blaðið - 24.01.2007, Blaðsíða 20

24. JANÚAR 2007
blaöiö
Sparað í heimilisbókhaldinu
Hægt er að spara í heimilisbókhaldinu með ýmsum litlum og einföldum aðgerðum sem
þó skipta máli til lengri tíma litið. Þannig má til dæmis draga úr orkunotkun með því að
fylia alltaf þvottavélar og uppþvottavélar í stað þess að setja þær í gang hálftómar.
nevtendur
Lægri gjöld fyrir sparneytna
Borgarráð Lundúna hyggst gera breytingar á bílastæðagjöldum á ákveðnum svæðum þar sem
mismunandi gjald er lagt á bíla eftir því hve miklu eldsneyti þeir eyða. Þeir sem eyða mest þurfa
að greiða hærri gjöld en sparneytnir bílar fá afslátt og rafmagnsbílar geta lagt endurgjaldslaust.
neytendur@bladid.net
Einföldun á
endurgreiðslu
Tryggingastofnun ríkisins býður
viðskiptavinum tannlækna upp
á nýja þjónustu sem ætlað er að
auðvelda þeim að fá endurgreiðslu
vegna tannlæknakostnaðar. Árlega
greiðir stofnunin um eitt hundrað
þúsund reikninga vegna tannlækn-
inga. Um helmingur reikninganna
er greiddur beint til tannlæknanna
sem innheimta hlut Tryggingastofn-
unar sjálfir en hinn helmingurinn
er endurgreiddur til viðskiptavina
tannlækna sem hafa greitt fullt
gjald fyrir þjónustu þeirra. Hingað
til hafa þessir viðskiptavinir þurft
að gera sér ferð með reikningana
í þjónustumiðstöð Tryggingastofn-
unar eða umb'oð hennar utan
Reykjavíkur. Með nýja fyrirkomulag-
inu er gert ráð fyrir að viðskiptavinir
setji reikninga sína í umslög hjá
tannlæknum sem sjá síðan um að
senda þau til Tryggingastofnunar.
Stofnunin greiðir síðan inn á banka-
reikninga viðskiptavinanna sem
ættu með því móti að geta sparað
sér ferðir, tíma og fyrirhöfn.
Ókeypis vörur
í auglýsingum og kynningum er því
stundum haldið fram að neytendur
fái vöru eða þjónustu að gjöf kaupi
þeir einhverja aðra vöru eða þjón-
ustu. Á heimasíðu Neytendastofu
er bent á að á sama hátt er auglýst
að neytendur fái vöru ókeypis eða
fría þegar í reynd þarf að greiða
fyrir aðra vöru til að fá fríu vöruna.
Slíkar auglýsingar eru villandi og
brjóta að auki í bága við ákvæði
laga um eftirlit með óréttmætum
viðskiptaháttum og gagnsæi mark-
aðarins.
Ekki eru gerðar athugasemdir við
það þegar auglýst er að ein vara
fylgi annarri eða að eitthvað sé inni-
falið þegar vara er keypt.

