blaðið - 26.07.2007, Blaðsíða 14

14
FRÉTTIR
FIMMTUDAGUR 26. JÚLÍ 2007
blaðiö
Stríð er leið Guðs til að kenna
Bandaríkjamönnum landafræði
Kathy Kelly starfar að
friðarmálum í Mið-Austur-
löndum og hefur þrisvar
sinnum verið tilnefnd til
friðarverðlauna Nóbels.
Eftir Þórð Snæ Júlíusson
thordur@bladid.net
Blaðamaður Blaðsins hitti frið-
araðgerðasinnann Kathy Kelly á
hóteli í Amman í Jórdaníu. Honum
hafði verið bent á að Kelly ætti enga
peninga og því væri æskilegt að
hann greiddi fyrir hana leigubílinn
til og frá fundarstað. Þegar hann
reyndi að láta hana fá tíu dínara,
sem samsvarar eitt þúsund krónum,
þurfti þó að beita Kelly fortölum til
að taka við seðlinum, henni þótti
þetta allt of há upphæð. Hún tókþó
við honum að lokum og sagðist þá
geta notað afganginn til að hjálpa
öðrum.
28 sinnum til íraks
Kelly starfar með samtökum sem
höfðu aðsetur í Irak áður en stríð
braust út í landinu að nýju í mars
2003. Hún segir samtökin alls hafa
farið til Irak í sjötíu skipti á þessum
tíma og sjálf fór hún þangað 28
sinnum. Nú starfa þau- í nágranna-
löndum Iraks þar sem þau geta ekki
lengur verið í landinu „Við fórum
þangað vegna þess að við vorum á
móti viðskiptabanninu sem var á
landinu og vegna þeirra efnahags-
legu þvingana sem írak var beitt.
Við fórum til að sjá afleiðingar þessa
á írösku þjóðina og segja frá því sem
við sáum. Með því vonuðumst við
til þess að vekja almenning í Banda-
ríkjunum til umhugsunar og til að
finna til ábyrgðar gagnvart þessu
ástandi.
Við teljum að Persaflóastríðinu
sem hófst árið 1991 hafi aldrei lokið.
Það hafi haldið áfram sem efna-
hagslegt stríð með viðskiptabannið
sem aðalvopn. Síðan hefðbundið
stríð hófst þar að nýju hefur fjöldi
fólks flúið frá Irak. Við tókum eftir
því að sögur þess komust sjaldan í
fréttirnar og því hafa flestir Banda-
ríkjamenn lítinn skilning eða vitn-
eskju um þeirra aðstæður. Það eru
t,2 milljónir íraskra flóttamanna í
Sýrlandi og um 750 þúsund í Jórd-
aníu. Þetta er auðvitað gríðarlegur
fjöldi og því reynum við að einbeita
okkur að einu máli í einu. Það getur
líka oft haft meiri heildræn áhrif að
segja eina sérstaka sögu.“
Stríðsrekstur er landafræðikennsla
Kelly segir umfjöllun um írak
háfa breyst mikið á síðustu árum.
,Á árunum 1996 til 2002 leit ég dag-
lega í blöðin til að athuga hvort eitt-
hvað væri verið að fjalla um írak.
Þar var oftast ekki neitt. Ég man
vel eftir því þegar barnahjálp Sam-
einuðu þjóðanna hélt blaðamanna-
fund til að segja frá því að fimm
hundruð þúsund börn hefðu látist
í írak vegna viðskiptabannsins og
efnahagsþvingana. Það voru tvær
línur um þetta í Wall Street Journal!
I dag eru myndir, greinar og fréttir
um Irak í blöðunum á hverjum ein-
asta degi.
Ég segi oft að stríð sé leið guðs til
að kenna almenningi í Bandaríkj-
unum landafræði. Allt í einu voru
allir meðvitaðir um að fran og írak
væru tvö aðskilin lönd! Til að fólk
geti raunverulega skilið þessi lönd
og íbúa þeirra þarf þó að gera miklu
meira. Það þarf að fara í mikið
fræðsluátak í þessum efnum. Það er
þó hægara sagt en gert.“
Bandaríkin viðurkenna ekki mistök
Hún segir samtökin reyna að
hjálpa flóttamönnunum með það
sem hún kallar litlu hlutina í lífinu.
„Við heyrðum til dæmis af konu sem
þurfti á beinmerg að halda vegna
krabbameins. Við fundum þá ein-
hvern til að greiða fyrir slíka aðgerð
fyrir hana. Við hjálpuðum ungri
stúlku að fá námsstyrk í Bandaríkj-
unum með því að fylla út þau gögn
sem til þurfti. Við fengum land-
vistarleyfi fyrir íraska fjölskyldu í
Bandaríkjunum með því að hjálpa
fólkinu í gegnum alla skriffinnsk-
una. Við hjálpum fólki við að fá
húsnæði hérna. Það eru svona hlutir
sem við hjálpum til við.”
