blaðið - 06.07.2007, Blaðsíða 14

14
FÓSTUDAGUR 6. JULI 2007
blaðið
blaði
Útgáfufélag: Árvakur hf.
Ritstjóri: Ólafur Þ. Stephensen
Fréttastjórar: Gunnhildur Arna Gunnarsdóttir
Þröstur Emilsson
Ritstjórnarfulitrúi: Elín Albertsdóttir
Lyfin hausverkur
ráðamanna
Matthías Halldórsson landlæknir hvatti Aðalstein Arnarson, íslenskan
lækni í Svíþjóð sem leitaði til hans, til að aðstoða fólk við að leysa þar út lyf
og lækka hjá því lyfjakostnaðinn. Landlæknir er tilbúinn að horfa framhjá
stífum reglum hér heima fyrir svo fólk fái lyfin sín á lægra verði. Aðalsteinn
getur boðið lyfá þriðjungi þess verðs, sem greiða þarf í apótekunum hér, eins
og Blaðið greindi frá í fyrradag.
Fyrir rúmu ári var upplýst að lyfjaverð hér á landi væri svo hátt að ríkið gæti
flogið með þegnana fjórum sinnum á ári til Danmerkur til lyfjakaupa en samt
sparað peninga. Hvað breyttist á þessu eina ári? Lítið.
Landlæknir þá, Sigurður Guðmundsson, og hans fólk höfðu þá rýnt í lyfja-
markaðinn. Þeim leist ekki á blikuna og benti Sigurður á fákeppnina á mark-
aði. Siv Friðleifsdóttir, þá heilbrigðisráðherra, sagði stöðuna óþolandi og vildi
skoða hvort heilbrigðisstofnanir gætu ekki flutt sín lyf sjálfar inn í einhvers
konar innkaupasambandi. Það hefur ekki gerst.
Niðurgreiðsla lyfja síðustu ár hefur numið fimm til sex milljörðum króna
á ári. Niðurgreiðslan eins og hún er framkvæmd hér á landi veldur því að lyf-
salar virðast ekki sjá hag sinn í því að selja ódýrari ly f heldur draga frekar fram
dýrari lyf og fá meira í kassann í formi niðurgreiðslna. Þetta sagði Sigurður
fyrir rúmu ári. Þá gagnrýndi hann einnig að þeir sem hefðu hug á að flytja inn
ódýrari lyf kæmust ekki inn á markaðinn.
Fákeppni hamlar ekki ein lyfjaverðinu heldur er hvert lyf á markaðnum háð
einkasöluleyfi. Langan tíma getur tekið að sækja um leyfið og á sama tíma
geta lyfsölurisarnir búið sig undir samkeppnina. Ákveði lyfjarisarnir að und-
irbjóða þann nýja á markaði eru góð ráð dýr; úrskurðir Samkeppniseftirlitsins
geta tekið mánuði, jafnvel ár í vinnslu. Að sækja um leyfi fyrir ódýr lyf þykir
ekki arðbært.
Það sem er sárast við ástandið á íslenska lyfjamarkaðnum er að einkaleyfi
og framkvæmd niðurgreiðslunnar hér hafa hamlað því að samheitalyf séu
flutt inn. Samt sérhæfir íslenska lyfjafyrirtækið Actavis sig í því að framleiða
samheitalyf. Á síðasta ári nam sala á frumlyfjum á Islandi 85 prósentum af
lyfjasölunni hér á landi. Það er svipað í ár.
Það er í hendi ráðamanna að lækka lyfjaverð. Það er þeirra að bregðast nú
við með því að verja hið litla fyrirtæki Áðalsteins Arnarsonar. Þeir eiga að
bera hag neytenda fyrir brjósti rétt eins og landlæknir gerir og breyta regl-
unum, þvælist þær fyrir samkeppni og verðlækkun.
Ráðamenn þurfa að verja nýliða á markaðinum og ættu jafnvel að afnema
einkaleyfi lyfja og leyfa þau sem hafa verið samþykkt í löndunum í kring, því
séu lyfin nógu góð fyrir nágranna okkar eru þau örugglega nógu góð fyrir
okkur.
