blaðið - 18.07.2007, Blaðsíða 10

10
MIÐVIKUDAGUR 18. JÚLÍ 2007
blaðið
-I

Útgáfufélag:
Ritstjóri:
Fréttastjóran
Ritstjórnarfulltrúi:
Árvakur hf.
Ólafur Þ. Stephensen
Gunnhildur Arna Gunnarsdóttir
ÞrösturEmilsson
Elín Albertsdóttir
Noregur og sam-
særiskenningarnar
Guttorm Vik, sem senn lætur af störfum sem sendiherra Noregs á Islandi,
hefur vakið athygli viðmælenda sinna hér á landi undanfarin ár fyrir að
vera ekki dæmigerður „diplómat". Hann hefur sagt sína meiningu og verið
óhræddur við að ræða erfið mál.
Viðtalið við Vik í Blaðinu í gær var engin undantekning. Það var ekki
hefðbundið kurteisishjal sendiherra, sem kveður eftir farsæla dvöl á fslandi,
heldur setti hann fram beinskeytta gagnrýni á stjórnmálaumræðuna hér
á landi, einkum það hvernig stjórnmálamenn reyna stundum að slá sig til
riddara i samskiptum við nágrannaríkið Noreg.
Vik segir að stundum sé eins og keppni sé í gangi milli einstakra stjórn-
málamanna um hver þeirra sé mesti töffarinn og slái bezt skjaldborg um
hagsmuni þjóðarinnar. „... í Noregi hef ég aldrei upplifað að stjórnmála-
menn komist jafnharkalega að orði eins og gerst hefur hér,“ segir hann.
Vik fjallar líka um þær samsæriskenningar, sem ýmsir hafa sett fram í
tengslum við nýlega samninga íslands og Noregs um varnar- og öryggismál;
að Islendingar hafi á móti þátttöku Noregs í vörnum landsins samþykkt að
gefa eftir í öðrum deilumálum ríkjanna, t.d. um síldveiðar og um réttarstöðu
Svalbarða. Norski sendiherrann kannast ekkert við slíkt samkomulag og segir
„næstum því særandi að Norðmenn skuh vera tortryggðir á þennan hátt.“
Vik hefur rétt fyrir sér. Það er i raun alveg furðulegt, miðað við það hvað
samskipti Islands og Noregs eru mikil og náin og Norðmenn almennt velvilj-
aðir í garð Islendinga, hversu margir, bæði stjórnmálamenn og aðrir, virðast
reiðubúnir að útmála frændur okkar nánast sem fjandann sjálfan þegar ís-
land og Noreg greinir á í alþjóðamálum. I opinberri umfjöllun er þá iðuíega
fjallað frjálslega um staðreyndir mála og lítið gert af því að líta í eigin barm.
Eða hvernig líta veiðar íslenzkra skipa, sumra undir hentifána, í Smugunni
og á Svalbarðasvæðinu á sinum tíma út í ljósi umræðna um veiðiþjófnað á
Reykjaneshrygg seinni árin?
Jafnvel þegar norsk stjórnvöld voru reiðubúin að teygja sig afar langt til
að koma til móts við ísland í varnarmálunum fannst mörgum, sem lögðu
orð í belg, að þar hlyti eitthvað að búa að baki annað en þeir sameiginlegu
hagsmunir landanna, sem liggja raunar í augum uppi eins og sendiherrann
bendir á.
Getur verið að á íslandi nútímans telji einhverjir ennþá að við eigum
„harma að hefna“ eftir að hafa gengizt Noregskonungi á hönd 1262?! Getur
verið að vegna þeirrar sögu sé augljóst lýðskrum í utanrikismálum frekar
látið viðgangast gagnvart Noregi en öðrum ríkjum?
Það er gott að jafnbeitt gagnrýni kemur frá jafnmiklum Islandsvini og
Guttormi Vik. Þá er þeim mun meiri ástæða til að taka mark á henni.
Ólafur Þ. Stephensen
Auglýsingastjóri: Steinn Kári Ragnarsson Ritstjórn & auglýsingar: Hádegismóum 2,110 Reykjavík
Aóalsími: 510 3700 Sfmbréf á fréttadeild: 510 3701 Símbréf á auglýsingadeild: 510 3711
Netföng: bladid@bladid.net, frettir@bladid.net, auglysingar@bladid.net
Prentun: Prentsmiðja Morgunblaðsins
VGLkOCDlN í SÖGUSGTRIÖ!

