blaðið - 15.08.2007, Blaðsíða 12

12
FRETTIR
MIÐVIKUDAGUR 15. ÁGIIST 2007
blaöiö
í kjölfar svartrar skýrslu Ríkisendurskoðunar ætlar samgönguráðherra að grípa til aðgerða
Stjórnsýsluúttektir, betri ráðgjöf og færsla verkefna
Kristján L. Möller samgönguráð-
herra kynnti greinargerð Ríkisend-
urskoðunarumkaup ogendurnýjun
á Grímseyjarferjunni fyrir ríkis-
stjórninni í gær. I kjölfarið kynnti
hann fyrir fjölmiðlamönnum þær
aðgerðir sem hann ætlar að grípa
til vegna málsins. Ný Grímseyjar-
ferja var keypt í nóvember 2005 en
er enn ekki komin í nægilega gott
ástand til að geta þjónað tilgangi
sínum. Kostnaður við endurbætur
hefur margfaldast frá því sem
áætlað var og samkvæmt skýrslu
Ríkisendurskoðunar fór ótrúlega
margt úrskeiðis í kaup-, endurbóta-
og viðgerðarferlinu.
í fyrsta lagi verður skipuð
verkefnastjórn sem mönnuð
verður sérfræðingum og „öðrum
mönnum". Sú verkefnastjórn á að
fara yfir málið út frá þeirri stöðu
sem það er í nú og reyna að sjá
það til enda. í þvi felst að áætla
heildarkostnað við framkvæmd-
ina með öllum endurbótum og
viðgerðum og kanna hverju þær
endurbætur muni skila.
f annan stað ákvað Kristján að
gefa Vegagerðinni fyrirmæli um
að skipta um ráðgjafa í svona
málum, en sá sem hefur gegnt
því hlutverki fyrir stofnunina
í öllum ferjumálum síðastliðin
tólf ár er skipaverkfræðingurinn
Einar Hermannsson. Ráðherrann
vill frekar að Vegagerðin leiti til
Siglingastofnunar í málum sem
þessum.
2
3
I þriðja lagi ætlar Kristján að
skrifa ríkisendurskoðanda bréf
þar sem hann óskar eftir því að
það fari fram stjórnsýsluúttekt
á Vegagerðinni vegna þessa
máls. Vonast hann til þess að sú
úttekt leiði í Ijós hvað hafi farið
úrkskeiðis í framkvæmdinni og
hvað megi bæta í svona ferli til
að sambærilegt mál komi aldrei
fyrir aftur.
Sú stjórnsýsluúttekt á líka að ná
til Siglingastofnunar svo að hægt
sé að finna út hvort það þurfi að
færa til verkefni milli þessara
stofnana, enda sagði Kristján að
honum þætti eðlilegt að ferjur
heyrðu undir Siglingastofnun
þar sem mögulega vanti sérþekk-
ingu innan Vegagerðarinnar til
að fara með ferjumál.
4
Kostar að minnsta kosti
500 milljónir króna
■ Nýja Grímseyjarferjan verður a.m.k. 350 milljónum króna dýrari en áætlað var ■ Fjármögnun endurbóta á
henni stenst ekki fjárreiðulög ■ Aukakröfur Grímseyinga hækkuðu kostnað ■ Óhóflegur dráttur skipasmiðju
Eftir Þórð Snæ Júlíusson
thordur@bladid.net
Svört skýrsla Ríkisendurskoðunar
um kaup og endurnýjun á nýrri
Grímseyjarferju var gerð opinber í
gær. í henni kemur fram að kostn-
aður vegna kaupa og endurbóta á
skipinu verði að minnsta kosti 500
milljónir króna. í minnisblaði Vega-
gerðarinnar sem kynnt var á ríkis-
stjórnarfundi þann 12. april 2005
var sá kostnaður áætlaður um 150
milljónir króna. Á grundvelli þeirra
áætlana veitti ríkisstjórnin heimild
til kaupanna.
Sú kostnaðaráætlun er byggð
á skýrslu Einars Hermannssonar
skipaverkfræðings sem Blaðið sagði
frá í gær og miðar við það að ferjan
verði keypt og henni komið í fyrsta
flokks ástand. Þar sagði Einar
einnig að skipið væri „mjög hent-
ugt til Grímseyjarsiglinga".
Áttu að hlusta á Ólaf
Þegar ákvörðun um kaupin var
tekin lá hins vegar fyrir matsskýrsla
Ólafs Briem, skipaverkfræðings hjá
Siglingastofnun, sem var mun svart-
sýnni á kosti skipsins en skýrsla
Einars og reiknaði með mun meiri
kostnaði við að koma því í viðun-
andi horf. Ríkisendurskoðun gagn-
rýnir að ekki hafi verið tekið meira
tillit til skýrslu Ólafs við ákvörðun-
artöku í málinu og kostnaðaráætl-
unin uppfærð á grundvelli hennar.
I skýrslu Ríkisendurskoðunar segir
Nýja Grímseyjarferjan Rikisendurskoð-
andi gagnrýnir verkferla við kaup og
endurbætur á skipinu harðlega í svartri
skýrslu sinni sem var gerð opinber í gær.
BMíia/töK
meðal annars að „hlutur aukaverka
við endurbætur á nýju ferjunni verður
að teljast óverjandi og hefði eflaust
mátt draga mjög úr þörf fyrir þau ef
undirbúningur hefði verið betri".