Gunnhildur Arna Gunnarsdóttir
&
úotl tll
endurvinnslu
Auglýsingastjóri: Steinn Kári Ragnarsson Ritstjórn & auglýsingar: Hádegismóum 2,110 Reykjavík
Aðalsími: 510 3700 Símbréf á fréttadeild: 510 3701 Símbréf á auglýsingadeild: 510 3711
Netföng: bladid@bladid.net, frettir@bladid.net, auglysingar@bladid.net
Prentun: Prentsmiðja Morgunblaðsins
AFSLÁTTUR GEGN
AFHENDINGU MIÐANS TIL
1. ÁGÚST 2007 AF ALLT AÐ
4 SAMLOKUM EÐA
SALÖTUM OG GOSI ÚR VÉL
Tími óvirkrar
umhverfisstefnu
Ekki löngu fyrir síðustu alþingis-
kosningar lýsti þáverandi formaður
Framsóknarflokksins því yfir að tími
virkrar stóriðjustefnu væri nú liðinn
og ekki væri hægt að tala um að rík-
isstjórnin ræki lengur neina stóriðju-
stefnu. Þetta kom mörgum á óvart í
ljósi þess að þá þegar lágu fyrir fyrir-
ætlanir eða hugmyndir um álver við
Húsavík, í Helguvík, við Þorlákshöfn
fyrir utan stækkanir á ýmsum þeirra
álvera sem fyrir eru. Merkingin var
því kannski fyrst og fremst þessi:
Álfyrirtæki hafa áhuga á að nýta ís-
lenska orku, þau eru aðeins fyrirtæki
á markaði eins og hver önnur, íslensk
stjórnvöld hafa sossum ekki beðið
þau um að koma en við getum varla
neitað þeim um orkuna eða hvað?
Með þessum orðum lagði þáver-
andi formaður Framsóknarflokksins
óafvitandi línurnar fyrir nýja rík-
isstjórn sem hann átti ekki eftir að
taka þátt í. Samfylkingin sem boðaði
stóriðjuhlé fyrir kosningar hefur ekki
séð ástæðu til að endurskoða neinar
af þessum fyrirætlunum enda snúast
málin um samninga sem fyrirtæki
á markaði hafa gert en ekki heildar-
stefnu íslensks samfélags í umhverfis-
málum. Svo virðist sem tími virkrar
stóriðjustefnu sé liðinn og í staðinn
ríki svokölluð „óvirk“ stóriðjustefna
sem virðist einkum snúast um hvert
fyrirtækin snúi sér en ekki hvaða
stefnu stjórnmálamenn og almenn-
ingur móti. Þvi má spyrja hvort slík
„óvirk" stóriðjustefna haá ekki líka í
för með sér óvirka umhverfisstefnu?
Hin óvirku stjórnvöld geta þó
ekki skotið sér undan því að orku-
fyrirtækin hafa verið í almannaeigu
KLIPPT 0G SKORIO
Einar Sveinbjörnsson veður-
fræðingur
bloggar oft
skemmtilega
um veðurfar
og fleira. I gær
upplýsti hann að
í þurrkinum und-
anfarið hafi Reykvíkingar ekki
eytt eins miklu vatni og sumir
vildu halda fram. „1100 lítrar er
i,i rúmmetri á sekúndu. Saman-
borið við meðalrennsli Elliða-
ánna nemur mesta vatnsnotk-
unin nærri þriðjungi rennslis
Elliðaánna, sem í vatnafræðilegu
tilliti þykir hálfgerð spræna,"
segir Einar.
og það eru þessi sömu opinberu
fyrirtæki sem hafa staðið fyrir um-
deildum virkjanaframkvæmdum og
fleiri slíkar eru á döfinni, núna næst
í Þjórsá þar sem til stendur að virkja
allan neðri hluta árinnar þó að slíkar
framkvæmdir mæti talsverðri and-
stöðu íbúa og félagasamtaka.
Katrín Jakobsdóttir
Óvirk einkavæðing?