Kelly segir að fjöldi íraskra flótta-
manna á svæðinu sé orðinn mikið
vandamál. „Ibúar þessara landa
hafa hliðrað til og búið til pláss svo
hægt sé að taka á móti öllu þessu
fólki. Hlutfallslega er þessi fjöldi
Ég kann vel við,
og lifi eftir þeirri
hugmyndafræði, að
heimurinn sé mitt ríki og
að trúarbrögð mín séu
að láta gott af mér leiða.
Við þurfum ekki öll að
samsama okkur með ein-
hverri þjóð eða ríki sem
segir okkur hver við erum.
Það er ekki það sem við
erum.
sambærilegur við það að Banda-
ríkin myndu taka við fjórtán millj-
ónum flóttamanna. Ég tel að örygg-
isráð Sameinuðu þjóðanna þurfi að
samþykkja ályktun sem lýsir yfir
neyðarástandi í mannúðarmálum í
írak því þá yrði mögulegt að koma á
fót áhrifameira hjálparstarfi innan
landsins án þess að fást beint við
írösk stjórnvöld. Þá myndu færri
flýja landið. Það væri óskandi að
írösk stjórnvöld væru sjálfstæð og
starfhæf, en það eru þau því miður
ekki. Bandarísk stjórnvöld viður-
kenna það hins vegar ekki því þá
lítur út fyrir að þau hafi gert mistök
sem leiddu af sér stórt vandamál.“
Bandaríkin völdu að fara í stríð
Kelly segir að Bandaríkin þyrftu
einungis að eyða brotabroti af fram-
lögum sínum til varnarmála til að
greiða fyrir betri aðstæðum þessa
fólks. „Skattgreiðendur í Banda-
ríkjunum eru að greiða 145 millj-
arða dala í viðbótarfjárveitingu
til varnarmála á þessu ári. Það er
bara viðbót! Þessi upphæð fer í her-
jeppa, skriðdreka og skotfæri. Flótta-
mannastofnun Sameinuðu Þjóð-
anna hefur farið fram á 121 milljón
dali á ári til að sinna sínu starfi
almennilega. Það tæki hvern banda-
rískan skattgreiðanda einungis sex
klukkustundir að vinna fyrir þeirri
upphæð. Þessi staðreynd er ekkert
annað en hneyksli enda tryggja
þessar fjárhæðir ekki öryggi íbúa
Bandaríkjanna að neinu leyti.
I huga fólks alls staðar í heiminum
erum við ógnandi heimsveldi. Sú
hugmynd styrkist bara með hverju
árinu sem líður. Fyrir tíu árum hefði
ég aldrei notað hugtakið heimsveldi
til að lýsa Bandaríkjunum. Það var
í mínum huga hugmyndafræði sem
miklu vinstri sinnaðra fólk en ég boð-
aði. En í dag sést þetta hugtak ítrekað
í Washington Post.
I Mið-Austurlöndum býr fólk sem
vill Bandaríkjunum ekkert illt en
lífi þess hefur samt sem áður verið
snúið á hvolf vegna aðgerða Banda-
ríkjastjórnar. Bandaríkin völdu að
fara í stríð. Þeim var ekki ögrað af
Irökum. Ég veit þetta vegna þess að
ég var í írak í aðdraganda stríðsins
og á meðan hernaðurinn stóð yfir.
Því bera Bandaríkin ábyrgð. En
frambjóðendur þar eru hræddir við
að styggja stórfyrirtæki á borð við
Boeing, Lockheed Martin, General
Electric og General Dynamics sem
græða á stríðsrekstri. Þeir eru bara
að láta klukkuna ganga fram yfir
kosningar. Á meðan verða til fleiri
og fleiri flóttamenn.“
Þakkar íslendingum fyrir Björk
Kelly telur að Bandaríkin eigi að
taka við mun fleiri flóttamönnum en
þau hafa gert hingað til, en einungis
2.516 af þeim 750 þúsund Irökum
sem hafa flúið til Jórdaníu hafa
fengið hæli í Bandaríkjunum. „Ég
held að það sé mikill fengur í mörgu
af því fólki sem myndi koma. Banda-
ríkjamönnum hefur hins vegar verið
Kathy Kelly neitar að eiga eignir
Hefur ekki greitt skatta í 28 ár
,Ég hef ekki greitt skatta frá 1979. Ég var ein-
hvern tímann að vinna við kennslu og þá reyndu
y firvöld að gera launin mín upptæk. Þá sagði ég
atvinnurekanda mínum að ég vildi segja upp sam-
stundis, en að ég myndi klára önnina í sjálfboða-
vinnu með því skilyrði að hann myndi ekki greiða
bandarískum stjórnvöldum neina peninga frá
mér. Ég hef líka setið tvívegis í fangelsi. Fyrst var
mér stungið inn fyrir að gróðursetja korn á svæði
sem er ætlað til að skjóta upp kjarnorkuflaugum.