m ■p%
* X /4> 'Sw Vþ mm % II 1 ^' \\ 1 v:
viD TökutD veL í cdóh Qesrao)!
Laugardagurinn 21.júlí
Bjarni E. Si^urðsson
talar um ástir í Njálu.
Notale^stund um kvöldið
með Djassbandi Suðurlands
INFORMATION SÖGUSETRIÐ
Nú cr uppLýsnsjþjónvjsíó fyrir fvröamenn
lil húsa (Sdguselrínu við I liíðarvtt.l 0p;ð a||a daga ; sumar kl.9-19
»11 487-8781 GSM 895-9160 NF.T njala@njala.is VEFUR: www njala
Seðlabankastjóri,
ekki meir, ekki meir
Islenska krónan er einn veikasti
gjaldmiðill í heimi þrátt fyrir að hafa
verið skráð einn sterkasti gjaldmið-
illinn um árabil. Leikendur á gengis-
markaði krónunnar eru fáir og sumir
þeirra geta hækkað eða lækkað gengi
krónunar nánast af geðþótta. Ein
stór viðskipti breyta iðulega gengi
krónunnar.
íslenska ríkisstjórnin og Seðla-
bankinn hafa kappkostað að fylgja
hágengisstefnu. Sú hágengisstefna
hefur leitt til gríðarlegrar eyðslu þar
sem gjaldeyrir og innfluttar vörur
eru á útsölu. Á sama tíma kreppir
að innlendri útflutningsframleiðslu
og samkeppnisiðnaði. Ástæða há-
gengisins er óeðlilega háir stýrivextir
Seðlabankans sem valda því að er-
lendir skammtímafjárfestar fjárfesta
í krónunni. Mikill halli í viðskiptum
við útlönd, erfiðleikar framleiðslu-
greinar og afborganir og uppgreiðsla
erlendra lána munu leiða til þess að
gengið mun lækka mikið í fyrirsjáan-
legri framtíð.
Veiking krónunnar þarf ekki að
vera af hinu vonda og getur þýtt
ákveðin tækifæri m.a. innlendra
framleiðenda og seljenda þjónustu.
Hágengisstefnan er andstæð hags-
munum framleiðsluatvinnuveg-
anna. Samkeppnisiðnaður og önnur
innlend framleiðsla, þar með talið
frumframleiðsla í landbúnaði og
sjávarútvegi, hafa liðið fyrir hágengis-
stefnuna þar sem að verndarhendi rík-
isins er ekki haldið yfir viðkomandi
starfsemi með innflutningstakmörk-
unum eða innflutningsbanni. Það á
alltaf að vera eitt helsta baráttumál
stjórnvalda að tryggja hagsmuni inn-
Iendrar framleiðslu með því að láta
hana njóta svipaðra og ekki lakari að-
stæðna en samkeppnisaðilarnir njóta.
Fyrir tveimur árum kom fram í
skýrslu OECD, efnahags- og fram-
farastofnunar Evrópu, að haldi svo
fram sem horfir geti íslendingar átt
von á stóru verðbólguskoti og jafnvel
kreppu á næstu árum. Þessi varnað-
arorð voru þess eðlis að ríkisstjórn
og bankastjórn Seðlabankans hefðu
átt að bregðast við. Á þeim tíma
benti ég á það í grein og útvarpser-
indi að ástæða væri til að bregðast
við. Ég varð þess ekki var að nokkur
Jón Magnússon
tæki undir þessi sjónarmið. Enginn
ráðamaður þjóðarinnar virtist taka
þessum ábendingum OECD alvarlega
og benda á að óvarlega rynni ríkis-
stjórn Davíðs Oddssonar. Síðan hafa
orðið hlutverkaskipti. Davíð er ekki
forsætisráðherra en tekinn við sem
Seðlabankastjóri. Síðan þá hafa stýri-
vextir verið hækkaðir og ríkisstjórnin
hefur samþykkt þá aðgerð og horft á
sívaxandi útgáfu jöklabréfa þar sem
erlendir fjárfestar eru að fjárfesta til
skamms tíma í íslenskum krónum
vegna þess að þeir geta hvergi fengið
eins háa vexti og hér. Hundruð millj-
arða hafa runnið inn í hagkerfið.
Krónan styrkist og hættan á stóru
verðbólguskoti og kreppu miðað við
forsendur OECD margfaldast.