Þess vegna er athyglisvert að fylgj-
ast um leið með hljóðlátri einkavæð-
ingu orkufyrirtækjanna sem þó hefur
komist í fréttir með einkavæðingu
Hitaveitu Suðurnesja. Þar seldi ríkið
hlut sinn rétt fyrir kosningar og nú
reyna einkafyrirtæki að kaupa upp
hluti sveitarfélaganna — án þess að
nein pólitísk umræða fari fram eins
og nýr viðskiptaráðherra benti rétti-
lega á. Einkavæðingin virðist því
komin í sama óvirka farveginn.
Ljóst er að einkaaðilar telja að
mikla fjármuni megi hafa út úr orku-
geiranum og skal engan undra ef
stjórnvöld munu áfram reka óvirka
stóriðju- og umhverfisstefnu. Verða
orkufyrirtækin ekki hreinlega fyrir-
tæki á markaði sem ráða munu yfir
ingmenn sitja ekki allir
auðum höndum um þessar
mundir. Sturla Böðvarsson
og eiginkona hans, Hallgerður
Gunnarsdóttir,
voru t.d. við setn-
ingu Manarþings
í gær. Þinghaldið
á Mön er kennt
við Tynwald eða
Þingvelli og á rætur
að rekja til víkingaaldar. Fyrir þá
sem ekki vita er Mön í írlandshafi
í Bretlandseyjaklasanum. Eyjan er
í konungssambandi við Bretland
en nýtur fullrar sjálfstjórnar og
telst ekki vera hluti af Bretlandi. Á
ensku heitir eyjan Isle of Man.
öllum orkuauðlindum landsmanna?
Geta stjórnvöld þá skipt sér af fram-
kvæmdum þeirra svo fremi sem þær
standist einhverja lágmarksstaðla um-
hverfismats? Nú þegar hafa rannsókn-
arleyfi verið gefin út á fjöldamarga
staði þar sem hugsanlega er hægt að
afla orku, staði sem ekki eru vernd-
aðir samkvæmt neinum lögum. Á
sama tíma gengur hægt að samþykkja
tillögur i náttúruverndaráætlun um
friðlýst svæði en enn hefur aðeins
EITT af þeim 14 svæðum sem lagt er
til að friðlýsa í náttúruverndaráætlun
2004-2008 verið friðlýst en nú er ein-
mitt árið 2007 ef einhver hefur gleymt
því. Slíkar áætlanir eru greinilega
álitnar létt grín á sama tíma og rann-
sóknarleyfum er dælt út í stöflum,
t.d. rannsóknarleyfi fyrir Gjástykki í
Þingeyjarsýslum sem gefið var út dag-
inn fyrir síðustu kosningar.
Aðrar afleiðingar markaðs- og
einkavæðingar orkugeirans eru
ýmsar, ekki síst hættan á því að starf-
semin verði ekki lengur rekin á sam-
félagslegum forsendum heldur aðeins
í hagnaðarskyni og orkuverð til al-
mennings í landinu muni hækka eins
og gerst hefur víða um heim þar sem
orkugeirinn hefur verið einkavæddur.
Enda hafa ríki og sveitarfélög ekki
lengur neitt um gjaldskrá þeirra að
segja þegar þau hafa selt hlut sinn.
Tími er til kominn að taka upp virka
umhverfisstefnu þar sem náttúran og
hagsmunir almennings hafa forgang
fram yfir hagsmuni orku- og stóriðju-
fyrirtæka. Mun ný ríkisstjórn söðla
um eftir slappa byrjun í þeim efnum?
Höfundur er varaformaður
Vinstri-grænna
]r ón Kristjánsson fiskifræð-
I ingur skrifar
| langa grein á
loggsíðu sína um
fiskveiðistofninn.
Hann er aldeilis
ekki á sama
máli og Hafró og
bendir á eitt og annað varðandi
minnkandi þorsk í sjónum.
„Það er rangt að friða sveltandi
fiskstofn," segir hann og bætir
við: „Svangur þorskur spyr ekki
um ættartengsl þegar hann étur
afkvæmi sín.“ Jón vill aftengja
Hafró frá ráðgjöfinni og setja
aflamarkið í 260 þúsund tonn.
elin@bladid.net