blaðið - 11.04.2007, Blaðsíða 14

14 MIÐVIKUDAGUR 11. APRÍL 2007
blaöi6
Tilgangur Lánasjóðs íslenskra námsmanna
í tíð ríkisstjórnar Sjálfstæðis-
flokks og Alþýðuflokks, árið 1992,
voru sett ný lög um Lánasjóð ís-
lenskra námsmanna. Var þá brotið
blað í sögunni með því viðhorfi að
LlN væri ekki aðeins stuðningur
ríkisins við námsmenn heldur ætti
sjóðurinn helst að standa undir sér.
LÍN á ekki að
vera gróðafyrir-
tæki og þaðan
afsíðurað
leggja stein
ígötuþeirra
sem hyggja á
nám.
Umrœðan
Auður Lilja Erlingsdóttir
Tónn markaðshyggju, sem einkennt
hafa siðustu 16 ár í stjórn landsins
var sleginn og þar átti menntakerfið
svo sannarleg ekki að vera undan-
skilið. Afleiðingarnar urðu þær að
endurgreiðsla námslánanna var að
sliga fólk eftir að námi lauk.
Ekki gróðafyrirtæki
Fyrir óþreytandi starf náms-
mannahreyfinganna tókst að vinda
aðeins ofan af endurgreiðslubyrð-
inni en þó hefur ekki nóg verið að
gert. Baráttumál námsmanna var
þá að létta endurgreiðslubyrðina og
að námsmenn fengju greitt mánað-
arlega úr sjóðnum en ekki hálfu ári
eftir á. Þessi barátta bar nokkurn
árangur en því miður varð niður-
staðan stórkostleg gjöf ríkisins til
bankanna, þar sem bankarnir buðu
samtímagreiðslur en Lánasjóðurinn
greiddi vaxtastyrk til að brúa vaxta-
kostnað námsmanna af yfirdráttar-
lánunum. Fyrir kosningarnar 1999
voru kjör Lánasjóðsins mjög til um-
fjöllunar og þá settum við í Vinstri
grænum fram þá sýn að við vildum
þróa námslánakerfið okkar í átt
að því sem gerist (eða gerðist þá) í
Skandinavíu. Lánasjóður íslenskra
námsmanna á að vera tæki samfé-
lagsins til að hvetja fólk til náms og
styðja við bakið á því. LÍN á ekki
að vera gróðafyrirtæki og þaðan af
síður að leggja stein í götu þeirra
sem hyggja á nám, hérlendis eða er-
lendis. I því felst að fólk geti lifað á
þeim lánum sem LÍN býður upp
á. Sjóðurinn gegnir viðamiklu hlut-
verki í því að koma upp menntaðri
þjóð sem leggur fram hugmyndir til
nýsköpunar en er ekki fast í naum-
hyggju einnar atvinnustarfsemi
með valdboði að ofan.
Stöndum vörð um LÍN
Vinstrihreyfingin - grænt fram-
boð hefur lagt ríka áherslu á að
lækka endurgreiðslubyrði náms-
Menntuð þjóð Lánasjóðurinn gegnir
viðamiklu hlutverki í þvíað koma upp
menntaðri þjóð sem leggur fram hug-
myndir til nýsköpunar.
lána. Til greina kemur að taka upp
námsstyrki auk námslána og enn
fremur að endurgreiðslur námslána
verði að hluta til frádráttarbærar frá
skatti. Auk þess ber að líta til þess
að þeir sem eru að greiða af náms-
lánum eru yfirleitt samtímis að
koma sér þaki yfir höfuðið og greiða
fyrir menntun barna sinna í formi
leikskólagjalda, heilsdagsvistunar
og tómstundagjalda ýmiskonar.
Framtíðarsýn Vinstri grænna felst í
því að hér þrífist barnvænt samfélag
þar sem vel menntuð þjóð hefur tæki-
færi til að ala börn sín sómasamlega
upp án þess að hörð lífsbarátta bitni
á samverustundum við foreldra og
öðrum lífsgæðum barna.
Okkur ber að standa vörð um
Lánasjóð íslenskra námsmanna svo
að hann sé í stakk búinn til að sinni
upphaflegu hlutverki sínu, að greiða
götu fólks til menntunar og jafna
aðstöðu til fjölbreytts náms. Vinstri-
hreyfingin - grænt framboð mun
áfram berjast fyrir breytingum
á LlN í takt við það velferðarsam-
félag sem nauðsynlegt er að taki
við af markaðssamfélaginu eftir
kosningar.
