blaðið - 25.08.2007, Blaðsíða 14

14
FÖSTUDAGUR 25. ÁGÚST 2007
blaðiö
blaði
Útgáfufélag:
Ritstjóri:
Fréttastjórar:
Ritstjórnarfulltrúi:
Árvakur hf.
ÓlafurÞ.Stephensen
Gunnhildur Arna Gunnarsdóttir
Þröstur Emilsson
Elín Albertsdóttir
Plástrar sem lækna
ekki vandann
Blaðið hefur að undanförnu sagt frá mikilli manneklu í grunnskólum á
höfuðborgarsvæðinu, á leikskólum og frístundaheimilum, elliheimilum og
sjúkrahúsum og í heimaþjónustu. Almennt gengur afar illa að manna upp-
eldis- og umönnunarstörf í almannaþjónustu.
Á bak við margtuggnar tölur um störf, sem ekki hefur tekizt að ráða í, eru
auðvitað ótal sögur af fólki af holdi og blóði, sem fær ekki þá þjónustu sem það
þarf og á rétt á. Börn komast ekki inn á leikskóla eða frístundaheimili. Fyrir
vikið er atvinna og tekjuöflun foreldranna stundum i uppnámi. Aldraðir fá
ekki þjónustu. Börn í grunnskólum fá kennslu, en þess eru allnokkur dæmi
að út úr neyð taki jafnvel stjórnendur í skólunum þá kennslu að sér og annað
skólastarf líður auðvitað fyrirþað.
Borgaryfirvöld í Reykjavík hafa gripið til ýmissa ráða í manneklunni. Meðal
þeirra leiða, sem hafa verið ræddar, er að borga námsstyrki til skólafólks, sem
ræður sig í hlutastörf á frístundaheimilum, álagsgreiðslur til starfsmanna á
stofnunum sem eru undirmannaðar og tímabundnar aukagreiðslur.
Allt er þetta góðra gjalda vert, en samt bara litlir plástrar sem lækna ekki
vandann.
Kjarni þessa máls snýst um framboð og eftirspurn. Það er lítið framboð af
fólki á vinnumarkaðnum en gríðarleg eftirspurn. Ófaglært fólk, sem alla jafna
myndi manna störf við t.d. ræstingar og gæzlu í skólum, gengur að mun betri
launum fyrir störf við afgreiðslu eða framleiðslu. Menntuðum grunnskóla-
kennurum, leikskólakennurum og hjúkrunarfræðingum standa til boða störf,
þar sem menntun þeirra nýtist og launin eru mun hærri en greidd eru hjá ríki
og sveitarfélögum.
Við þessar aðstæður er bara ein leið til að manna menntakerfið og velferð-
arþjónustuna; að hækka launin hjá fólkinu sem annast þessa þjónustu. Verði
það gert, verða sjálfsagt einhverjir til að gagnrýna það og segja að hið opinbera
eigi ekkert með að vera að hækka laun og ýta þar með undir verðbólgu o.s.frv.
En gagnrýnir einhver t.d. verzlunareigendur fyrir að hækka laun og ýta undir
verðbólgu? Einkageirinn gerir auðvitað bara það sem hann getur til að laða að
sér starfsfólk og ekkert er við því að segja.
Auðvitað er það algerlega galið að leikskólakennari með margra ára
menntun að baki geti fengið betri laun ef hann hættir á leikskólanum og fer
að vinna í búð.
Hluti afvandamálinu er að svo mikið af grunnþjónustu í samfélaginu skuli
rekið af hinu opinbera. Kerfið er svifaseint, kjarasamningar niðurnjörvaðir og
Iítið svigrúm til að laga laun til að halda góðu fólki. í framtíðinni hljóta menn
að huga að því að nýta sveigjanleikann og samkeppnina, sem fýlgir einkageir-
anum, til að búa betur að starfsfólki við almánnaþjónustu í launum. En það
er framtíðarmúsík. Eina leiðin til að uppeldis- og umönnunarstofnanir geti
keppt við önnur fyrirtæki um gott starfsfólk, er að borga því betri laun.
