blaðið - 04.08.2007, Blaðsíða 12

12
FRÉTTIR
LAUGARDAGUR 4. ÁGÚST2007
blaöió
GREININGARDEILD
! „Á grundvelli skýrrar
lagaheimildar sem
Alþingi veitti á árinu
2006 var komið áfót
sérstakri greining-
ardeild á vegum
ríkislögreglustjóra
um síðustu áramót... [E]n hlutverk
hennarer m.a. aðgreina áhcettu í
samstarfi við sambærilegar stofn-
anirhjá öðrum þjóðum.“
Björn Bjarnason, dóms- og kirkju-
málaráðherra, á fundi Samtaka um
vestræna samvinnu, 29. mars 2007.
„Til að samhœfa öflun og úrvinnslu
allra upplýsinga um öryggismál,
hvort sem þær komafrá NATO eða
öðrum, er eðlilegt að þær renni nú
til hinnar nýju greiningardeildar og
landhelgisgæslu
Bjöm Bjarnason, dóms- og kirkju-
málaráðherra, á fundi Samtaka um
vestræna samvinnu, 29. mars 2007.
„Hér er um að ræða
upplýsingar er varða
ytra öryggi ríkisins,
þ.m.t. um hernaðar-
mál, en ekki um inn-
lend málefni. Utan-
rikisráðuneytið mun
þvífara áfram meðþetta verkefni (
samræmi við okkar stjórnskipun."
Valgerður Sverrisdóttir, þáver-
andi utanríkisráðherra, í ræðu
um öryggis- og varnarmál, 18.
janúar 2007.
„Égvil leggja sérstaka áherslu á að
þessi starfsemi snýr öll að atburðum
erlendis og er ekki umað ræða eftir-
lit innanlands né öflun upplýsinga
um íslenska ríkisborgara hérlendis
né erlendis. Einmitt afþessum
sökum erþetta verkefni sem eðlilegt
er að utanríkisráðuneytið sinni,
fremur en t.d. lögregluyfirvóld eða
þeir sem sinna innlendri löggæslu."
Valgerður Sverrisdóttir, þáver-
andi utanríkisráðherra, í ræðu
um öryggis- og varnarmál, 18.
janúar 2007.
Togast á um
vamarmálin
Utanríkisráðuneytið og dómsmálaráðuneytið ekki samstíga
■ Óvissa um hver eigi að fara með forræði verkefna
Eftir Elías Jón Guðjónsson
elias@bladid.net
FRÉTTASKÝRING
Frá því ljóst varð að Bandaríkja-
her myndi yfirgefa landið hefur
framtíðarfyrirkomulag á vörnum
landsins verið óljóst en talsverð
umræða hefur þó farið fram
um það. í þessari umræðu hefur
komið fram ákveðið misræmi á
milli afstöðu utanríkisráðuneytis-
ins, sem hingað til hefur haft varn-
armál á sinni könnu, og dóms- og
kirkjumálaráðuneytisins til þess
hvernig framkvæmd varnarmála
skuli háttað. Æðstu menn þessara
ráðuneyta virðast ekki hafa sömu
afstöðu til þess hvernig aðkoma
ráðuneyta þeirra á að vera að varn-
armálum eftir brottför hersins
og þá einkum hvar forræðið yfir
a.m.k. tveimur verkefnum, sem
tengjast vörnum og öryggi lands-
ins, á að Iiggja.
Samkvæmt upplýsingum Blaðs-
ins telur utanríkisráðuneytið að
það eigi áfram að fara með forræði
bæði á öflun og greiningu hernaðar-
legra upplýsinga frá öðrum NATO-
ríkjum, svo og rekstri íslenska loft-
varnakerfisins og Ratsjárstofnunar.
í dómsmálaráðuneytinu eru hins
vegar uppi ólík sjónarmið.