Höfundur er formaður UVG og skipar 3. sæti
á lista VG í Reykjavík suður.
íslandshreyfingin - lifandi land
Umrœðan
Ertu orkulaus?
- kíktu inn á metasys.is
íslendingar standa á tímamótum
í kosningum í vor þegar þeir hafa nú
fengið aukið val til að krossa við á
kjörseðlinum í Alþingiskosningum.
Islandshreyfingin - lifandi land er
mætt á sviðið, kemur þar inn með
ferskan andblæ sem mun marka
sín spor í stjórnmálasögu lands-
ins. Mikil og óeigingjörn undirbú-
ingsvinna hefur staðið síðustu tvo
mánuði að stofnun Islandshreyfing-
arinnar. Það hefur verið allt kapp
lagt á að vanda til verksins af hæfi-
leikaríku fólki sem vill fjölbreytt,
framsækið, skapandi og réttlátt sam-
félag. Þessi fjögur orð eru táknmynd
þess þar sem frelsi einstaklingsins,
frumkvæði, menntun og sjálfbærni
tryggja lífsgæði fólks.
Frumkvæði og hugvit
Islandshreyfingin trúir á frum-
kvæði og hugvit fólksins og telur að
ríkidæmi Islendinga felist í þeirri
menningu sem hér er, verkkunn-
áttu og náttúrugæðum. Með þessu
vill íslandshreyfingin hlúa að fjöl-
menningunni sem er að finna í
samfélaginu. Til að samræma og
framkvæma þetta stöndum við
fyrir sveigjanlegu velferðarkerfi

sem eykur samfélagsþátttöku og lífs-
gæði almennings. Stærsti hlutinn
af þessu lýtur að öldruðum og ör-
yrkjum en þessir tveir hópar hafa á
undanförnum misserum orðið verst
úti hvað varðar lífsgæði og skattlagn-
ingu. Þessu viljum við breyta á þann
hátt að fólk hvar sem það statt í fjöl-
menningunni finni í engu að sér sé
mismunað. Við vitum að menntun,
vinnan, fjölskyldan, velferð og fé-
lagslíf er kjarninn í lífi allra og því
munum við halda í heiðri. Upplýs-
ingaaðgengi þarf einnig að bæta og
mun Islandshreyfingin verða öfl-
ugur talsmaður þess og styður viður-
kenningu táknmáls með þeim rétt-
indum sem því fylgja á forsendum
táknmálsins, sama má segja um
textun á innlent sjónvarpsefni.
Náttúran og umhverfi
íslandshreyfingin, lifandi land
hefur markað sér stefnu í öllum
helstu málum samfélagsins. Nátt-
úran og umhverfi íslands er horn-
metasys.is
Höfundur er í framboði fyrir
fslandshreyfinguna í SV-kjördæmi
steinn íslensks samfélags og verður
því að vanda til valsins þegar horft
er til langs tíma, fyrir komandi kyn-
slóðir sem landið munu erfa. Við
viljum skila því til þeirra ósnortnu.
Til þess að það sé mögulegt verðum
við að skoða nýja virkjanatækni
sem minnst mun skaða landið og
skilur það því ekki eftir sem opinn
svörð. íslandshreyfingin - lifandi
land hafnar öllum stóriðjufram-
kvæmdum, þær einar sér skila af sér
einhæfri vinnu og náttúrulýti. Því
verður að skapa fjölbreytt atvinnu-
tækifæri og efla alla nýsköpun, á
þann hátt að hún gefi þjóðinni þann
arð sem hún þarf á að halda. Hér
mun reyna mikið á hugvit og frum-
kvæði fólksins en einmitt í þeim
þætti felst ríkidæmi okkar allra.
Framtíð fslands
Hægt er að nálgast stefnuskrá
íslandshreyfingarinnar á www.is-
landshreyfingin.is.
Ég mæli með að sem flestir heim-
sæki síðuna og kynni sér málin af
opnum huga. I stefnuskránni munu
allir finna eitthvað við sitt hæfi sem
samræmist lífsskoðunum og fram-
tíðarsýn. Stefnuskráin og aðgerð-
aráætlunin var samin af fólki sem
hefur þor, áræðni og dugnað sem
þarf til að hrinda jafn stórri fram-
kvæmd sem nýtt stjórnmálaafl er, af
stað. Ég er stolt að hafa fengið tæki-
færi að vera með að stofnun þessa
frá grunni, því ég veit að þegar fræi
er sáð af góðu fólki þá vex upp hið
fegursta blóm. Þannig er einmitt sú
sýn sem Islandshreyfingin -lifandi
land hefur á framtíð Islands að hér
sé velsæld án þess að stóriðja komi
þar nokkurs staðar nærri.