Verð á ýmsum matvælum hefur hækkað að undanförnu:
Birgjar hækka verð
Heildsalar og innlendir
framleiðendur sem selja
vörur sínar til matvöru-
verslana hafa hækkað
verð að undanförnu. Neytendasam-
tökin hafa tekið saman lista yfir
þær hækkanir sem tekið hafa gildi
frá í. desember og birt á heimasíðu
sinni ns.is. Þar má meðal annars
sjá hvaða vörur viðkomandi heild-
sali flytur inn, hve há hækkunin
er í prósentum, hvenær hún tekur
gildi og hvaða ástæður eru gefnar
fyrir hækkununum. Meðal þeirra
skýringa sem gefnar eru fyrir
hækkununum eru gengisbreyting-
ar og innlendar sem erlendar kostn-
aðarhækkanir.
Mjög viðkvæm tímasetning
Aðspurður segir Jóhannes Gunn-
arsson formaður Neytendasamtak-
anna að þar á bæ hafi menn ekki
möguleika til að dæma um hvort
hækkanirnar séu óeðlilega miklar
eða háar.
„Vissulega koma þarna við sögu töl-
ur sem eru mjög háar. Það er reynd-
ar undantekning og við hljótum að
gagnrýna þær. Ef til dæmis er um
að ræða gengisbreytingar eða kostn-
aðarhækkanir þyrftum við að sjá
gögn úr bókhaldi viðkomandi fyrir-
tækis og í sjálfu sér getum við ekki
gengið að þeim sem opinni bók,“
segir Jóhannes sem telur tímasetn-
ingu hækkananna mjög viðkvæma í
ljósi aðgerða stjórnvalda til lækkun-
ar matarverðs.
„Þetta er mjög viðkvæm tímasetn-
ing og ég hef til dæmis átt samtöl við
fyrirtæki sem hafa verið að hækka
og þau eru sammála mér um að hafa
þetta allt uppi á borðinu þannig að
neytendur viti nákvæmlega hvað er
að gerast," segir Jóhannes.
Hækkanirnar koma Jóhannesi
ekki á óvart enda hafði hann frétt af
þeim áður en hann aflaði sér óyggj-
andi gagna um þær. „Vissulega hefði
ég viljað sjá fyrirtæki mæta kostnað-
arauka á annan hátt en að láta hann
út í verðlagið,“ segir hann.
Verð uppi á yfirborðinu
Hann segir að tilgangurinn með
listanum sé að upplýsa neytendur
um hvað sé að gerast á markaði og
að veita aðhald.
„Margir neytendur sem sjá hækk-
anir núna velta vöngum yfir því
hvort verið sé að hækka til að geta
lækkað aftur þannig að ég tel að
það sé öllum fyrir bestu að þetta
sé uppi á yfirborðinu auk þess sem
okkar tilgangur með þessu er að
sjálfsögðu að veita aðhald í þeirri
von að fyrirtæki haldi aftur af sér
að hækka. Vissulega er það okkar
von að einhver þau fyrirtæki sem
eru tíunduð á listanum og ekki síst
þau sem boða mesta hækkun hrein-
lega endurskoði ákvörðun sína,“
segir Jóhannes.
Þann í. mars verður virðisauka-
skattur á matvörur lækkaður um sjö
prósent og er Jóhannes sannfærður
um að matvöruverslanir muni skila
þeirri lækkun enda verði þær undir
mikilli smásjá. „Verðlagseftirlit ASÍ,
Neytendastofa og Neytendasam-
tökin fylgjast með og síðan munu
neytendur örugglega fylgjast með.
Hækkanirnar núna gera það að
verkum að verð verður ekki jafnlágt
eftir í. mars og maður hafði vonað,“
segir Jóhannes. „Svo á að fella niður
vörugjald af öllu nema sykri og sæ-
tindum. Það tekur ákveðinn tíma
að fara út í vöruverð og því þarf að
hafa enn meira eftirlit með að það
skili sér,“ segir hann.
Aðhald almennings
Neytendasamtökin hafa hvatt
almenning til að fylgjast með þró-
un verðlags og veita seljendum
aðhald. Jóhannes segir að sam-
tökunum hafi borist þó nokkuð af
ábendingum á síðustu vikum. „Við
höfum það fyrir reglu að ef
við fáum ábendingu
frá neytanda þá ósk-
um við skýringar
frá viðkomandi
verslun. Þetta er bara liður í okkar að-
haldi og ef verslanir koma ekki með
skýringu sem heldur þá áskiljum við
okkur að sjálfsögðu rétt til að fjalla
um það opinberlega," segir Jóhannes
sem telur mjög mikilvægt að almenn-
ingur fylgist vel með og láti vita ef hlut-
ir ganga ekki fram eins og þeir eiga að
gera. Hann bendir jafnframt á að að-
gerðirnar t. mars beinist ekki aðeins
að matvöruverslunum heldur einnig
veitingahúsum og sælgætissölum svo
dæmi séu nefnd.
„Það er mjög mikilvægt að allir
sem eru að selja matvöru láti þessa
breytingu ganga fullkomlega upp.
Það er alla vegakrafa neytenda. Það
er verið að lækka virðisaukann til
að lækka matvæla-
verð og það á
að sjálfsögðu
að skila sér
til neytenda.
Allt annað
er óásættan-
legt,“ segir
Jóhannes
Gunnarsson
að lokum.

Tilboð dagsins
Ðlandaðir sjávarréttir
í tómat-basil sósu
990 kr./kg.
Ævintýralegar fiskbúðir