Þá sat ég í fangelsi með hámarksöryggisgæslu í
níu mánuði. Síðar sat ég inni í þrjá mánuði fyrir
að fara inn á hernaðarsvæði í óleyfi. En þetta
er allt í lagi því stjórnvöld taka að jafnaði á mér
með silkihönskum líkt og öllum öðrum sem eru
hvítir og með millistéttarbakgrunn. Það er verr
fyrir þeim komið sem eru frá öðrum löndum eða
eru fátækir. Þeir geta lent í miklum vandræðum í
Bandaríkjunum.“
Kathy Kelly vill ekki eiga neinar eignir. Þegar
hún er í Bandaríkjunum býr hún því í hverfi sem
hýsir fólk sem væri annars á götunni. „Ég flutti
þangað þegar ég var 29 ára og hef verið þar síðan.
Mér þykir þetta mjög heppilegt ástand. Ég fæ að
umgangast annað fólk sem vill ekki eiga hús, bíl
eða annað slíkt því þá gæti það endað með því að
greiða einhverja skatta til stjórnvalda sem það
trúir ekki á. Ég kalla þetta hverfi oft gettó góðgerð-
armálaliðanna. Ég held að það sé réttnefni.“
kennt að vera hræddir við Araba. Það
að benda alltaf á atburði sem gerðust
á einum degi, ellefta september 2001,
til að réttlæta þá hræðslu og endur-
taka þann boðskap í sífellu líkt og
þessir atburðir hefðu gerst fyrir mín-
útu síðan er ekkert annað en firra.
Það er verið að segja almenningi að
við eigum að vera hrædd við alla þá
sem koma héðan.“
Hún segir þó fleiri bera ábyrgð á
ástandinu en Bandaríkin. „Bretar
bera líka ábyrgð. Og þeir hafa tekið
á móti mun færri flóttamönnum en
við. Bandaríkin bjuggu þó fyrst og
fremst til það vandamál sem er til
staðar núna. Ég skil því alveg önnur
lönd sem vilja ekki borga fyrir hjálp-
arsamstarf, hækka þróunarframlög
sín og opna landamærin fyrir fólk-
inu sem þarf að flýja þetta ástand.
En ég vona að fleiri lönd sjái sér fært
um að bjóða þetta fólk velkomið. Ég
kann vel við, og lifi eftir þeirri hug-
myndafræði, að heimurinn sé mitt
ríki og að trúarbrögð mín séu að
láta gott af mér leiða. Við þurfum
ekki öll að samsama okkur með ein-
hverri þjóð eða ríki sem segir okkur
hver við erum. Það er ekki það sem
við erum.“
ísland var, líkt og kunnugt er, á
lista hinna viljugu þjóða en Kelly vill
þó gera lítið úr ábyrgð Islendinga á
ástandinu í Irak. „Þið gáfuð okkur
Björk, þannig að þið sleppið,“ segir
hún og hlær. „Ég og fólkið sem ég
bý með göntumst stundum með það
ef að ástandið verður alveg óbæri-
legt fyrir okkur í Bandaríkjunum
og það lítur allt út fyrir það að við
verðum send til Guantanamo-flóa
þá biðjum við Islendinga að taka við
okkur. Við kunnum ákaflega vel við
landið ykkar.“
► Kathy Kelly er 53 ára göm-
ul. Hún er aðgerðarsinni
sem notar friðsamlega
borgaralega óhlýðni til
að „storka þeim öflum
sem standa að baki stríðs-
rekstrinum í írak.“ Hún er
með mastersgráðu í trúar-
bragðafræðum.
W Hún hefur þrívegis verið
~ tilnefnd til friðarverðlauna
Nóbels á síðustu sjö árum
og hefur hlotið fjölmargar
aðrar viðurkenningar fyrir
störf sín í þágu friðar.
Kelly var einn af stofnend-
^ um Voices of Wilderness
samtakanna árið 1995 og
starfar í dag með samtök-
um sem kallast Voices for
Creative Nonviolence.
►
Hún neitar að borga skatta
til bandarískra stjórnvalda
og getur því ekki átt neinar
eignir.
W Kelly hefur dvalið reglu-
^ lega í írak síðastliðin
sautján ár en er staðsett
í Amman í Jórdaníu um
þessar mundir þar sem
hún hjálpar íröskum flótta
mönnum í landinu.