þýðingastarfi. í
bókinni má sjá hvaða höfundar
voru þýddir, hvers konar textar
voru vinsælastir til þýðingar og í
mörgum tilvikum hverjir voru mik-
ilvirkustu þýðendurnir. Skránni
fylgir ítarlegur inngangur um
þýðingar tímaþilsins.
Ritið er hið 59. í ritröðinni Studia
Islandica. Ritstjóri er Gunnþór-
unn Guðmundsdóttir. Útgefandi
er Bókmenntafræðistofnun Há-
skóla íslands.
Tónlist eftir
Koenig
(kvöld, miðvikudaginn 24.
janúar, flytur Caput-hópurinn
tónlist eftir Gottfried Michael
Koenig. Tónleikarnir hefjast
kl. 20.00 og verða í Salnum
Kópavogi.
Koenig er einn af fremstu
tónskáldum 20. aldarinnar og
einn af frumkvöðlum raftónlist-
arinnar í Evrópu. Tónskáldið
er sérstakur gestur Myrkra
músíkdaga 2007 og verður
viðstaddur tónleikana á miðviku-
dagskvöldið.
dottur
Bókin fjallar um

Munkurinn sem
varð veflistamaður
andaríski veflistamað-
urinn James Koehler
er staddur hér á landi.
Verk hans eru rnjög
eftirsótt og hann hefur
unnið til verðlauna. Eitt verka hans
er að finna í bandaríska sendiherra-
bústaðnum við Laufásveg. Koehler
byrjaði að vefa þegar hann gekk
í klaustur í Nýju-Mexíkó en þar
dvaldi hann í tíu ár.
Sköpun og Skaparinn
„Ég byrjaði að vefa árið 1977, 26
ára gamall, þegar ég gekk klaustur í
Nýju-Mexíkó,“ segir hann. „Ég gerð-
ist munkur því ég vildi lifa einföldu
lífi, í einangrun og þögn. Það var
eitthvað sem heillaði mig við slíkt
líf. Ég var hugsjónamaður og vildi
lifa hugsjónalífi. Klaustrið er ein-
staklega falleg bygging á einangr-
uðu svæði í eyðimörkinni. Þar lærði
ég að vefa. Lífið í klaustrinu snerist
um að finna Guð og upplifa Guð og
sú tilfinning var sterkust, mest og
best þegar ég var við skapandi störf.
Það má segja að við skapandi störf
hafi ég uppgötvað Skaparann.
Þegar ég kom í klaustrið bjuggu
þar fjórir munkar. Þegar ég fór
voru þar átján manns og nú eru þar
um fjörutíu munkar. Samfélagið óx
mjög hratt og það átti ekki við mig.
Þegar ég hafði verið þarna í átta ár
var mér sagt að i stað þess að eyða
öllum deginum í að vefa ætti ég að
verja kyrrðarstundum mínum, fjór-
um klukkustundum, í klefa mínum,
einn, og gera ekkert. Það reyndist
mér mjög erfitt því ég var vanur
að vinna að listsköpun þann tíma.
Svo kom að því að ég ákvað að fara.
Að yfirgefa klaustrið er erfiðasta
ákvörðun sem ég hef tekið á ævi
minni. Ég unni þessu lífi og staðn-
um sem er ótrúlega fallegur. Þarna
var hægt að vera í tengslum við sjálf-
an sig á þann hátt sem ómögulegt er
annars staðar. En ég fór og það var
nauðsynlegt fyrir mig. En vegna
þess að ég var þarna þá get ég túlk-
að andlega reynslu mína í verkum
mínum."
Birta og litir
Koehler býr nú í Santa Fe. Hann
er vinnusamur og ekki er óalgengt
að hann verji tíu til tólf klukkustund-
um á dag við vinnu að list sinni. Við
vefnað notar hann mest rauða og
bláa litinn. Hann segist í verkum sín-
um leitast við að ná fram hreyfingu,
dýpt og ólíkum litbrigðum. „Birta
skiptir miklu máli í verkurn mínum,
mörg þeirra snúast urn ljós og birtu.
Ég varð fyrir miklum áhrifum frá
því stórkostlega landslagi sem er í
Nýju-Mexíkó. Það að ég skuli hafa
eytt tíu árum í klaustri skiptir miklu
máli fyrir verk mín. Ég hefði ekki
getað gert þau á sama hátt hefði ég
ekki átt þann tíma.“
menningarmolinn
Fyrsta mynd
Hitchcocks frumsýnd
Á þessum degi árið 1927 var frum-
sýnd á Englandi fyrsta mynd hins
unga leikstjóra Alfreds Hitchcocks,
The Pleasure Garden. Myndin þótti
vera gott byrjandaverk. Hitchcock
var þó mun ánægðari með mynd
númer tvö, The Lodger. í þeirri mynd
brá honum sjálfum fyrir örskamma
stund í stuttu atriði, nokkuð sem átti
eftir að verða að venju.
Hitchcock gerði nokkrar vel heppn-
aðar myndir á Englandi áður en
hann flutti til Bandaríkjanna árið
1939. Fyrsta Hollywood-mynd hans,
Rebecca, með Joan Fontaine og Laur-
ence Olivier í aðalhlutverkum hlaut
Óskarsverðlaun sem besta mynd árs-
ins. Á löngum ferli hlaut Hitchcock
aldrei Óskarsverðlaun fyrir bestu
leikstjórn, og er það vissulega til
marks um að lítið er að marka verð-
laun. Honum var þó bætt upp verð-
launaleysið með heiðurs-Óskarsverð-
launum árið 1967. Hann lést árið 1980
og er talinn meðal höfuðsnillinga
kvikmyndasögunnar.