Ólafur Þ. Stephensen
M SÆKTULEIÐARANNA WWW.MBL.IS/POPCAST
Auglýsingastjóri: Steinn Kári Ragnarsson Ritstjórn & auglýsingar: Hádegismóum 2,110 Reykjavík
Aðalsími: 510 3700 Símbréf á fréttadeild: 510 3701 Símbréf á auglýsingadeild: 510 3711
Netföng: bladid@bladid.net, frettir@bladid.net, auglysingar@bladid.net
Prentun: Prentsmiðja Morgunblaðsins
PENZÍM™
Nærandi, græðandi og rakagefandi
PENZIM hefur sannað gildi sitt sem mýkjandi, nærandi og
gra>ðandi húð- og rakaáburður.
PENZIM er hrein, tær og litarlaus náttúrurvara byggð á vatni
en ekki fitu.
PENZIM inniheldur engin ilmefni, litarefni, gerviefni eða
rotvamaefni sem geta valdið ofnæmisviðbrögöum.
PENZIM inniheldur engar fitur, olíur eða kremblöndur sem
geta smitað og eyðilagt flíkur eða rúmföt.
PENZIM hentar öllum óháð aldri og húðgerðum.
PENZIM með í fríið
PENZIM eftir sólina
PENZIM á
Penzim fæst í apótekum, heilsubúöum og verslunum Nóatúns um land allt.
penzim.is
EiiN Á NÝ HCFUit fSLENonJotJM TekTist ap f.ijna FjÁtólóílNN
Evra án Evrópusambands
f fyrradag hélt Rannsóknarmið-
stöð um samfélags- og efnahagsmál
eftirtektarverða ráðstefnu. Umfjöll-
unarefnið var „dollaravæðing", þ.e.
einhliða upptaka landa á myntum
eins og evru og dollar. Það hefur auð-
vitað ekki þótt fínt heldur til marks
um ósjálfstæð og veikburða ríki að
geta ekki haldið úti eigin gjaldmiðli.
Enda hefur það einkum verið neyð-
arráðstöfun þeirra sem ekki gátu
ráðið málum sínum sjálf. En það
er engu að síður sjálfsagt að spyrja
hvort peningaleg þjóðernisstefna og
metnaður um þjóðarmynt eigi nokk-
urt erindi í alþjóðavæddum heimi
ársins 2007.
Týnd?
Það er líka eðlilegt að við eyjar-
skeggjarnir veltum því fyrir okkur
hvort við getum ekki tekið upp meg-
inlandsmyntina án þess að verða
hluti af þinginu og framkvæmda-
valdinu í Brussel. Afstaða okkar til
Evrópusamvinnunnar er jú einmitt
sígild afstaða eyjarinnar til megin-
landsins. Við viíjum hafa allskyns
hagnýta hluti af meginlandinu svo
sem greiðar samgöngur, aðgang að
mörkuðum o.s.frv. en samt halda
okkar eigin þjóðhátíð. Þannig
viljum við taka þátt í öllu samstarfi
Evrópusambandsins nema þinginu
og ráðherraráðinu því þá getum
við haldið áfram að neita því að við
séum hluti af ESB þó við tökum þátt
í öllu samstarfi Evrópuríkjanna.
Minnir svolítið á yngri dætur mínar
þegar þær setja lítið blað fyrir and-
litið og segja „týnd“.
Það er einhvern veginn eins og
við höldum að við höfum glatað
sjálfstæði okkar með fullri þátt-
töku og þó finnast okkur lítil lönd
sem taka fullan þátt eins og írland,
Finnland og Danmörk ekki vera
ósjálfstæð ríki. Miklu frekar finn-
ast okkur ósjálfstæð ríki eins og E1
Salvador og Ekvador sem neyðast
til að nota gjaldmiðil annarra þjóða
án nokkurra áhrifa á hann. En ef
okkur líður betur með að ganga inn
í áföngum þá er auðvitað ekkert að
því. Hitt vita allir að við munum
bæði taka upp evru og ganga í ESB,
spurning er bara hvenær og í hvaða
röð!