Brestirnir verða smám saman
augljósari og Vilhjálmur Egilsson,
framkvæmdastjóri Samtaka atvinnu-
lífsins, hefur nú ítrekað bent á þann
vanda sem hágengisstefnan veldur ís-
lensku atvinnulffi. Síðan bregður svo
við að félagsmálaráðherra fordæmir
hávaxta- og hágengisstefnuna og
fjármálaráðherra tekur undir. Þegar
svo er komið að tveir ráðherrar í ríkis-
stjórninni gagnrýna efnahagsstjórn
þjóðfélagsins þá er eðlilegt að spurt
sé hver stjórnarstefnan sé í efnahags-
málum. Hvað sem líður sjálfstæði
Seðlabanka þá getur ábyrg ríkisstjórn
ekki afsalað sér valdi til þess að ábyrg
efnahagsstjórn taki við af óábyrgri.
Er ríkisstjórnin e.t.v. sjálfri sér sund-
urþykk. Ábyrg efnahagsstjórn fellst
ekki f því að viðhalda hávaxtastefnu
og hágengisstefnu. Slíkt drepur niður
þjóðhagslega hagkvæma framleiðslu.
Þegar Evrópuþjóðir tóku upp
evru lækkaði gengi hennar nokkuð
gagnvart Bandaríkjadal. Davíð Seðla-
bankastjóri sagði þá að evran væri
ónýtur gjaldmiðill. Evran er nú helsti
gjaldmiðill heimsins. Ríkisstjórn
og bankastjórn Seðlabanka Islands,
sem fylgja þeirri hættustefnu að hafa
einn minnsta gjaldmiðil veraldar á
markaði, tefla atvinnulífi og velferð
í landinu í tvísýnu. Mikilvægt er að
skapa stöðugleika sem fólk og fyrir-
tæki geta treyst. Forsenda þess eru
sambærilegir vextir og í nágranna-
löndunum og gjaldmiðillinn verði
bundinn við evru eða gengiskörfu
með ákveðnum vikmörkum. Með
þeim hætti má skapa varanlegan
stöðugleika og henda þeirri viðbjóðs-
legu hækju sem gengisstefna íslensku
krónunnar styður sig við í dag, vísi-
tölu neysluverðs til verðtryggingar
lána.
Höfundur er alþingismaður
KLIPPT OG SK0RIÐ
Tískuorðið í dag er kolefnis-
jöfnun og auglýsir nú hvert
fyrirtækið á fætur öðru að
það selji grænar vörur eftir að hafa
náð samkomu-
lagi um að greiða
fyrir skógrækt.
Gárungarnir á
Vefþjóðviljanum
hafa reiknað það
út að íslenska
ríkið er enginn eftirbátur fyrir-
tækjanna. Samkvæmt fjárlögum
þessa árs fara umtalsverðar
fjárhæðir til uppgræðslu skóga og
landgræðslu almennt eða tæpar
1300 milljónir króna alls. Fólksbíla-
floti landsmanna inniheldur 200
þúsund bifreiðar og því má fá þá
niðurstöðu að ríkið sé búið að kol-
efnisjafna akstur allra einkabíla
á landinu með framlagi sínu til
landgræðslu. Svo dettur mönnum
í hug að þeir fái ekkert fyrir skatt-
ana sína ...
úsundþjalasmiðurinn Ómar
Ragnarsson fárast yfir þeirri
niðurstöðu Halldórs Hall-
dórssonar, bæjarstjóra á ísafirði,
að stóriðja sé eina lausnin fyrir
Vestfirðinga og segir ákvörðun
Halldórs byggða á vanþekkingu og
viljaleysi. Telur Ómar upp allmörg
sóknarfæri Vestfirðinga í ferða-
mennsku og tekur þannig undir
með öðrum valinkunnum þúsund-
þjalasmið, Hermanni Gunnars-
syni, en báðir hafa
sterkar skoðanir
á Vestfjörðum.
Báðir gefa Hall-
dóri falleinkunn
fyrir að einblína
á mengandi iðnað
þegar enn sé langur vegur í að
fullnýtt séu fjölmörg tækifæri víða
í fjórðungnum. Tekur Ómar dæmi
um stórt fuglabjarg á írlandi sem
ferðamenn sækja grimmt og Irar
græði vel á meðan Vestfirðir státa
af nokkrum miklu stærri björgum
sem enginn græðir á.
albert@bladid.net