Aukakröfur Grímseyinga
Ríkisendurskoðandi kemst að
þeirri niðurstöðu að meginástæður
þess að kostnaður við endurbætur
á ferjunni hafi aukist jafn mikið og
raun ber vitni séu annars vegar þörf
fyrir, og kröfur um, aukaverk við
endurbætur á ferjunni, sem hefðu
meðal annars borist frá Grímsey-
ingum. Hin meginástæðan sé óhóf-
legur dráttur á frágangi verksins
hjá Vélsmiðju Orms og Víglundar
sem sér um endurbæturnar, en sam-
kvæmt samningi átti þeim að ljúka í
nóvember í fyrra.
Veittu af ónýttum heimildum
Einnig eru gerðar mikiar að-
finnslur við fjármögnun verkefns-
ins, en samkvæmt samkomulagi
fjármálaráðuneytisins, samgöngu-
ráðuneytisins og Vegagerðarinnar
hafa bæði kaupin og endurbæturnar
verið fjármögnuð með ónýttum
heimildum Vegagerðarinnar. Hefði
Vegagerðin ekki svigrúm til þess að
nýta ónotaðar fjárheimildir sínar
myndi fjármálaráðuneytið heimila
yfirdrátt sem nýta mætti til verkefn-
isins. Orðrétt segir að „þegar kaupin
voru gerð og endurbætur hófust var
ekki gert ráð fyrir útgjöldum þeirra
vegna á samgönguáætlun. Að mati
Ríkisendurskoðunar stenst þessi að-
ferð á engan hátt ákvæði fjárreiðu-
laga og getur ekki talist til góðrar
stjórnsýslu."
Sú heimild sem væri fyrir verkefn-
inu í fjárlögum gildi einungis til að
„selja Grímseyjarferjuna m/s Sæfara
og ráðstafa andvirðinu til kaupa eða
leigu á annarri hentugri ferju“.
Einar Hermannsson skipaverkfræðingur
Er gerður að blóraböggli
„Menn virðast kjósa að gera mig að blóraböggli í öllu sem hefur farið illa í sambandi
við þetta mál. Eins og fram kemur f skýrslunni er nú fundið að fleirum en mér. En
svo virðist sem ráðherrann kjósi að gera mig að sökudólgi,“ segir Einar Hermanns-
son, skipaverkfræðingur og aðalráðgjafi Vegagerðarinnar í ferjumálum sl. tólf ár.
Hann segir að þær ákvarðanir sem hafi valdið gífurlegum kostnaðarauka hafi verið
teknar af embættis- og stjórnmálamönnum. „Uppistaðan i þeim eru ákvarðanir
sem samgönguráðuneytið tók og keyrði í gegn. Manni finnst nú að þeir geti athugað
málin í eigin ranni áður en kosið er að gera mig persónulega að blóraböggli.“
Einar segist hvorki hafa haft nein tengsl við seljanda ferjunnar né hafi hann þegið
söluþóknun fyrir að miðla kaupunum. „Það er alveg út í hött að tala um slíkt. Eg er
kannski ekki sammála öllu sem kemur fram í skýrslunni en þó er uppistaðan í henni
ekki röng. Það voru bara allt aðrar forsendur í málinu þegar ég gerði mína skýrslu
árið 2004 heldur en þær sem síðar hafa orðið.“
Hann segist ekki hafa boðið sig fram í verkið heldur hafi Vegagerðin leitað til sín
eftir ráðleggingum. „Ég hef unnið fyrir Vegagerðina í sambandi við ferjumál í ein
tólf ár. Ég verð að segja að það að þessir stjórnmálamenn séu að veitast að einstak-
lingum sem eru ekki einu sinni í þessu kerfi er ekki gott. Ég er sjálfstætt starfandi
verkfræðingur og tek ekki ákvarðanir um kaup og annað slíkt.“
Jón Rögnvaldsson vegamálastjóri
Við berum meginábyrgð
„Vegagerðin sem verkkaupi hlýtur náttúrlega að bera meginábyrgð,"
segir Jón Rögnvaldsson vegamálastjóri þegar hann var spurður
um hver bæri ábyrgð á þeim gífurlega kostnaðarauka sem nýja
Grímseyjarferjan hefur leitt af sér.
„Við látum bjóða þetta út þannig að hvað það snertir er Vegagerðin
ábyrg, enda er þetta orðið miklu dýrara en gert var ráð fyrir. Þetta
horfir þannig við mér að í skýrslunni eru miklar aðfinnslur á
mörgum sviðum. Við þurfum að taka þær mjög alvarlega og skoða
hvað hægt sé að bæta.“
Hann játar að ferlið allt saman hafi farið á versta veg. „Þarna
hefur náttúrlega gengið ákaflega illa og margt farið úrskciðis. Það
er bara svo einfalt en það má út af fyrir sig segja að við töldum að undirbúningur
hefði verið býsna mikill. Það er náttúrlega alltaf matsat riði hversu miklu af pen-
ingum er réttlætanlegt að eyða í undirbúning og hvaða sénsar eru teknir. Það sýnir
sig einfaldlega að okkar mat á því var rangt og það hefði þurft að skoða málin betur.“
Jón telur ekki ástæðu til þess að láta skoða önnur verk sem Einar Hermannsson hefur
veitt Vegagerðinni ráðgjöf við. „Við teljum að störf hans fyrir okkur á liðnum árum
hafi verið í góðu lagi að svo miklu leyti sem við getum dæmt um það.“