Ekki hvort heldur hvenær
Ánægjulegt er að sjá áhugasama
um þessa umræðu ýmsa af helstu
stuðningsmönnum fyrrverandi
formanns Sjálfstæðisflokksins
og myndu sumir segja að þá væri
fokið í flest skjól fyrir íslensku
krónuna. En það er auðvitað til
marks um þá breytingu að margir
þeir sem telja krónuna hafa gagn-
ast okkur veí fram að þessu telja þó
mjög vafasamt að hún sé nógu stór
til að valda auknum umsvifum
okkar eða nógu sterk fyrir öldurót
alþjóðavæðingar gjaldeyrismark-
aða. Þeirra sjónarmið er því ekki
eins og til dæmis okkar sem teljum
að krónan hafi einfaldlega reynst
almenningi of dýr í verðlagi, verð-
bólgu og vöxtum, heldur að hún
henti ekki lengur. Órói á alþjóða-
mörkuðum, skráning íslenskra
fyrirtækja í evrum, vaxandi spá-
kaupmennska og sveiflur á gengi
krónunnar gera æ ljósara hve erfitt
er að halda úti smámynt.
Það er óskandi að sú viðhorfsbrey t-
ing sem er að verða til evrunnar
í ákveðnum hópum leiði til pólit-
ískra aðgerða í peningamálum. Það
er sjálfsagt að skoða hvort unnt er
að ná ávinningum evrunnar án að-
ildar að ESB ef það er það sem þarf
til að skapa pólitíska samstöðu um
málið. Þá verður þó auðvitað öllum
að vera ljóst að verði niðurstaðan úr
þeim leiðangri sú að aðild sé nauð-
synleg verða menn að vera tilbúnir
til þess að taka það skref.
Mikilvægast er að á vettvangi
stjórnmálanna tökum við sem
fyrst á við upptöku evrunnar því
sá tími er liðinn að stjórnmálaöflin
hafi áratugi til að breyta um stefnu.
Hraði í nútímaviðskiptum og al-
þjóðavæðingin gerir aðrar kröfur.
Það sjáum við á því að fyrirtæki og
einstaklingar eru farin að fara bak-
dyramegin inn í evruna í lántökum
sínum með tilheyrandi áhættu. Það
er lykilatriði um farsæld í efnahags-
málum að nota góðu tímana til
að taka erfiðu ákvarðanirnar því
þegar vel árar eigum við fleiri kosta
völ. Til að halda raunverulegu sjálf-
stæði er líka best að ráða ferðinni en
hrekjast ekki í hallæri undan gangi
sögunnar.
Höfundur er alþingismaður
KLIPPT 0G SK0RID
Farþegar sem leið áttu um
Flugstöð Leifs Eiríkssonar
aðfaranótt miðvikudagsins
voru ekki kátir þegar í ljós kom
að ekki var
hægt að taka
við greiðslu-
kortum í
fríhöfninni
vegna sam-
bandsleysis.
Hraðbankar,
sem voru
reyndar ekki til staðar (verslun á
neðri hæð, virkuðu ekki né heldur
farsimar. Þeir sem hugðust not-
færa sér tollfrjálsan varning þessa
nótt urðu því að eiga seðla ellegar
ganga tómhentir út. Peninga-
lausir farþegar urðu margir mjög
reiðir vegna þessa enda búnir
að fylla körfur sínar af margs
konar varningi þegar þetta kom
í ljós. Ekki fengust viðhlítandi
skýringar á þessu ástandi í flug-
stöðinni sem þó stóð yfir í nokkra
klukkutíma og tafði innritun
farþega sömuleiðis.
gill Helgason bloggar á
eyjunni.is og gerir þar kjara-
mál að umtalsefni. „Kjara-
samningar eru framundan og
það er skrítið ástand. Þeir hópar
sem hafa tök á að skammta sér
laun hafa hækkað svo rosalega að
annað eins hefur ekki sést í þessu
landi. Það er enginn forstjóri eða
verðbréfasali svo aumur að hann
sé ekki með að minnsta kosti tiu
sinnum hærra kaup en meðaljón-
inn,“ segir
Egill sem
sjálfur er
enginn með-
aljón eftir því
sem upplýst
var fyrr í
sumar þegar
Ari Edwald
sagði frá því
að hann hefði milljón á mánuði.
Vonandi gerist Egill talsmaður lág-
launahópa í sjónvarpinu í vetur
þótt sjálfur teljist hann varla til
þeirra hópa.
elin@bladid.net