Greiningardeild
1 ræðu Valgerðar Sverrisdóttur, þá-
verandi utanríkisráðherra, þann 18.
janúar síðastliðinn kom skýrt fram
að hún teldi að utanríkisráðuneytið
ætti áfram að sjá um að safna upplýs-
ingum semvarðaytraöryggi ríkisins
eins og verið hefur. Björn Bjarnason,
dóms- og kirkjumálaráðherra, hefur
aftur á móti lagt áherslu á að skýrar
heimildir til að reka greiningarstarf-
semi séu í lögum um embætti ríkis-
lögreglustjóra. Hins vegar er hvergi
í lögum - a.m.k. enn sem komið
er - heimild fyrir rekstri greiningar-
deildar á vegum utanríkisráðuneyt-
isins. Hann tjáði meðal annars þá
afstöðu að slík verkefni eigi að vera
í höndum greiningardeildar ríkis-
lögreglustjóra í ræðu sem hann hélt
á fundi Samtaka um vestræna sam-
vinnu þann 29. mars síðastliðinn.
Loftvarnakerfið
Að undanförnu hafa málefni ís-
lenska loftvarnakerfisins verið í
umræðunni. f vikunni undstrikaði
Ingibjörg Sólrún Gísladóttir utanrík-
isráðherra að ráðuneyti hennar ætti
áfram að hafa umsjón með rekstri
þess. Á heimasíðu sinni og í svörum
við spurningum Blaðsins hefur Björn
Bjarnason aftur á móti gefið í skyn
að loftvarnakerfið eigi best heima
undir sínu ráðuneyti að því gefnu
að starfsmenn kerfisins verði borg-
aralegir. Að auki hefur Björn einnig
gefið í skyn að lofhelgisgæsla varði
innra öryggi ríkisins en þau málefni
heyra undir hans ráðuney ti.
Forræðið óútkljáð
Áformað er að íslenska ríkið yfir-
taki 'starfsemi Ratsjárstofnunar 15.
ágúst næstkomandi. Fyrst um sinn
að minnsta kosti mun stofnunin
heyra undir utanríkisráðuneytið.
VARNIR ÍSLANDS
► ísland varð aftur herlaust og
óvarið land þann 1. október í
fyrra þegar síðustu banda-
rísku hermennirnir fóru frá
íslandi.
W. Á dögunum samþykkti fasta-
^ ráð Atlantshafsbandalags-
ins áætlun um reglubundið
eftirlit með lofhelgi íslands.
Forsenda þess að eftirlitið
geti farið fram er að íslenska
loftvarnakerfið verði rekið
áfram og tengt við sameigin-
legt loftvarnakerfi banda-
lagsins.
► Þann 15. ágúst næstkom-
andi mun íslenska ríkið
taka yfir starfsemi Ratsjár-
stofnunar en hingað til hafa
Bandaríkin staðið undir
öllum rekstrarkostnaði stofn-
unarinnar. Ríkið mun leggja
241 milljón króna í rekstur-
inn á þessu ári en 824 á því
næsta.
Forræði yfir stofnuninni, líkt og
greiningardeildinni, sem embætti
sýslumannsins í Keflavík rak áður á
vegum utanríkisráðuneytisins, er í
raun óútkljáð innan stjórnkerfisins.
Embætti sýslumannsins hefur flust
yfir til dóms- og kirkjumálaráðu-
neytisins en utanríkisráðuneytið
heldur nú utan um verkefni grein-
ingardeildarinnar og gerir áfram
tilkall til þeirra.
HVAÐ VANTARUPPÁ?
Hringdu í síma 510 3700 eða
sendu póst á bladid@bladid.net
LOFTVARNAKERFIÐ
„Það er alveg
Ijóst að utanrík-
isráðuneytið fer
með framkvœmd
varnarsamningsins
ogframkvœmd
varnarmála.“
Ingibjörg Sólrún Gísladóttir
utanríkisráðherra í Blaðinu 31.
júlí síðastliðinn.
„Ratsjárstofnun mun héreftir
sem hingað til sinna rekstri ís-
lenska loftvarnakerfisins."
Ingibjörg Sólrún Gísladóttir
í Blaðinu 31. júlí síðastliðinn.