Mynd/RAX
Sigurlín Margrét Sigurðardóttir
íslandshreyf-
ingin, lifandi land
hefur markað sér
stefnu i öllum
helstu málum
Hornsteinn íslensks samfélags
Náttúran og umhverfi Islands er
hornsteinn íslensks samfélags og
verðurþviað vanda til valsins þegar
horft er til langs tíma, fyrír komandi
kynslóðir sem landið munu erfa.

Bernskan hefur
sjálfstætt gildi
Ég veit ekkert tærara, hreinna né
heiðarlegra en grát, hlátur og gleði
barna. Það efast enginn um sannleika
þess. Við bregðumst við barnsgráti
og lítum á hann sem vísbendingu um
að barnið vanti eitthvað eða líði illa.
Hlátur og gleði barna kemur frá hjart-
Við erum ekki
'karí en fátæk-
asta barnið í
landinu.
Umrœðan
Alma Lísa Jóhannsdóttir
anu, er yfirleitt smitandi og kemur
þeim sem eru nálægt í gott skap. Ég
var að horfa út um eldhúsgluggann
áðan og sá þá glatt barn. Ung stúlka
sem hljóp eftir götunni og tók svo
til við að fara í handahlaup, aftur og
aftur og aftur og léttleikinn var því-
líkur að augljóst var að ekkert nema
hamingja og gleði var þar á ferð.
Hvað gerist með okkur þegar við
eldumst? Ef ég tæki upp á því í gleði
minni að ferðast á handahlaupum
um Selfossbæ yrði eflaust horft á
eftir mér. Ég er orðin fullorðin, svona
gerum við ekki. Ég hef orðið vör við
það að æska barna styttist, kröfur um
að börn eiga að þroskast og fullorðn-
ast eru meiri. Fyrirmyndir sem troðið
er upp á börn í gegnum sjónvarp og
fjölmiðla eru oft og tíðum fullorðin,
tískan einnig og afþreying þannig að
hún gerir það að verkum að börnin
þurfa að færa sig ofar í „aldri“ fremur
en niður að leik og gleði.
Ég vil leyfa börnum að vera börn
eins lengi og yfir höfuð er hægt. I
þessu felst að börn eiga ekki að taka
ábyrgð áður en þau hafa þroska til,
við eigum að hvetja þau til að leika
sér og vera þátttakandi í starfi og
félagsskap sem viðheldur æsku og
gleði þeirra, þar sem þau geta tekið
þátt á eigin forsendum. Til þess að
þetta sé raunhæfur möguleiki þarf
samfélagið að skapa skilyrði til þátt-
töku fyrir alla, á eigin forsendum án
þess að hagir foreldra og fjölskyldna
þeirra þurfi að hafa áhrif á hvort
þátttaka sé yfirhöfuð raunhæf.
Skipulagt æskulýðsstarf, íþróttir
og tómstundir, er lykilatriði til að
bernskan fái notið sín. Öll börn
eiga að hafa aðgang að skipulögðu
íþrótta- og tómstundastarfi. Fjár-
hagur foreldra þeirra á ekki að úti-
loka þau frá þátttöku og ræna börn
þar með möguleikanum á að þrosk-
ast og eflast og styrkjast sem ein-
staklingar. Góð barnæska er gott
nesti og grundvöllur sem börn eiga
eftir að byggja á allt lífið. Því ber
okkur sem samfélag að vinna gegn
fátækt barna. Börnin okkar eru
framtíð samfélagsins. Vaxandi mis-
skipting í samfélaginu hefur mest
áhrif á fátæk börn og fjölskyldur
þeirra. Tekur vopnin úr höndunum
á þeim sem minnst hafa. Þetta er
ólíðandi í ríku samfélagi eins og
okkar Islendinga. Við eigum að
hlúa að hvert öðru, láta okkur ná-
granna okkar varða og vinna að
því í sameiningu að móta samfélag
fyrir alla. Við erum ekki ríkari en
fátækasta barnið í landinu.
Höfundur skipar 2. sæti VG í Suðurkjördæmi