„Sé um borgaralega
starfsemi að rœða
á aðfella rekstur
kerfisins að þeim
borgaralegu stofn-
unum hér, sem
halda úti vöktun á
vegum íslenskra stjórnvalda.“
Björn Bjarnason, dóms- og
kirkjumálaráðherra, í svari við
fyrirspurn Blaðsins, 31. júlí 2007.
„Efengin lögheimila íslenskum
stjórnvöldum að taka þátt í hern-
aðarlegu samstarfi á annan veg
en sem þiggjendur oggistiríki á
grundvelli varnarsamningsins og
tvíhliða samninga annarra, geta
íslensk stjórnvöld að sjálfsögðu
ekkifalið starfsmönnum sínum
að sinna verkefnum, sem talin eru
hernaðarleg.“
Björn Bjarnason í pistlinum
„Skattalækkanir - lofthelgisgæsla
NAT0“ á vef sínum, 29. júlí 2007.
„Air Policing eða lofthelgisgæslu
májafna við landhelgisgæslu.
...[Ljofthelgisgæsla lýtursam-
kvœmt skilgreiningu að innra ör-
yggi ríkja og líkist löggœslu eins
ogorðið policing gefur til kynna.“
Björn Bjarnason, dóms- og
kirkjumálaráðherra, í dagbók-
arfærslu á vef sínum, 28. júlí 2007.
Greiningardeild
Utanríkisráðuneytið hefur hingað til
haft það hlutverk að afla upplýsinga um
öryggisástand í heiminum auk þess að sjá
um samskipti við hernaðarupplýsingakerfi
Atlantshafsbandalagsins og samstarf aðildar-
þjóðanna á því sviði, auk áhættumats vegna
verkefna íslensku friðargæslunnar á erlendri
grund. Tilgangur þessarar upplýsingasöfn-
unar er meðal annars að skapa skilyrði fyrir
islensk stjórnvöld til þess að geta lagt sjálf-
stætt mat á ástand heimsmálanna. Þessi verk-
efni eru nú framkvæmd í utanríkisráðuneyt-
inu. Þar til nýlega sá embætti Sýslumannsins
á Keflavíkurflugvelli um þessi verkefni á
vegum utanríkisráðuneytisins.
Hjá ríkislögreglustjóra er einnig starfrækt
greiningardeild. Hlutverk þeirrar deildar
er einkum að afla upplýsinga og leggja mat,
byggt á þeim, á hættu sem gæti steðjað gæti
að borgurum landsins, svo sem hryðjuverk
og skipulögð glæpastarfsemi. Starfsemi
deildarinnar snýst því einkum um innra ör-
yggi ríkisins og borgaranna.
Loftvarnakerfið
íslenska loftvarnakerfið er í eðli sínu hern-
aðarmannvirki og hefur Björn Bjarnason,
dóms- og kirkjumálaráðherra, sagt að engin
íslensk lög heimili stjórnvöldum að sinna
hernaðarlegum verkefnum.
Islenska loftvarnakerfið skiptist í nokkra
meginþætti. Ratsjárstöðvar eru fjórar sem
staðsettar eru á fjórum hornum landsins:
Miðnesheiði, Bolafjalli, Stokksnesi og Gunn-
ólfsvíkurfjalli. Ratsjárstöðvarnar fjórar eru
ekki mannaðar að staðaldri. Staðsetning
þeirra er valin með það í huga að sameigin-
leg langdrægni stöðvanna verði sem mest.
Stöðvarnar eru beintengdar við eftirlits- og
stjórnstöð, sem staðsett er á Keflavíkurflug-
velli, með samskiptaráðum sem Landsíminn
rekur. Eftirlitsstöðin hefur hingað til verið
mönnuð af bandaríska flughernum fyrir
utan tæknimenn sem hafa verið á vegum
Ratsjárstofnunar. Á Keflavíkurflugvelli
er einnig hugbúnaðarmiðstöð sem undir-
verktaki Ratsjárstofnunar sér um daglegan
rekstur á og eftirlit með.